VI SA/Wa 70/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu oddala skargę Urząd Patentowy RP decyzja z dnia [...] listopada 2016 r. działając na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410, dalej jako pwp), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] sierpnia 2014 r. wniesionego przez [...] z siedzibą w [...] ( skarżąca ,strona, wnioskodawca ) od decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] października 2013 r. patentu na wynalazek urządzenie pochłaniające energię uderzenia oznaczonego numerem [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9. rok ochrony, utrzymał zaskarżoną decyzję mocy. Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] października 2013 r. przedmiotowego patentu udzielonego na rzecz [...] z siedzibą w [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9. rok ochrony wynalazku. W dniu [...] sierpnia 2014 r. uprawniony złożył w Urzędzie Patentowym RP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] października 2013 r. patentu na wynalazek nr urządzenie pochłaniające energię uderzenia [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9. rok ochrony. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca podniósł, że powodem niedotrzymania terminu do wniesienia opłaty za dziewiąty rok ochrony patentu na wynalazek był błąd na poleceniu przelewu do Urzędu Patentowego, na którym umieszczony został nieprawidłowy numer konta bankowego. Powyższy skarżąca fakt udokumentowała załącznikiem zawierającym kopię tego przelewu, dokonanego [...] września 2013 r., a więc na ponad miesiąc przed ostatecznym terminem do wniesienia opłaty. Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał ,że w świetle przepisu art. 90 ust. 1 pkt 3 pwp, patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 224 ust. 2 powyższej ustawy, opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1 pwp). Powyższy termin na podstawie art. 224 ust. 4 zd. 2 PWP nie podlega przywróceniu . Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie ostatnim dniem ósmego roku ochrony patentu na wynalazek był [...] października 2013 r. Zgodnie jednak z przepisem art. 224 ust. 4 zd. 1 PWP, opłata za następny okres ochrony patentu wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30 % opłaty należnej mogła być przez wnioskodawcę wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie. W związku z faktem nieuiszczenia przez wnioskodawcę opłaty za dalszy rok ochrony wynalazku w żadnym z powyższych okresów, Urząd Patentowy RP stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...] października 2013 r. patentu na wynalazek [...] określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 PWP. Urząd Patentowy RP stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły również nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 pwp. W myśl tego przepisu do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Pojęcie siły wyższej ujmowane jest bowiem w orzecznictwie i doktrynie jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny i któremu nie można zapobiec. Do niniejszej kategorii zaliczane są zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych (np. powodzie, huragany, trzęsienia ziemi) lub nadzwyczajnych zaburzeń życia zbiorowego [np. wojna, rozruchy), które uniemożliwiają uprawnionemu dokonanie określonej czynności. Za nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu powyższych przepisów nie można, w ocenie organu, uznać argumentów przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego wniosku. Błąd na poleceniu przelewu do Urzędu Patentowego, na którym umieszczony został nieprawidłowy numer konta bankowego co spowodowało, że opłata za kolejny rok ochrony nie została wniesiona w terminie nie wyłącza odpowiedzialności uprawnionego za brak wniesienia opłat okresowych w terminie. Uiszczanie corocznych opłat za ochronę wynalazku ma charakter cykliczny, podobnie jak opłacanie należności podatkowych, opłat wynikających z umów najmu, kredytu itp., zatem dopełnianie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności związanych z zarządzaniem. Zdaniem Urzędu niedopełnienie powyższego obowiązku przez uprawnionego nie wynikło z okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można było przewidzieć czy też im zaradzić. