VI SA/Wa 720/24
WyrokWSA w Warszawie2024-08-27
Skład orzekający: Tomasz Sałek, Danuta Szydłowska, Justyna Żurawska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej prawidłowo stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 5, uznając, że znak nie był używany w sposób rzeczywisty dla preparatów farmaceutycznych innych niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, wyrobów medycznych, witaminowych i ziołowych suplementów diety oraz preparatów witaminowych i mineralnych do celów leczniczych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy prawidłowo zinterpretował przepisy prawa własności przemysłowej, dopuszczając możliwość wyodrębnienia podkategorii towarów w ramach szerokiej klasy 5, a następnie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w odniesieniu do tych podkategorii, które nie były faktycznie używane. Analiza materiału dowodowego potwierdziła, że znak był używany jedynie dla leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych, co uzasadniało wygaśnięcie ochrony dla pozostałych, nieużywanych towarów.Stan faktyczny
Skarżąca spółka wniosła skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, która stwierdziła wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 5, uznając go za nieużywany od 21 maja 2018 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że przedłożony materiał dowodowy potwierdza używanie znaku w szerszym zakresie niż tylko leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Kwestionowała również prawidłowość przyznania kosztów postępowania na rzecz uczestnika postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi U. [...] z siedzibą w R. w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę
Przedmiotem skargi U. z siedzibą w R. (Stany Zjednoczone), (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Uprawniona") jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "Urząd Patentowy" lub "organ") z dnia [...] czerwca 2023r. nr [...] stwierdzająca wygaśnięcie z dniem 21 maja 2018 r. prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze [...] w części dotyczącej towarów w klasie 5, tj.: preparatów farmaceutycznych innych niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe; wyrobów medycznych zawartych w klasie 5; witaminowych i ziołowych suplementów diety zawartych w klasie 5; preparatów witaminowych i mineralnych do celów leczniczych oraz przyznająca O. z siedzibą w P. (dalej: "Uczestnik", "Wnioskodawca") od Skarżącej kwotę w wysokości 1917 zł (tysiąc dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 324), dalej: "p.w.p.", oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: "k.p.c.") w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
Skarżącej Spółce przysługiwało prawo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny "[...]" o numerze [...] (dalej także: "znak towarowy"), przeznaczony do ochrony towarów z klasy 5 klasyfikacji nicejskiej.
Decyzja udzielająca prawa ochronnego na ww. znak towarowy nr [...] została wydana w dniu [...] maja 2013 r.
W dniu 11 lutego 2020 r. do organu wpłynął wniosek O. z siedzibą w P. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ww. znak towarowy. Wniosek ten był w toku postępowania modyfikowany. Ostatecznie Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w części dotyczącej towarów w klasie 5, tj.: preparatów farmaceutycznych innych niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe; wyrobów medycznych zawartych w klasie 5; witaminowych i ziołowych suplementów diety zawartych w klasie 5; preparatów witaminowych i mineralnych do celów leczniczych. Jako podstawę prawną żądania Wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Podniósł, że sporny znak nie był używany w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa.
Uprawniony wniósł o oddalenie wniosku, przedkładając materiały na okoliczność używania spornego znaku. W kolejnych pismach oraz na rozprawie Uprawniony podtrzymywał swoje stanowisko. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów całego postępowania, zgodnie ze złożonym spisem.
Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2023 r. Wnioskodawca wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
W ocenie Urzędu Patentowego, z treści art. 171 p.w.p. wynika, że co do zasady możliwe jest domaganie się stwierdzenia wygaśnięcia ochrony znaku towarowego w części dotyczącej jedynie niektórych towarów. Zgodnie z orzecznictwem, zasadnicze znaczenie przy definiowaniu podkategorii ogólnych określeń ma kryterium celu lub przeznaczenia danego produktu lub usługi, jako że tym właśnie kryterium kierują się konsumenci przy dokonywaniu zakupu. Zdaniem organu, w ramach kategorii "preparaty farmaceutyczne" można wyróżnić wiele podkategorii mogących występować niezależnie od siebie. Kluczowe znaczenie dla określenia odpowiedniej podkategorii produktów farmaceutycznych mają wskazania terapeutyczne/lecznicze.
Zdaniem organu Uprawniony nie wykazał używania spornego znaku w części dotyczącej towarów w klasie 5, wskazanych na wstępie. Organ wskazał, że przedłożone przez Uprawnionego materiały wyraźnie wskazują, iż wszystkie te znaki były wykorzystywane do oznaczania leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie zawiera żadnego dokumentu, który wskazywałby na używanie zarówno spornego oznaczenia w różnych jego postaciach, jak i pozostałych oznaczeń pod marką [...] do oznaczania innych towarów niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Już na samej etykiecie spornego znaku towarowego widnieje informacja, iż produkt oznaczany tą etykietą to lek przeciwbólowy, przeciwzapalny, przeciwgorączkowy. Urząd Patentowy wskazał także, że postać używana spornego znaku przyjęła 2 warianty. Wszystkie warianty występują w materiałach przedłożonych przez Uprawnionego. Różnica pomiędzy postacią zarejestrowaną, a dwoma postaciami używanymi sprowadza się tylko i wyłącznie do zaprezentowania obu tych wariantów prezentujących ściany boczne opakowań (wariant 1 - lewą ścianę opakowania; wariant 2 - prawą ścianę opakowania). Zdaniem organu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnego dokumentu, który wskazywałby na używanie zarówno spornego oznaczenia w różnych jego postaciach, jak i pozostałych oznaczeń pod marką [...] do oznaczania innych towarów niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
Dalej organ wyjaśnił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy obejmuje również dowody, na których zarówno sporny znak towarowy, jak i inne znaki z oznaczeniem [...] nie są powiązane z żadnymi towarami, stąd nie może on dowodzić używania spornego znaku w jakimkolwiek zakresie. Między innymi badania świadomości marki dotyczą znajomości oznaczenia [...]. Nagrody zostały przyznane marce [...] bez wskazania jaki konkretnie produkt został wyróżniony. Raport wydatków na reklamę dotyczy wydatków na reklamę "produktów [...]". Ilustracja działań marketingowych przeprowadzonych w komunikacji miejskiej również nie zawiera informacji jakiego konkretnie produktu dotyczy reklama. Organ ocenił także materiał dowodowy przedłożony na nośniku. Wskazał m.in., że żaden że plików wskazanych przez Uprawnionego jako "dowody bezpośrednie" nie dowodzi używania spornego znaku w zakresie objętym żądaniem wniosku. Natomiast dowody wskazane w "załączniku 4 - strona internetowa, domena, media społecznościowe" potwierdzają wykorzystywanie zarówno spornego znaku jak i innych oznaczeń z rodziny znaków [...] do oznaczania leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Są to bowiem oferty i opisy produktów zawarte na stronie internetowej apteki internetowej, na stronie uprawnionego oraz na platformie facebook.com informujące o przeznaczeniu leku. Z treści tych komunikatów wynika, iż jest to lek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy. Wskazane w "załączniku 5 - nagrody, opinie, rozpoznawalność" materiały również nie dowodzą używania spornego znaku w szerszym zakresie niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Pliki przedstawiają nagrodę przyznaną w 2017r. za produkty z serii [...]: [...], [...] oraz [...], gdzie w ramce widoczne są opakowania produktów z informacją, iż są to leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe.
Organ nie podzielił stanowiska Uprawnionego, że leki z rodziny "[...]" są lekami o szerokim zastosowaniu i są stosowane przez "wszystkich na wszystko".
W związku z powyższym Urząd Patentowy uznał za zasadne żądanie Wnioskodawcy stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy o numerze [...] w części dotyczącej towarów w klasie 5, tj.: preparatów farmaceutycznych innych niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe; wyrobów medycznych zawartych w klasie 5; witaminowych i ziołowych suplementów diety zawartych w klasie 5; preparatów witaminowych i mineralnych do celów leczniczych z dniem 21 maja 2018 r. z powodu jego nieużywania.
O kosztach organ orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. W tym zakresie organ wyjaśnił, że wniosek Wnioskodawcy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa został uwzględniony w całości. Organ wskazał, że przedmiotem analizy jest żądanie w zakresie określonym w dacie zamknięcia rozprawy, a nie w dacie wszczęcia postępowania. Skoro więc Uprawniony uległ w pełnym zakresie, określonym na dzień zamknięcia rozprawy, dlatego nie ma obecnie zastosowania przepis art. 100 k.p.c. i nie może być on podstawą do zwrotu kosztów poniesionych przez Uprawnionego w związku z wykazaniem używania spornego znaku, nawet jeśli były one znaczne. Organ nie uwzględnił zatem wniosku Uprawnionego o zwrot kosztów.
W skardze na powyższą decyzję, zaskarżoną w całości, Strona zarzuciła organowi naruszenie:
1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: "k.p.a.", polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu sprawy i nieprzeanalizowaniu pełnego materiału dowodowego, a także niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a w konsekwencji na uznaniu, że znak towarowy nie był używany w zakresie towarów objętych rozstrzygnięciem i zasadne było stwierdzenie jego wygaszenia w tym zakresie, podczas gdy przedłożony materiał dowodowy potwierdza używanie znaku w wymaganym okresie;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu sprawy i nieprzeanalizowaniu pełnego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji na uznaniu, że w niniejszej sprawie można wydzielić z terminu: "preparaty farmaceutyczne" określenie "preparaty farmaceutyczne inne niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe";
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy oznaczenie [...] jest powiązane z produktami innymi niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że znak [...] jest powiązany z szerszą kategorią towarów niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;
- art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym w zakresie:
a) uznania za prawidłowe wyodrębnienia przez Wnioskodawcę podkategorii towarów w postaci preparatów farmaceutycznych innych niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe spośród kategorii preparatów farmaceutycznych, podczas gdy w przypadku przedmiotowego znaku towarowego tego typu kategoryzacja jest nieprawidłowa, a nadto nieuzasadniona faktycznie i gospodarczo;
b) ustalenia, że znak towarowy nie był przez Skarżącego używany dla towarów, dla których został zarejestrowany, podczas gdy przedłożony materiał dowodowy potwierdza użytkowanie ww. znaku w praktyce w bardzo szerokim spektrum, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały błędnym uznaniem przez organ wygaśnięcia z dniem 21 maja 2018 r. prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 5;
- art. 256 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 100 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i przez to przyznanie Wnioskodawcy od Skarżącego kwotę 1917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie, a nieprzyznanie Skarżącemu zwrotu poniesionych przez niego kosztów postępowania, pomimo iż wniosek Wnioskodawcy nie został w całości uznany za zasadny, a Skarżący poniósł wysokie koszty obrony;
2) przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 171 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że przepis ten pozwala na wydanie decyzji w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dla dowolnie wydzielonych towarów z danego wykazu, niezależnie od stopnia ich uszczegółowienia,
- art. 171 w zw. z art. 169 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w niniejszej sprawie można wydzielić z terminu: "preparaty farmaceutyczne" określenie "preparaty farmaceutyczne inne niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe",
- art. 171 w zw. z art 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 154 p.w.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie za wygasłe prawo ochronne na znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 5,
z uwagi na przyjęcie przez organ, iż Skarżący nie używał spornego znaku towarowego w zakresie dotyczącym spornej grupy produktów, podczas gdy Skarżący niejednokrotnie wykazał stałe używanie spornego znaku, przedkładając szereg dowodów na poparcie powyższej tezy.
Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji zaskarżonej, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Strona wyjaśniła, że organ nie uwzględnił, iż Skarżąca posiada w swej ofercie również produkty będące wyrobami medycznymi, a niestanowiące stricte leków, jak spray’e, żele spray’e chłodzące, których oferta została załączona do akt sprawy, a które z powodzeniem stosować można jako produkty farmaceutyczne.
W ocenie Skarżącej organ błędnie wydzielił z terminu: "preparaty farmaceutyczne" określenie "preparaty farmaceutyczne inne niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe". Nie uwzględnił, iż produkty oznaczone przedmiotowym znakiem, należą równolegle do różnych kategorii i niekoniecznie postrzegane są przez odbiorców jak wyłącznie leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Nadto pominął obszerny materiał dowodowy dotyczący funkcjonowania znaku [...] dla produktów określanych jako produkty kompleksowe znajdujące zastosowanie zarówno jako leki, czy środki o szerokich właściwościach, jak i preparaty farmaceutyczne w szerokim tego słowa rozumieniu powszechnie uznawane za "leki na wszystko".
Strona zakwestionowała także prawidłowość wydzielenia podkategorii "preparaty farmaceutyczne inne niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe", bowiem mieszczą się w niej produkty farmaceutyczne będące lekami przeciwbólowymi. Skarżący przedkładając dowody w postaci dokumentów rejestrowych, produktowych, różnego rodzaju dokumentów reklamowych, wydruków ze stron internetowych, badań znajomości marki, nagród i certyfikatów jakości, zestawień wydatków, faktur, ofert i cenników bezsprzecznie wykazał, iż znak towarowy [...] jest używany nieustannie od momentu jego rejestracji na skalę ogólnopolską do oznaczania wszelkiego rodzaju leków oraz produktów farmaceutycznych, funkcje oraz potoczne rozumienie działania ogółu produktów [...] czynią je jednorodną grupą produktów, na tyle podobnych, że nie sposób wyodrębnić ich podkategorii. Odmienne stanowisko, zdaniem Strony, jest nietrafne i nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pozostaje w opozycji do orzecznictwa polskiego i europejskiego.
Wskazała nadto, że przedłożone dowody prezentują używanie produktów sygnowanych marką [...] jako całość obejmującą zarówno leki, jak i produkty/preparaty farmaceutyczne o bardzo szerokim spektrum działania, co w świetle argumentacji Strony w zupełności wystarczy do potwierdzenia ciągłego funkcjonowania w obrocie wszystkich produktów Skarżącego.
Kwestionując zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów, Strona podniosła, że bez znaczenia jest, iż Wnioskodawca zmodyfikował pierwotny wniosek. Wnioskodawca modyfikował swoje żądania i modyfikacja żądania była tak dalece posunięta, że doprowadziła do zmiany w takim zakresie, że znaczna część pierwotnej treści wniosku nie miała już racji bytu. W tej sytuacji organ winien zastosować przepis art. 100 zd. 2 k.p.c. Pierwotne żądanie Wnioskodawcy zostało uwzględnione jedynie w części.
W odpowiedzi skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Również i Uczestnik wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. Skarżąca i Uczestnik podtrzymali swoje stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż – w ocenie Sądu – zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2023 r. stwierdzająca wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze [...] w części dotyczącej towarów w klasie 5 oraz przyznająca Wnioskodawcy od Skarżącej koszty postępowania.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6 p.w.p. Zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. "Prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek: nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania;". W tym przypadku Urząd Patentowy na wniosek każdej osoby wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy (ust. 2 art. 169 p.w.p.). Przepis art. 169 ust. 6 ww. ustawy stanowi zaś, że "W przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego.".
Celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku towarowego do oznaczania towarów i usług, dla których znak ten uzyskał prawo ochronne (por. wyrok NSA z 11.04.2018 r. II GSK 1996/16). Przykładowy katalog sposobów używania znaku towarowego został wskazany w art. 154 pkt 1-3 p.w.p., zgodnie z którym używanie znaku polega w szczególności na umieszczaniu go na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu (...), umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu czy posługiwanie się nim w celu reklamy. Zaniechanie używania znaku towarowego i pozbawienie go funkcji odróżniającej może prowadzić do wygaszenia prawa ochronnego na podstawie w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu tego prawa, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Pojęcie rzeczywistego używania znaku towarowego, znane na gruncie prawa wspólnotowego [art. 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.U. UE 2008, L 299,
s. 25) i art. 42 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie znaku towarowego (Dz.U. UE 2009, L 78, s. 1)] zostało objaśnione w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE"), który stwierdził, że znak towarowy jest rzeczywiście używany wtedy, gdy jest używany zgodnie ze swoją podstawową funkcją, jaką jest zagwarantowanie identyfikacji pochodzenia towarów i usług, dla których został zarejestrowany, tak aby wykreować lub zachować rynek zbytu dla tych towarów i usług z wyłączeniem sytuacji, w których znak używany jest symbolicznie jedynie w celu utrzymania prawa ochronnego (wyrok z 11.03.2003 r. Ansul, C-40/01, pkt 43 oraz wyrok z 22.10.2020 r. w sprawach połączonych C-720/18 i C-721/18 z wniosków Oberlandsgericht Düsseldorf o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym, pkt 32).
Z treści art. 171 p.w.p. wynika, że wykazanie braku rzeczywistego używania znaku towarowego może dotyczyć tylko niektórych towarów, do oznaczania których znak został przeznaczony. Dowiedzenie częściowego jedynie wykorzystywania prawa ochronnego skutkować będzie wygaśnięciem tego prawa, jednak wyłącznie w zakresie przedmiotowym towarów i usług, których dotyczyło nieużywanie rzeczywiste znaku. Analiza treści art. 171 p.w.p. nakazuje zasadnicze znaczenie przydać pojęciu "niektórych towarów", których dotyczyć ma częściowe wygaśnięcie znaku z powodu jego nieużywania dla tych towarów, przy czym wygaśnięcie prawa ochronnego wobec zaistnienia przesłanki określonej w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. zawsze dotyczy wyłącznie towarów objętych tym prawem. Przyznanie prawa ochronnego na znak towarowy dla towarów lub usług dokonuje się w określonych klasach towarowych dla wyszczególnionych przyznanym prawem towarów, przy czym towary w ramach określonej klasy (niekiedy i spoza niej), mające wspólny mianownik ze względu na ich właściwości lub przeznaczenie, tworzą określone kategorie/grupy towarów, a w ich ramach możliwe są ewentualne dalsze podziały na podkategorie/podgrupy towarów przy zachowaniu wspomnianych wyżej kryteriów (por. wyrok NSA z 29.01.2021 r. II GSK 423/19).
Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy znak towarowy przeznaczony był do oznaczania towarów z klasy 5 klasyfikacji nicejskiej, tj.: preparaty farmaceutyczne, środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, wyroby medyczne zawarte w klasie 5, witaminowe i ziołowe suplementy diety zawarte w klasie 5, preparaty witaminowe i mineralne do celów leczniczych (zob. decyzja z [...].05.2013 r. wraz z załącznikiem, w aktach adm.). Wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa został złożony w części, tj. w odniesieniu do towarów w klasie 5: preparaty farmaceutyczne inne niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe; wyroby medyczne, witaminowe i ziołowe suplementy diety, preparaty witaminowe i mineralne do celów leczniczych.
Zdaniem Sądu, w sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni art. 171 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i na tej podstawie stwierdził, z dniem 21 maja 2018 r., wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części dotyczącej towarów z klasy 5, tj.: preparaty farmaceutyczne inne niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, wyroby medyczne, witaminowe i ziołowe suplementy diety, preparaty witaminowe i mineralne do celów leczniczych.
W ocenie Sądu, nie narusza prawa stanowisko organu, zgodnie z którym w ramach kategorii "produkty farmaceutyczne", można wyróżnić wiele podkategorii, które występują niezależnie od siebie. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w orzeczeniach sądów unijnych, gdzie uznano kategorię produktów farmaceutycznych za "wystarczająco szeroką, aby można było w niej wyodrębnić szereg podkategorii, które można rozpatrywać niezależnie" (por. wyrok Sądu z 16.06.2010 r. sprawa T-487/08). Z kolei w wyroku Sądu z dnia 17 października 2006 r. T-483/04 wskazano, że w przypadku gdy znak towarowy został zarejestrowany dla danej kategorii towarów lub usług, która jest na tyle szeroka, aby można było wyróżnić w jej ramach kilka podkategorii mogących występować niezależnie od siebie, w postępowaniu w sprawie sprzeciwu, dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla części tych towarów lub usług zapewnia ochronę jedynie dla tej lub tych podkategorii, do których należą towary lub usługi, w odniesieniu do których znak towarowy był faktycznie wykorzystywany. Jeżeli zaś znak towarowy został zarejestrowany dla towarów lub usług zdefiniowanych w sposób na tyle precyzyjny, że dokonanie istotnych podziałów wewnątrz danej kategorii nie jest możliwe - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca - wtedy, dla potrzeb postępowania w sprawie sprzeciwu, dowód rzeczywistego używania znaku towarowego dla wspomnianych towarów lub usług bezwzględnie obejmuje całą tę kategorię. Natomiast właściwym kryterium wyodrębnienia spójnej kategorii czy podkategorii towarów lub usług jest kryterium celu i przeznaczenia danych towarów lub usług i tylko ono może definiować niezależną grupę/podgrupę towarów (por. wyrok TSUE z 16.07.2020 r. C-714/18; wyrok TSUE z 22.10.2020 r. w sprawach połączonych C-720/18 i C-721/18 z wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym; wyrok Sądu UE z 22 maja 2012 r. w sprawie T-570/10; por. także wyrok WSA w Warszawie z 18.06.2024 r. VI SA/Wa 941/24, nieprawomocny).
W sprawie sporny znak towarowy zarejestrowany został dla szerokiej kategorii towarów z klasy 5, tj. preparatów farmaceutycznych, a faktycznie używany był tylko dla określonej podkategorii, tj. leku przeciwbólowego, przeciwzapalnego i przeciwgorączkowego. Tym samym, zdaniem Sądu, dopuszczalne i prawidłowe jest stwierdzenie przez organ w zaskarżonej decyzji wygaśnięcia prawa ochronnego udzielonego na ten znak w części, tj. dla wszystkich innych podkategorii towarów, dla których znak ten nie był używany, a więc: preparatów farmaceutycznych innych niż leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, wyrobów medycznych, witaminowych i ziołowych suplementów diety, preparatów witaminowych i mineralnych do celów leczniczych.
W ocenie Sądu analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie nie budzi wątpliwości, że znak towarowy "[...]" o numerze [...] przez okres 5 lat od jego rejestracji był wykorzystywany wyłącznie do oznaczenia towarów w postaci leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Sąd nie podziela stanowiska Strony, że przedłożony materiał dowodowy potwierdza, iż używanie przedmiotowego znaku towarowego miało miejsce w szerokim zakresie, w tym do oznaczania preparatów farmaceutycznych.
Na swoją obronę Skarżący podniósł m.in., że przedłożył szereg dowodów potwierdzających obecność w obrocie produktów takich jak spray’e, maści, żele spray’e chłodzące, które z powodzeniem stosować można jako produkty farmaceutyczne o działaniu innym niż przeciwbólowe, tj. np. chłodzące (żel), łagodzące (żel, spray), nawilżające (spray), tym samym mogą one mieć również inne działanie niż przeciwbólowe, szczególnie wyraźnie widoczne w przypadku znajdujących się w ofercie Skarżącego żeli i sprayów.
