VI SA/Wa 711/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zastępczego dokumentu potwierdzającego uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący T. K. w dniu [...] maja 2011 r. złożył do Sądu na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi na Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zastępczego dokumentu potwierdzającego uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej. Z zawartych we wniosku informacji wynikało, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący podnosił, iż z dniem [...] kwietnia 2009 r. utracił pracę. Nie posiada zatrudnienia, dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny, u której zamieszkuje. W dniu utraty pracy zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] celem zarejestrowania jako osoba, jednak ww. urząd odmówił mu nadania statusu osoby bezrobotnej. Sprawa obecnie toczy się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...]. W związku utrata pracy powstało zadłużenie kredytowe na łączną sumę ok. 14.000 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] maja 2011 r. wezwano skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni: a) odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2010 r., ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez niego w 2010 r., b) decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, c) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, d) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon). Skarżący nie nadsyłając żadnych dokumentów, przy piśmie z dnia [...] czerwca 2011r. wskazał, że nie jest możliwym przedstawienie odpisu zeznania podatkowego, albowiem nie stać go na opłacenie notariusza, który taki odpis mógłby sporządzić. Nie może przedstawić także decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., albowiem akta sprawy przekazał do wglądu wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi. Nie jest możliwe przedstawienie wyciągu z rachunków bankowych, albowiem takich nie posiada. Nie jest też możliwe przedstawienie dokumentów potwierdzających miesięczne wydatki, albowiem skarżący jest na utrzymaniu rodziny. Ponownie wezwano skarżącego do nadesłania: a) kserokopii zeznania podatkowego skarżącego za rok 2010, b) kserokopii decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, c) kserokopii dokumentów potwierdzających zadłużenie kredytowe na kwotę ok. 14.000 zł, o którym mowa w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący przy piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. nadesłał PIT-37 za rok 2010 r., z którego wynikał, iż skarżący w roku tym osiągnął dochód w kwocie 3188 zł, w tym 2837 z tytułu pracy. Nadesłał także pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] potwierdzające zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Ponownie wskazał, że nie może przesłać decyzji z dnia 28 grudnia 2010 r., albowiem znajdują się one pełnomocnika skarżącego, które przetrzymuje je w swojej kancelarii i zbywa skarżącego. Wskazał, iż Sąd może zwrócić się do WSA w [...] o informacje co do toczącego się tam postępowania w sprawie przedmiotowej decyzji. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. 2, Warszawa 2006 s. 504). W niniejszej sprawie ze skargi oraz z akt administracyjnych sprawy, iż skarżący pełni funkcję ławnika sądowego, uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie (co potwierdziło nadesłane przez skarżącego zeznanie podatkowe). Tymczasem skarżący wskazał we wniosku, że nie posiada zatrudnienia ani źródła dochodów, co stoi w sprzeczności w powyżej wykazanym pełnieniem przez niego funkcji ławnika sądowego. Skarżący ponadto wskazał, iż odmówiono mu przyznania statusu osoby bezrobotnej. Nienadesłanie przez skarżącego na wezwanie referendarza sądowego całości żądanych dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącego w postaci kserokopii decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że nie może dostarczyć omawianej decyzji, albowiem akta sprawy znajdują się u jego pełnomocnika, który utrudnia mu do nich dostęp, a Sąd może zwrócić się do WSA w [...], który rozpoznaje skargę na tą decyzje, podkreślić należy, że skarżący ma możliwość przeglądania akt sądowych sprawy ze swojej skargi i sporządzenia kopii tych akt. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.