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonym decyzją zarzuciła naruszenie: 1. Art. 90 ust. 1 pkt. 3 pwp poprzez stwierdzenie wygaśnięcia z dniem 28 października 2013r. patentu z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9. rok ochrony, w sytuacji, gdy opłata została uiszczona za 9 rok i kolejne lata tj.10, 11 i 12 i faktycznego korzystania przez [...] za wskazane okresy ochronne z przysługującego jej prawa wynikającego z patentu, 2. Art. 63 ust. 1 pwp poprzez pozbawienie skutków prawnych z mocą wsteczną prawa wyłącznego korzystania z wynalazku oraz art. 66 powołanej ustawy poprzez pozbawienie uprawnionego z patentu zakazania zachowań w przepisie tym wymienionych przez inne osoby. W uzasadnieniu skargi rozwinęła poszczególne jej zarzuty. Podkreśliła ,że opłata za kolejny 9 rok ochrony, wskutek błędnego podania na przelewie numeru konta bankowego przelana została na konto innego podmiotu. Niestety, właściciel tego konta nie dokonał zwrotu kwoty opłaty, ale także nie powiadomił o wpłacie, mimo, że tytuł wpłaty podany był prawidłowo (patent nr [...] pt. urządzenie pochłaniające energię uderzenia). Informację o powyższym fakcie [...] powzięła po wydaniu przez Urząd Patentowy w dniu [...] czerwca 2014 r. decyzji o wygaśnięciu patentu z dniem [...] października 2013 r. Wskazała ,że w dniu [...] lipca 2014 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, opisując zaistniałą sytuację oraz dokonując opłaty za 9 rok ochrony w dniu [...] lipca 2014 r. Urząd Patentowy wydał decyzję po 2,5 roku od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pomimo, że przez cały czas wynalazek objęty był ochroną patentową, co potwierdza także informacja zawarta na stronie internetowej Urzędu Patentowego.W tej sytuacji wygaśnięcie patentu z mocą wsteczną mimo objęcia ochroną patentową późniejszych okresów, w ocenie skarżącej , narusza art. 90 ust. 1 pkt. 3 pwp, gdyż faktycznie do wygaśnięcia patentu nie doszło. Jeżeli bowiem mimo zapłaty z opóźnieniem, Urząd Patentowy nie tylko, że nie stwierdził wygaśnięcia uprawnienia wynikającego z patentu, lecz przyjmował wpłaty za kolejne okresy ochrony, uznając przy tym ochronę, to zasadne jest przyjęcie, że podana przyczyna opóźnienia uznana została za usprawiedliwioną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w uzasadnieniu przedmiotowej skargi polegający na tym, że Urząd pomimo wydanej decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. przez kolejne dwa i pół roku przyjmował opłaty za kolejne lata ochrony, należy stwierdzić, że Urząd Patentowy RP wydał decyzję stwierdzającą wygaśnięcie z dniem [...] października 2013 r. patentu oznaczonego numerem [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9. rok ochrony. Następnie wobec złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie ww. decyzja, zgodnie z art. 130 § 2 k.p.a. w związku z art. 252 pwp. nie podlegała wykonaniu. To dlatego na stronie Urzędu dalej widniała informacja o pozostawaniu w mocy przedmiotowego patentu. Z tej samej przyczyny Urząd nie zwrócił opłat za kolejne lata ochrony. Organ odniósł się również do okoliczności na które powołała się skarżąca w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie organu na poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii przelewu potwierdzającego wniesienie opłaty w terminie, nie można mówić tylko o błędzie w podanym numerze konta beneficjenta, gdyż oprócz niego został wskazany zupełnie inny beneficjent tj. spółka [...] sp. z o.o. Również porównując przelewy za wcześniejsze lata ochrony skarżąca wskazywała na rok ochrony (np. przelew z dnia [...] października 2010 r. tytuł: 8 rok ochrony patentu [...]], za który uiszczała opłatę, zaś w przelewie z dnia [...] września 2013 r. tego w opisie brakowało. Wobec powyższego Urząd Patentowy nie mógł uznać argumentów przedstawionych przez skarżącą, gdyż pracownik odpowiedzialny za księgowość skarżącej powinien bez problemu zauważyć, że środki zostały przelane na konta zupełnie innego podmiotu, jakim była spółka [...] sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r., którą po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem [...] października 2013 r. patentu oznaczonego numerem [...] z powodu nie uiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 9 rok ochrony, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie rozważań wskazać należy, iż stan faktyczny w sprawie był niesporny między stronami. Z uzasadnienia skargi wynika, że strona skarżąca nie zgadza się z oceną okoliczności sprawy dokonaną przez organ, a dotycząca powodów nieuiszenia opłaty, która jest dla niej niekorzystna. Skarżąca zarzuca organowi, że nie wyjaśnił należycie sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik oraz nieprawidłową interpretację przepisów prawa materialnego - art. 90 ust. 1 pkt 3, oraz art. 63 ust.1 pwp. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji na wstępie należy poczynić kilka uwag o charakterze ogólnym. Zgodnie z art. 222 pwp korzystanie z patentu rodzi obowiązek uiszczania opłat za kolejne okresy ochronne w określonych ustawowo terminach. Nieuiszczenie opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje natomiast wygaśnięcie patentu i daje Urzędowi Patentowemu podstawę do wydania decyzji stwierdzającej wygaśniecie patentu (art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pwp). Przepisy art. 224 ust. 2-3 pwp określają tryb uiszczania opłat okresowych. Stosownie do tych przepisów opłaty za dalsze okresy ochrony należy uiszczać z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Opłaty okresowe mogą być uiszczone w ciągu jednego roku przed terminem, tj. w ciągu roku przed ostatnim dniem ochrony. Opłaty te podlegają zwrotowi, jeżeli przed tym terminem udzielone prawo zostanie unieważnione lub wygaśnie. Opłaty za okresy ubiegłe i za okres bieżący nie podlegają zwrotowi. Zgodnie natomiast z art. 224 ust. 4 pwp opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 304/06 z przedstawionych powyżej regulacji prawnych wynika, że ustawa nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego, określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym, mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku (art. 90 ust. 1 pkt 3) wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym termin dodatkowy uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 pwp, spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż przeciwko dopuszczalności przywrócenia terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. przemawia także sposób określenia terminu końcowego w art. 224 ust. 2 i sposób określenia zdarzenia rozpoczynającego bieg terminu dodatkowego z art. 224 ust. 4. Ten pierwszy upływa "nie później niż w dniu". Drugi natomiast rozpoczyna bieg "po upływie terminu określonego w ust. 2", czyli następnego dnia po dniu, w którym upływa poprzedni okres ochronny. Nie byłoby zatem możliwe przywrócenie terminu z art. 224 ust. 2 pwp bez naruszenia przepisu art. 224 ust. 4 pwp Przywrócenie terminu podstawowego oznaczałoby przywrócenie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej. Tymczasem z art. 224 ust. 4 pwp wynika, że opłata uiszczona po upływie poprzedniego okresu ochrony podlega podwyższeniu o 30%. (vide: wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r. II GSK 304/06, LEX nr 322817). W przedmiotowej sprawie jest okolicznością niesporną, iż skarżąca nie uiściła wymaganej opłaty za 9 rok ochrony patentu w żadnym z terminów wskazanych w art. 224 ust. 2-4 p.w.p. tj. ani w terminie podstawowym do uiszczenia tej opłaty, który upływał w dniu [...] października 2013 r., ani w dodatkowym 6-miesięcznym terminie. Należną opłatę skarżący wniósł dopiero w dniu [...] lipca 2014 r., po wyekspirowaniu 6-miesięcznego terminu dodatkowego i po wydaniu przez Urząd Patentowy decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu. Urząd Patentowy nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego i przywrócić mu terminu do uiszczenia tej opłaty, gdyż żądanie to nie miało podstaw prawnych. W ocenie Sądu organ prawidłowo też wskazał, iż w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 243 ust. 6 p.w.p., odnoszący się do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności. Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji błąd na poleceniu przelewu z dnia [...] września 2013 r., na którym umieszczony został nieprawidłowy numer konta bankowego i nieprawidłowy odbiorca [...] sp. z o.o. co spowodowało, że opłata za kolejny rok ochrony nie została wniesiona w terminie, nie wyłącza odpowiedzialności uprawnionego za brak wniesienia opłaty okresowej. Wbrew twierdzeniom skarżącej błąd ten nie dotyczył tylko numeru konta ale również beneficjenta powyższego przelewu. Uiszczanie corocznych opłat za ochronę wynalazku ma charakter cykliczny, podobnie jak opłacanie należności podatkowych, opłat wynikających z umów najmu, kredytu itp., zatem dopełnianie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności związanych z zarządzaniem. Rolą skarżącej jest takie uregulowanie nadzoru nad służbami księgowymi [...] aby do takich sytuacji nie dochodziło. W ocenie Sądu przy prawidłowym nadzorze pracownik odpowiedzialny za księgowość skarżącej powinien bez problemu zauważyć, że środki zostały przelane na konta zupełnie innego podmiotu, jakim była spółka [...] sp. z o.o. Jeżeli chodzi opłaty wniesione przez skarżącą do Urzędu Patentowego RP za dalsze lata ochrony to należy wskazać ,że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie spowodowało, że ww. decyzja, zgodnie z art. 130 § 2 k.p.a. w związku z art. 252 pwp nie podlegała wykonaniu. Dlatego też Urząd przyjmował opłaty za kolejne lata ochrony, a na stronie Urzędu dalej widniała informacja o pozostawaniu w mocy przedmiotowego patentu. W ocenie Sadu w niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia art.63 pwp tj. korzystania z prawa wyłącznego skarżącej nabytego na podstawie patentu Pat.211419, gdyż jak powyżej wskazano zgodnie z art. 222 pwp korzystanie z patentu rodzi obowiązek uiszczania opłat za kolejne okresy ochronne w określonych ustawowo terminach. Nieuiszczenie opłaty okresowej w wymaganym terminie powoduje natomiast wygaśnięcie patentu i daje Urzędowi Patentowemu podstawę do wydania decyzji stwierdzającej wygaśniecie patentu (art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pwp). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku