VI SA/Wa 711/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 711/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zastępczego dokumentu potwierdzającego uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Pismem z dnia 21 lutego 2011 r. T. K. (naazywany dalej “skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...]. W skardze skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 24 maja 2011 r. skarżący na urzędowym formularzu (PPF) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z informacji zawartych we wniosku wynikało, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, z dniem [...] kwietnia 2009 r. utracił pracę. Nie posiada zatrudnienia, dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny, u której zamieszkuje. W dniu utraty pracy zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w [...], celem zarejestrowania jako osoba bezrobotna, jednak Urząd odmówił mu nadania statusu osoby bezrobotnej. Sprawa obecnie toczy się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...]. W związku utrata pracy powstało zadłużenie kredytowe na łączną sumę ok. 14.000 zł. W związku z tym, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 31 maja 2011r. skarżący został wezwany do nadesłania: odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2010 r., ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez stronę w 2010 r., decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków koniecznych do utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon). W piśmie z dnia 7 czerwca 2011 r. skarżący wskazał, że nie jest możliwym przedstawienie odpisu zeznania podatkowego, albowiem nie stać go na opłacenie notariusza, który taki odpis mógłby sporządzić. Nie może przedstawić także decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., albowiem akta sprawy przekazał do wglądu wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi. Skarżący nie jest w stanie przedstawić wyciągu z rachunków bankowych, albowiem takich nie posiada. Nie jest też możliwe przedstawienie dokumentów potwierdzających miesięczne wydatki, albowiem skarżący jest na utrzymaniu rodziny. Skarżący nie przesłał przy piśmie z dnia 7 czerwca 2011 r. żądanych dokumentów. ` Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2011 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 31 maja 2010 r. oraz kserokopii dokumentów potwierdzających zadłużenie kredytowe na kwotę ok. 14.000 złotych, o których skarżący wspomniał we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu (PPF). Przy piśmie z dnia 11 lipca 2011 r. skarżący nadesłał PIT-37 za rok 2010 r., z którego wynikało, iż skarżący osiągnął dochód w kwocie 3.188,00 zł, w tym 2.837,00 z tytułu pracy. Nadesłał także pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w [...]. potwierdzające zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwanie do dokonywania potrąceń oraz zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Ponownie wskazał, że nie może przesłać decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., albowiem znajdują się one pełnomocnika skarżącego, które przetrzymuje je w swojej kancelarii i zbywa skarżącego. Wskazał, iż Sąd może zwrócić się do WSA w [...] o informacje co do toczącego się tam postępowania w sprawie przedmiotowej decyzji. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 września 2011 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, wydanego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."), podkreślono, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, nienadesłanie przez skarżącego na wezwanie referendarza sądowego całości żądanych dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącego w postaci kserokopii decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, uniemożliwiało dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 9 października 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sadowego z dnia 29 września 2011 r., podkreślając, że zarówno we wniosku złożonym w rozpatrywanej sprawie, jak również we wnioskach złożonych w innych sprawach, w których skarżący był stroną, wykazał spełnianie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], rozpoznając wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który przedstawił stan majątkowy podobny do stanu majątkowego przedstawionego w rozpatrywanej sprawie, przyznał stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wskazał na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [...], z dnia [...] marca 2011 r. sygn. akt [...], z dnia [...] maja 2011 r. sygn. akt [...], z dnia [...] maja 2011 r. sygn. akt [...] oraz orzeczenia Sądu Rejonowego [...] w [...] sygn. akt [...], Sądu Rejonowego w [...] stare Miasto w [...] z dnia [...] października 2010r. sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2010r. sygn. akt [...], z dnia [...] lipca 2010 r. sygn. akt [...], Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. sygn. akt [...]. Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezpodstawnie poddał w wątpliwość rozstrzygnięcia wniosków skarżącego wydane przez Sądy w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Inaczej mówiąc, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu (J. P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny Sądu należy zatem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny skarżący był wzywany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (v. zarządzenia z dnia 31 maja 2011 r. oraz z dnia 28 czerwca 2011 r.) . Z akt sprawy wynika, że skarżący, celem uzupełnienia oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 17 akt sądowych), został zobowiązany do przedstawienia następujących dokumentów: odpisu zeznania podatkowego za rok 2010 r., ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez stronę w 2010 r., decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków koniecznych do utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon). Uwzględniając wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 7 czerwca 2011 r. dotyczące braku możliwości przedstawienia dokumentów wskazujących miesięczne wydatki konieczne na utrzymanie (pkt d wymienionego pisma), należy zauważyć, że skarżący, pomimo dwukrotnego wezwania, nie przedstawił kopii decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, nie przesłał również kopii dokumentów potwierdzających zadłużenie kredytowe na kwotę ok. 14.000 złotych, o której skarżący wspomniał we wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów także w momencie wnoszenia sprzeciwu od postanowienia z dnia 29 września 2011 r., mimo, iż z jego treści wynikało, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy była niemożność oceny przez Sąd rzeczywistego stanu majątkowego strony z uwagi na nienadesłanie wymaganych dokumentów. Brak wymaganych dokumentów nie pozwala rozstrzygnąć wątpliwości powstałej po zestawieniu informacji z dnia [...] marca 2011 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego z wyjaśnieniami skarżącego podanymi w formularzu PPF, zgodnie z którymi jest on osobą bezrobotną, nie posiadającą dochodów. Odstępując od złożenia wymaganych dokumentów skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budzi oświadczenie zawarte w złożonym przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie skarżącego uniemożliwiło dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Samo oświadczenie skarżącego wyrażone w sprzeciwie, o istnieniu podstawy do zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika nie poparte rzetelnymi dowodami, w ocenie Sądu, jest niewystarczające do oceny przesłanek uzasadniających przyznanie stronie prawa pomocy. Bez znaczenia dla oceny przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostają rozstrzygnięcia wydane w tym zakresie przez inne Sądy (v. sygnatury orzeczeń podanych przez stronę w uzasadnieniu sprzeciwu), gdyż każdy z wniosków rozpatrywany jest indywidualnie, na podstawie zgromadzonych dokumentów. Niezasadność wniosku zawartego w sprzeciwie wynika również z faktu, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 758/04). Mając na uwadze rodzaj żądanych od skarżącego dokumentów oraz zakres przedstawionych przez stronę dokumentów, jak również złożonych wyjaśnień, Sąd uznał za usprawiedliwione zaniechanie kolejnego wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 255 p.p.s.a. i poprzestanie na stwierdzeniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący nie wykazał, mimo ciążącego na nim obowiązku, iż spełnia warunek pozwalający na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.