W niniejszym postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem Uczestnika, organ badał, czy konkretny zarejestrowany znak towarowy był używany przez Uprawnionego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Postawiony zatem przez Skarżącego zarzut, że organ nie odniósł się do produktów farmaceutycznych o działaniu innym niż przeciwbólowe, takich jak spray’e, maści, czy żele spray’e chłodzące, nie może odnieść oczekiwanego skutku. Organ wyraźnie wskazał, że znaki były wykorzystywane do oznaczania leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. Zdaniem Sądu powyższe twierdzenie organu nie jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Przykładowo na k. 899v akt administracyjnych w treści faktury wskazany jest produkt o nazwie [...] żel, bez wskazania jakiego rodzaju jest to produkt (czy jest to lek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy czy inny produkt). Również na fakturach k. 21-95 widniej nazwa [...] max, jednakże brak jest wskazania jakiego rodzaju produktu dotyczy. W aktach sprawy znajduje się obszerny materiał, przedstawiający w ramach ofert różnych punków sprzedaży produkty marki [...] oraz materiały reklamowe, z których wynika, że towary oznaczone przedmiotowym znakiem to leki (zob. np. k. 1023, k. 1020-1014, k. 997-991, k. 968-951; k. 234-237, 350-354, 427-429). Również i dokumenty na k. 604 i poprzednich wskazują, że przedmiotowy znak towarowy ([...] max sprint) używany był w odniesieniu do leków. Badania świadomości marki dotyczą znaku [...] w ogólności.
W świetle powyższego, niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 171 p.w.p., a także art. 171 w zw. z art. 169 w zw. z art. 154 p.w.p., bowiem Skarżący w przedłożonym materiale dowodowym nie wykazał, aby w okresie 5 lat od rejestracji używał spornego znaku towarowego dla środków farmaceutycznych innych niż środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Przy czym Uprawniony nie wykazał także zaistnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie tego znaku.
W ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy, a następnie na podstawie zebranego materiału, przeprowadził postępowanie dowodowe w przedmiocie rozpoznania wniosku o wygaśnięcie znaku towarowego. Są to m.in.: dokumenty rejestrowe i produktowe, wydruki ze stron internetowych, badania znajomości marki, zdjęcia nagród i certyfikatów jakości, zestawienia wydatków na reklamę, wydruki ze stron internetowych zawierające ofertę leku [...], kopie stron z gazet zawierające reklamę leku [...], kadry z reklam, kopie ulotek ofertowych, dane o sprzedaży i faktury.
Zdaniem Sądu, organ nie naruszył zarówno przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. jak i art. 7, 76 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., albowiem wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonał właściwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie przesłanki używania znaku towarowego w sposób rzeczywisty, jako zasadniczej podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części w oparciu o art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 171 p.w.p. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ uwzględnił i ocenił w sposób nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów, cały przedstawiony materiał dowodowy, a przesłanki rozstrzygnięcia zostały należycie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja zawiera uzasadnienia faktyczne i prawne, w tym fakty na których organ się oparł wydając w sprawie rozstrzygnięcie oraz wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Sąd nie podzielił również stanowiska Strony co do naruszenia przez organ art. 256 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 100 k.p.c. W zarzucie tym Strona podniosła, że niezasadnie organ zasądził koszty postępowania na rzecz Uczestnika, w sytuacji gdy winien zasądzić je na jej rzecz, z uwagi na to, że podjęta obrona doprowadziła Uczestnika do ograniczenia pierwotnego zakresu wniosku. Zdaniem Sądu, rację ma organ, że przyznanie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym "Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).". Koszty procesu to niewątpliwie uiszczone opłaty niezbędne do rozpoznania złożonego wniosku oraz wynagrodzenie reprezentującego stronę pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 100 k.p.c. w razie częściowego uwzględnienia żądań, koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd (odpowiednio organ) może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.
W przedmiotowej sprawie wniosek Wnioskodawcy został uwzględniony w całości, w kształcie jaki został mu nadany po modyfikacjach. Okoliczność ta nie jest sporna. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że wygaśnięcie prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy stwierdzono do szerokiej grupy towarów jakimi są preparaty farmaceutyczne z wyjątkiem tylko jednej ich podgrupy, tj. leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych. A zatem organ, zdaniem Sądu, słusznie przyjął, że zachodziły przesłanki do obciążenia Skarżącego kosztami postępowania w całości.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło