VI SA/Wa 707/18

WyrokWSA w Warszawie2018-07-16

Skład orzekający: Pamela Kuraś-Dębecka, Ewa Frąckiewicz, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia utrzymująca w mocy negatywny wynik z egzaminu notarialnego narusza prawo, jeśli skarżąca kwestionuje ocenę z poszczególnych części egzaminu?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie ocenia poprawności sporządzanego przez kandydata projektu aktu notarialnego jako kolejnej instancji komisji egzaminacyjnej. Kontroluje jedynie, czy ocena niedostateczna z części egzaminu była zasadna i czy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub proceduralnego przy jej ustalaniu. W tym przypadku, stwierdzone przez komisje błędy w projekcie aktu notarialnego, dotyczące m.in. powołania niewłaściwego organu, braku sprawdzenia statusu cudzoziemca spółki, błędnego sformułowania oświadczeń woli oraz braku istotnych pouczeń, uzasadniały negatywną ocenę z części egzaminu i w konsekwencji negatywny wynik z całego egzaminu.
Stan faktyczny
Skarżąca M. W. uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego z powodu oceny niedostatecznej z pierwszego projektu aktu notarialnego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy tę decyzję, wskazując na szereg błędów w pracy skarżącej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa o notariacie i KPA, w tym niewłaściwe zastosowanie skali ocen i brak należytego uzasadnienia. WSA oddalił skargę, uznając, że ocena negatywna była zasadna.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant p. o. ref. staż. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę VI SA/Wa 707/18 Uzasadnienie Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego uchwałą z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2291) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu notarialnego, jaki uzyskała M. W., zwana dalej także "skarżącą". Do wydania niniejszych uchwał doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniach [...] września 2017 r. M. W. przystąpiła do egzaminu notarialnego na podstawie art. 74 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K., powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] marca 2017 roku. Po dokonaniu oceny każdego z zadań egzaminu notarialnego, Komisja ustaliła, że zdająca otrzymała: a) z pierwszego projektu aktu notarialnego - ocenę: niedostateczny b) z drugiego projektu aktu notarialnego - ocenę: dostateczny c) z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności - ocenę: dobry Zgodnie z treścią art. 74f § 1 ustawy - Prawo o notariacie, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającą oceny. Komisja Egzaminacyjna uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2017 r. ustaliła, że M. W. uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Powyższą uchwałę zdająca zaskarżyła odwołaniem, w którym zakwestionowała ocenę z pierwszego projektu aktu notarialnego. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że z pierwszego projektu aktu notarialnego zdająca otrzymała ocenę niedostateczną, co skutkowało, stosownie do przepisu art. 74f § 1 Prawa o notariacie, uzyskaniem przez skarżącą negatywnego wyniku z egzaminu notarialnego. Jak przypomniał organ, zadaniem zdających było uzupełnienie brakujących elementów stanu faktycznego według swojego uznania i sporządzenie projektu aktu notarialnego obejmującego umowę zamiany. W projekcie aktu zdający zobowiązani byli do wskazania dokumentów, stanowiących podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz do dokonania czynności i opisania ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów. Ponadto w projekcie aktu należało zaproponować odpowiedni sposób zabezpieczenia wierzytelności spółki w kwocie 20.000 złotych, wynikającej z różnicy wartości zamienianych nieruchomości. Organ wskazał, że z pierwszego projektu aktu notarialnego zdająca otrzymała od obu egzaminatorów oceny niedostateczne. Komisja podkreśliła, że zdająca popełniła w pracy egzaminacyjnej błąd polegający na powołaniu decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. o wyrażeniu - na podstawie art. 2a ustęp 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (dalej u.k.u.r.) - zgody na nabycie nieruchomości rolnej przez T. M., podczas, gdy w tej dacie (do dnia 1 września 2017 r.) organem właściwym do wydania takiej decyzji był Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych. Wbrew jednak twierdzeniom egzaminatora, nie był to błąd skutkujący nieważnością czynności prawnej bądź taki, który można byłoby zakwalifikować jako powołanie organu niewłaściwego czy też nieistniejącego. Nie może ujść uwadze, że na skutek zmiany art. 2a ustęp 4, wprowadzonej z dniem 1 września 2017 r. przez art. 17 pkt 2 lit. B ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. (Dz. U. 2017.624), Agencja Rynku Rolnego zastąpiona została przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, zaś Dyrektor Generalny KOWR zastąpił organ w postaci Prezesa ANR i przejął jego kompetencje. Nie zmieniły się natomiast przesłanki nabycia nieruchomości rolnej, określone w art. 2a ustęp 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Zdająca prawidłowo zidentyfikowała te przesłanki. Nie można zatem uznać, że zdająca nie wie, jaki organ (działający na podstawie jakiej ustawy) upoważniony jest do udzielenia takiej zgody. Co więcej, w dacie 10 sierpnia 2017 r. była już uchwalona zmiana art. 2a ustęp 4 u.k.u.r., tyle, że weszła ona w życie w dniu 1 września 2017 r. Popełniony zatem przez zdającą błąd należy zaliczyć do błędów istotnych, ale nie eliminujących pracy egzaminacyjnej. Nie może on być porównywany do braku wiedzy, co do tego, kto w danych warunkach legitymowany jest do wydania zgody wymaganej przez ustawę. W akcie notarialnym brak jest natomiast oświadczenia T. M., że nie jest on rolnikiem indywidualnym, co warunkuje konieczność uzyskania zgody na nabycie nieruchomości rolnej. Sam fakt, że nieruchomość ma status nieruchomości rolnej nie jest wystarczający dla wymagania uzyskania takiej zgody. Komisja podkreśliła, że wbrew temu natomiast, co twierdzi zdająca, powyższy błąd nie był jedynym, który zadecydował o ocenie niedostatecznej, a nie jest tak, że na ocenę niedostateczną zasługuje wyłącznie taka praca, która dokumentuje czynność prawną nieważną bądź nieskuteczną. Przede wszystkim egzaminatorzy wytknęli zdającej, że nie przedłożyła do aktu uchwały o odwołaniu ze składu zarządu spółki F. W. i powołaniu w jego miejsce T. M. Nie przedłożyła również kopii wniosku o zgłoszeniu powyższej zmiany w rejestrze przedsiębiorców. Jest to błąd niezwykle istotny, gdyż notariusz nie sprawdził, czy istotnie spółka K. powinna być reprezentowana przy zawarciu umowy przez pełnomocnika ustanowionego na podstawie art. 210 k.s.h. Dodatkowo w oświadczeniach stron brak informacji, że to właśnie T. M. jest nowopowołanym członkiem zarządu. Okoliczność ta natomiast nie wynika ani z wypisu z KRS ani z treści umowy spółki. Brak również jakiegokolwiek oświadczenia, czy w spółce K. funkcjonuje rada nadzorcza, co również było istotne w świetle brzmienia art. 210 k.s.h. W rezultacie z dokumentów przedłożonych do aktu nie wynika, czy reprezentacja spółki jest prawidłowa. Notariusz sprawdzająca pracę słusznie podniosła, że zdająca błędnie sformułowała oświadczenia woli o zamianie. Zgodnie z art. 603 k.c., przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Tymczasem w pracy zdającej brak oświadczeń przenoszących własność praw przysługujących stronom umowy. Zdająca skonstruowała w istocie postanowienie działowe, na podstawie którego każda ze stron nabyła prawo. Nie wyartykułowano jednak, że to nabycie jest skutkiem oświadczeń woli stron. Zasadnie wytknięto zdającej również nieprawidłowe naliczenie taksy notarialnej i opłaty sądowej, jak również brak pouczenia stron o treści art. 5 u.k.w.h. Niezależnie od uchybień wytkniętych skarżącej Komisja II stopnia stwierdziła, że M. W. popełniła inne błędy. Organ II instancji podkreślił, że w projekcie aktu notarialnego brak jest oświadczenia, że spółka K. nie jest cudzoziemcem. Fakt natomiast, że wspólnicy tej spółki są obywatelami polskim nie oznacza - w świetle definicji zawartej w art. 1 ustęp 2 pkt 4 i ustęp 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, że spółka ta nie ma statusu cudzoziemca, oraz że nie jest wymagane zezwolenie na nabycie przez