VI SA/Wa 711/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną do tutejszego Sądu uchwałą z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (powoływane dalej jako: KRRPr), po rozpatrzeniu odwołania T. G. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] listopada 2006 r. w sprawie odmowy wpisu odwołującego się na listę radców prawnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust.2 w zw. z art. 24 ust.1 i art. 25 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm., dalej powoływana także jako: u.r.p.) Natomiast jako podstawę faktyczną - okoliczność, iż pan T. G. nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy samorządu radcowskiego stwierdził, że prowadzenie nieprzerwanie od roku 1991 firmy budowlanej i załatwianie spraw związanych z jej działalnością nie jest "świadczeniem pomocy prawnej" tej firmie, nie jest nastawione na praktykę "prawniczą" a służy jedynie normalnemu prowadzeniu spraw własnego przedsiębiorstwa. Organ podniósł, że twierdzenia wnioskodawcy o załatwianiu spraw swoich pracowników nie zostały w żaden sposób udokumentowane , trudno przy tym przyjąć , że pracodawca świadczył na rzecz zatrudnionego personelu "pomoc prawną" w rozumieniu ustawy o radcach prawnych, gdyż tego typu zachowania w sposób ewidentny nie mieszczą się w kategoriach stosunku pracy. Z powyższych powodów, w ocenie organu, okres prowadzonej działalności gospodarczej nie może stanowić podstawy do wykazania, że T. G. w tym czasie zdobył praktyczne umiejętności wykonywania zawodu radcy prawnego, z istoty swej zasadniczo odmiennego od zawodu przedsiębiorcy budowlanego. Podobnie organ ocenił dziesięciomiesięczny okres praktyk kancelaryjnych odbytych przez wnioskodawcę w latach 2001/2003, budzących co do zasady istotne wątpliwości w świetle przedłożonych zaświadczeń. KRRPr wskazała, na pokrywający się okres praktyk podany w zaświadczeniach z kancelarii adw. A. W. oraz adw. J. G., co przy uwarunkowaniach geograficznych ([...]) w połączeniu z prowadzeniem spraw rozbudowanej firmy budowlanej powoduje, iż organ powziął wątpliwości co do potencjalnej możliwości poświęcenia się tak rozległym zajęciom przez jedna osobę. Ponadto zwrócono uwagę na konsekwentnie powtarzany błąd w opinii adw. G. dotyczący nazwiska strony, co biorąc pod uwagę wyjątkowo pozytywną ocenę osobową zaprezentowaną przez wystawcę dokumentu , rodzi wątpliwość dlaczego w wypadku tak wybitnego praktykanta pojawia się nieznajomość brzmienia jego nazwiska. Jak wynika z uzasadnienia uchwały, powyższe uwagi organ poczynił na marginesie podstawowej konstatacji, a mianowicie istotnych wątpliwości, co do możliwości jednoczesnego praktykowania w dwóch kancelariach jednocześnie oraz aktywnego wiedzenia procederu gospodarczego w formie dużej firmy budowlanej. Organ wskazał także na fakt wystawienia dwóch opinii po upływie sześciu lat od owych "pozaetatowych" i "nieodpłatnych praktyk" kancelaryjnych, a także oczywiste skierowanie opinii adw. G. do organów samorządu adwokackiego. Z powyższego KRRPr wyprowadza wniosek, że nie jest wykluczone potraktowanie tych dokumentów jako okazjonalnie wystawionych opinii grzecznościowych i uznanie okresu w/w praktyk z czasu poprzedzającego rozpoczęcie przez Wnioskodawcę w roku 2003 aplikacji prokuratorskiej za nacelowane raczej na uzasadnienie wyboru w przyszłości kierunku prokuratorskiego, względnie adwokackiego przegotowania zawodowego, nie pozostającego w związku z zamierzonym podjęciem wykonywania zawodu radcy prawnego. Reasumując organ stwierdził, że wnioskodawca daje zapewne rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu prokuratora, co nie oznacza, że daje taką rękojmię odnośnie wykonywania zawodu radcy prawnego. W skardze na powyższą uchwałę skierowanej przez T. G. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, skarżący zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 66,67,76,77,80 k.p.a oraz prawa materialnego tj. 4 ust.1 , art. 6 ust.1, 24 ust.1 pkt 5 , art. 25 ust.1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. W ocenie strony, organ zaniechał wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego. Skarżący wskazał na brak dokumentu potwierdzającego przebieg i treść jego rozmowy z organem wpisowym. Ponadto podniósł, że nie został w żaden sposób poinformowany o formie i sposobie przeprowadzenia rozmowy a w szczególności o konieczności udowodnienia lub uprawdopodobnienia doświadczenia zawodowego za pomocą dokumentów. Strona nie zgodziła się z przeprowadzoną przez organ oceną przedłożonych dokumentów (opinii), a potraktowanie ich jako "okazjonalnych" jest krzywdzące i prowadzi do konstatacji odnoszącej się do zasad etyki radców prawnych. Przedłożone dokumenty wskazują na odbycie przez skarżącego praktyk w wymiarze 1 roku i 5 miesięcy a nie 10 miesięcy jak podaje organ. Do skargi dołączył m.in. sprostowaną opinię sporządzoną przez adw. J. G.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów Ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Należy podkreślić, że na gruncie tego aktu prawnego organy samorządu zawodowego radców prawnych, sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej wobec omawianej grupy zawodowej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w sprawie dokonywania wpisu kandydata na listę radców prawnych. Jak stanowi art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (dalej również jako: u.r.p.) na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daję rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Kontrolując zaskarżoną uchwalę z punktu widzenia zasad wskazanych na wstępie niniejszych rozważań Sąd uznał skargę za usprawiedliwioną, gdyż uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2007 r. narusza prawo procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ wpisowy dokonał niepełnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, gdyż wziął pod uwagę jedynie okres odbywania przez skarżącego praktyk w kancelariach, nie dokonując ich pogłębionej oceny w szczególności w zakresie ich intensywności. Należy zwrócić uwagę, że KRRPr w uzasadnieniu uchwały powołała się na trzy zaświadczenia (opinie) dołączone przez stronę do odwołania wskazując, że analizy przedłożonego w toku postępowania odwoławczego materiału dowodowego dokona z oczywistych względów dopiero na tym etapie postępowania. Jednakże z motywów uchwały wynika, że oceniając przedstawione dokumenty KRRPr w istocie nie dokonała oceny opinii sporządzonej przez adw. D. koncentrując się tylko na dwóch dokumentach tj. opinii wystawionej przez adwokatów: G. oraz W. Zdaniem Sądu, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchybiło zatem przepisowi art. 80 k.p.a. który stanowi, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Należy zaakcentować, że zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, a organ winien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową (tak: NSA /w:/ wyroku z dnia 17 maja 1994 r. SA/Lu1921/93, LEX nr 26517). Ponadto należy podkreślić, że organ dokonujący wykładni pojęcia nieostrego, a do tej kategorii należy zaliczyć pojęcie "przesłanki rękojmiowej" jest związany okolicznościami miejsca, sytuacji, czasu, a także różnymi normatywnymi zasadami, regułami i prawnie wyrażalnymi sytuacjami oraz poddany kontroli sądów administracyjnych w zakresie zgodności wniosków interpretacyjnych z obowiązującym porządkiem prawnym (por. M. Zdyb: Prawny interes jednostki w sferze materialnego prawa administracyjnego. Lublin 1991, s. 250-251). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ nie sprostał w/w wymaganiom, stąd arbitralna uchwała organu odwoławczego samorządu radcowskiego musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako podjęta z naruszeniem prawa. Z uwagi na przedstawione wyżej mankamenty, za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez KRRPr przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zwrócić uwagę, że skarżący pomimo iż prowadził własną firmę budowlaną podjął (i pozytywnie ukończył) aplikację prokuratorską, co może świadczyć o dobrej organizacji pracy, a to z kolei poddaje w wątpliwość argumentację organu, w zasadzie kwestionującego możliwość jednoczesnego praktykowania i prowadzenia firmy przez jedną osobę. W toku postępowania sądowego strona przedstawiła sprostowaną opinię sporządzoną przez adw. G., do której to opinii organ powziął zasadnicze wątpliwości. Wynika z niej, że okresy praktyki odbywanej przez stronę w kancelarii tegoż adwokata oraz adw. W. nie pokrywają się. Organ wyprowadził wniosek o 10 miesięcznej praktyce, jaką skarżący odbył w kancelariach, gdy tymczasem okres ten obejmuje praktyki w wymiarze ok. 17 m-cy. Ponadto, co już podniesiono, ocena organu odnosząca się do omówionych w uchwale opinii sprowadzała się jedynie do wskazania okresu ich odbycia natomiast nie została pogłębiona o ocenę intensywności praktyk, a jak wynika z przedłożonych dokumentów strona wykonywała wiele czynności, co w szczególności można stwierdzić zapoznając się z opinią wystawioną przez adw. D.. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ winien przeprowadzić bardziej pogłębioną ocenę przedłożonych dowodów. Nie jest przecież wykluczone, aby w razie wątpliwości, co do rzetelności opinii organ sięgnął do innych środków dowodowych takich jak np. przesłuchanie wystawiającego notę o kandydacie. Stąd za daleko idące należy uznać stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu uchwały, choć sformułowane w trybie przypuszczającym w zasadzie deprecjonujące przedłożone dokumenty jako "okazjonalnie wystawione opinie grzecznościowe". Ponadto z akt sprawy nie wynika, ażeby organ wezwał skarżącego do przedłożenia dowodów na okoliczność udzielania pomocy prawnej innym pracownikom w prowadzonej przez siebie firmie. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia uchwały, KRRPr uczyniła z tego tytułu zarzut uznając, że okres prowadzonej działalności gospodarczej nie może stanowić podstawy do wykazania , że strona zdobyła praktyczne umiejętności wykonywania zawodu radcy prawnego (v. uchwała : "twierdzenia strony twierdzenia wnioskodawcy o załatwianiu spraw swoich pracowników nie zostały w żaden sposób udokumentowane, trudno przy tym przyjąć, że pracodawca świadczył na rzecz zatrudnionego personelu "pomoc prawną" w rozumieniu ustawy o radcach prawnych, gdyż tego typu zachowania w sposób ewidentny nie mieszczą się w kategoriach stosunku pracy. Z powyższych powodów, w ocenie organu, okres prowadzonej działalności gospodarczej nie może stanowić podstawy do wykazania, że T. G. w tym czasie zdobył praktyczne umiejętności wykonywania zawodu radcy prawnego, z istoty swej zasadniczo odmiennego od zawodu przedsiębiorcy budowlanego"). Skoro powyższa okoliczność była istotna, miała bowiem - jak się później okazało - wpływ na ustalenie praw strony, zgodnie z regułą zawartą w art. 9 k.p.a organ winien udzielić skarżącemu stosownych wskazówek. Tego w niniejszej sprawie nie uczynił, co stanowiło zdaniem Sądu, uchybienie powyższej zasadzie w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na występujące w rozpatrywanej sprawie sprzeczne interesy stron, organ nie mógł bezkrytycznie uwzględnić tylko jednego z wchodzących w grę interesów tj. interesu publicznego. W niniejszej sprawie, dając bezwzględny prymat interesowi publicznemu, bez rozważenia interesu strony Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych naruszyło podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim zasadę, z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy (art. 8 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności Sąd oparł na przepisie art. 152 p.p.s.a. Wydanie orzeczenia o kosztach postępowania było zbędne, ponieważ skarżący pomimo pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy nie zgłosił stosownego wniosku przed zamknięciem rozprawy, w której uczestniczył.