nią nieruchomości. W projekcie aktu notarialnego brak jest również oświadczenia, że zamieniane nieruchomości nie są obciążone umową dzierżawy bądź najmu, co jest istotne w kontekście brzmienia art, 678 i 679 k.c. i art. 694 k.c. Skarżąca nie zamieściła także oświadczenia T. M., że od momentu śmierci jego żony do momentu zbycia użytkowania wieczystego pozostawał stanu wolnego, przez co (przy braku aktualnych wpisów w księdze wieczystej) nie wiadomo, czy przenoszone prawo nie było objęte wspólnością ustawową już po śmierci K. M. Pani M. W. częściowo nieprawidłowo wykonała zadanie egzaminacyjne, gdyż nieruchomość spółki K. nie zostanie przeniesiona bez obciążeń. Pismo z banku, które wyraża zgodę na wykreślenie hipoteki umownej obciążającej nieruchomość spółki K. w istocie nie spowoduje tego wykreślenia w dacie dokonywania zamiany. Wpis wykreślenia hipoteki ma w takim przypadku charakter konstytutywny. Prawidłowe oświadczenie banku powinno zawierać element prowadzący do uznania, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką wygasła (art. 246 par. 2 k.c., art. 94 u.k.w.h.). W akcie brak wzmianki, że przedłożone do aktu dokumenty geodezyjne opatrzone zostały klauzulą, że stanowią podstawę wpisu do księgi wieczystej. W akcie notarialnym, którego projekt sporządziła zdająca zabrakło również wielu istotnych z punktu widzenia art. 80 ustawy - Prawo o notariacie, pouczeń: o treści art. 5 u.k.w.h., art. 17 KRS, art. 2b u.k.u.r., o obowiązku płacenia przez spółkę K. opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Błędem natomiast było pouczenie o treści art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż dla jednej z zamienianych nieruchomości planu miejscowego nie uchwalono, a uchwalony dla drugiej z nieruchomości plan miejscowy jest nieaktualny. Nie może zatem być mowy o obowiązku zapłaty renty planistycznej, o jakiej mowa w art, 36 ustęp 4 powołanej ustawy. Niezrozumiałe z kolei jest zwrócenie przez notariusza uwagi strony na "charakter konstytutywny i deklaratoryjny wpisów w księgach wieczystych dotyczących przeniesienia prawa użytkowania wieczystego". Kolejne bardzo istotne błędy popełnione przez zdającą, które skutkują obniżeniem oceny również o dwa stopnie to błędy polegające na niepowołaniu wszystkich dokumentów pozwalających na stwierdzenie, czy spółka K. w istocie powinna być reprezentowana przez pełnomocnika, błędne opisanie oświadczeń woli w ramach umowy zamiany (co należy do istoty pracy notariusza), brak sprawdzenia, czy spółka K. nie jest cudzoziemcem, oraz czy T. M. od momentu śmierci żony do chwili zbycia przysługujących mu praw pozostawał w stanie wolnym, nie w pełni prawidłowe rozwiązanie problemu zbycia nieruchomości bez obciążenia, brak istotnych, z punktu widzenia interesów stron, pouczeń. Do pomniejszych błędów zaliczyć należy błędne pouczenie o rencie planistycznej, nieodebranie od T. M. oświadczenia, że nie jest rolnikiem indywidualnym, brak wzmianki, że przedłożone do aktu dokumenty geodezyjne opatrzone zostały klauzulą, że stanowią podstawę wpisu do księgi wieczystej, brak oświadczenia, że zamieniane nieruchomości nie są obciążone umową dzierżawy bądź najmu. Mając powyższe na uwadze, Komisja Odwoławcza stwierdziła, że rodzaj i ilość popełnionych przez zdającą błędów przekonują, że M. W. nie jest w chwili obecnej przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza a tym samym, że komisja egzaminacyjna, oceniając pracę zdającej nie przekroczyła granic uznania administracyjnego i prawidłowo zastosowała ustawową skalę ocen. Popełnione przez zdającą błędy dotyczą kwestii niezwykle istotnych z punktu widzenia pracy notariusza i wpływają na prawidłowe zabezpieczenie słusznych interesów stron, co wpływa negatywnie także na zabezpieczenie interesu publicznego. Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie: 1) art. 74e § 2 i 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie poprzez stwierdzenie, iż brak jest podstaw do podwyższenia oceny za projekt sporządzony w pierwszy dzień egzaminu notarialnego z oceny niedostatecznej na ocenę dostateczną i w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu na ocenę pozytywną, podczas gdy popełnione błędy w sporządzonym projekcie aktu notarialnego nie miały charakteru istotnego, nie prowadziły do błędnego rozwiązania zadania egzaminacyjnego, a analiza sporządzonego projektu aktu notarialnego wskazuje, że zasługuje on na ocenę pozytywną, ponieważ spełnia ustawowe wymogi ważności i skuteczności, a także nie zawiera takiej ilości błędów, która nie pozwalałaby na postawienie mu oceny pozytywnej, ponadto w uzasadnieniu uchwały Komisji II stopnia nie wskazano przesłanki, która całkowicie dyskwalifikowałaby projekt sporządzony przez skarżącą, 2) art. 74d § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie poprzez niewłaściwe, nieodpowiednie i zbyt surowe zastosowanie skali ocen i w konsekwencji utrzymanie negatywnej oceny projektu sporządzonego w pierwszy dzień egzaminu notarialnego, podczas gdy popełnione błędy - wskazanie "nowej" nazwy organu w czasie obowiązywania jeszcze "starej" nazwy organu w treści decyzji wyrażającej zgodę na nabycie nieruchomości rolnej (zmiana przepisów nastąpiła na kilka dni przed egzaminem), nieprzedłożenie w treści projektu aktu uchwały o zmianach składu osobowego zarządu spółki i wniosku złożonego do rejestru przedsiębiorców KRS, w sytuacji gdy zmiany te zostały opisane i wyartykułowane w treści oświadczeń strony - jednoznacznie wynika, że nie zasługują na obniżenie oceny do stopnia negatywnego, a sporządzony projekt spełnia przesłanki ważności i skuteczności w obrocie prawnym, 3) art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie przez Komisję II stopnia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz braku w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału zgromadzonego w sprawie, o czym świadczy wskazanie przez Komisję II stopnia błędów, których skarżąca nie popełniła w sporządzonym projekcie aktu (przykład: w treści uzasadnienia Komisja II stopnia zarzuciła, że w projekcie aktu brak jest pouczenia o treści art. 2b ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, podczas gdy pouczenie takie zostało zawarte w §8 projektu aktu). 4) art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 74h § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie poprzez brak należytego, odpowiedniego uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w uchwale, w szczególności podanie niewystarczających przyczyn, na podstawie których Komisja II stopnia, pomimo, że uwzględniła zarzut podniesiony przez skarżącą w odwołaniu, stwierdziła, że brak jest podstaw do podwyższenia oceny za projekt aktu notarialnego z pierwszego dnia egzaminu wystawionej przez Komisję Egzaminacyjną, 5) art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zakazu reformationis in peius, wskutek czego sytuacja skarżącej uległa pogorszeniu, gdyby Komisja II stopnia nie podniosła innych błędów - istotnych jedynie w ocenie Komisji II stopnia i nie oparła swojego rozstrzygnięcia na tych innych błędach - wówczas skarżąca mogłaby uzyskać ocenę pozytywną z projektu aktu notarialnego sporządzanego w pierwszy dzień egzaminu, a co za tym idzie ocenę pozytywną z egzaminu notarialnego, bowiem zarzut podniesiony przez skarżącą został przez Komisję II stopnia uwzględniony, a Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. oparła negatywną ocenę na błędzie, którego dotyczył uwzględniony przez Komisję II stopnia zarzut skarżącej. Mając na względzie wskazane zarzuty wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw- odwołań od wyników egzaminu notarialnego podjętą dnia [...].02.2018 r. znak sprawy: [...], 2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, nie zasługuje ona na uwzględnienie i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. p. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z tym, że kontrola ta w myśl § 2 ww. artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja, postanowienie, akt lub inne czynności z zakresu administracji publicznej nie narusza przepisów postępowania oraz czy została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego. Sąd administracyjny przy orzekaniu nie kieruje się zasadami słuszności czy też zasadami współżycia społecznego. Poza tym podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dala p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga M. W. nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Skarżąca na mocy zaskarżonej uchwały jak i uchwały, wydanej przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. z dnia [...] października 2017 r. uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego, albowiem z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę niedostateczną. Składając skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia skarżąca podniosła zarzuty naruszenia zarówno prawa notarialnego jak i przepisów postępowania, które w jej ocenie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Należy podkreślić, że Sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie oceniał poprawności sporządzanego przez skarżącą pierwszego projektu aktu notarialnego, a więc nie był kolejną instancją Komisji Egzaminacyjnej tylko w ramach sprawowanej kontroli oceniał, czy wystawiona skarżącej ocena niedostateczna z pierwszegoprojektu aktu notarialnego była zasadna, co w ostatecznym wyniku rzutowało na ogólną ocenę, jaka skarżąca uzyskała z egzaminu notarialnego. Sąd w działaniu Komisji Egzaminacyjnej I jak i II stopnia nie stwierdził tego rodzaju uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej uchwały. Przede wszystkim należy wskazać, że zarówno egzaminatorzy jak i Komisja II stopnia rozstrzygająca odwołanie od uchwały organu I Instancji oceniając pierwszy projekt aktu notarialnego dostrzegły w nim uchybienia, które w ostatecznym wyniku nie pozwoliły na wystawienie z tej części egzaminu oceny pozytywnej. Należy przyznać rację Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że istotnym błędem popełnionym przez zdającą było błędne powołanie Dyrektora Generalnego KOWR jako uprawnionego do wydania decyzji zezwalającej na nabycie nieruchomości. Wprawdzie, jak to podkreśliła Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie jest to błąd powodujący nieważność czynności prawnej, jednak jego istota powoduje obniżenie oceny o dwa stopnie w stosunku do oceny celującej, na jaką zasługiwałaby praca pozbawiona błędów, praca wzorcowa, posiadająca dodatkowe walory świadczące o ponadprzeciętnej wiedzy zdającego, np. świetny warsztat, brak jakichkolwiek błędów stylistycznych, dokładność. Sąd zgodził się z oceną Komisji II stopnia, że kolejne bardzo istotne błędy popełnione przez zdającą, które skutkują obniżeniem oceny również o dwa stopnie to błędy polegające na niepowołaniu wszystkich argumentów pozwalających na stwierdzenie, czy spółka K. w istocie powinna być reprezentowana przez pełnomocnika, błędne opisanie oświadczeń woli w ramach umowy (co należy do istoty pracy notariusza), brak sprawdzenia, czy spółka K. nie jest cudzoziemcem oraz czy T. M. od momentu śmierci żony do chwili zbycia przysługujących mu praw pozostawał w stanie wolnym, nie w pełni prawidłowe rozwiązanie problemu zbycia nieruchomości bez obciążenia, braku istotnych, z punktu widzenia interesu stron, pouczeń. Poza tym zasadnie Komisja II stopnia wskazała na błędne pouczenie o rencie planistycznej, nieodebranie od T. M. oświadczenia, że nie jest rolnikiem indywidualnym, brak wzmianki, że przedłożone do aktu dokumenty geodezyjne opatrzone zostały klauzulą, że stanowią podstawę wpisu do księgi wieczystej, brak oświadczenia, że zamieniane nieruchomości nie są obciążone umową dzierżawy bądź najmu. Z uwagi na stwierdzone błędy w pracy skarżącej, Komisja II stopnia prawidłowo stwierdziła, że zdająca nie jest przygotowana do samodzielnego i rzetelnego wykonywania zawodu notariusza. Sąd podzielił ocenę Komisji II stopnia, że popełnione przez skarżącą błędy dotyczą kwestii niezwykle istotnych z punktu widzenia pracy notariusza i wpływają na prawidłowe zabezpieczenie słusznych interesów stron, co wpływa negatywnie także na zabezpieczenie interesu publicznego. Sąd stwierdził także, że nie doszło do naruszenia art. 139 k.p.a., albowiem skarżąca uzyskała poprzez uchwałę organu I instancji ocenę negatywną, stwierdzenie dodatkowych uchybień przez Komisje Egzaminacyjną II instancji nie pogorszyło sytuacji skarżącej, która ostatecznie uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło