VI SA/Wa 721/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie : Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz L. S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi Pana L. S. – skarżącego działając na podstawie art. 127 § 3w związku z art. 129 § l i 2 oraz art. 138 §1 pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2004r. o odwołaniu skarżącego ze stanowiska notariusza. Minister Sprawiedliwości ustalił, że decyzją z dnia [...] listopada 2004r. odwołał Pana L. S. prowadzącego kancelarię notarialną w W. ze stanowiska notariusza, na podstawie art. 16 § l pkt l ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie wobec nie wykonywania czynności notarialnych od 1 października 2000r. i orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznającego, że notariusz jest całkowicie niezdolny do pracy do czerwca 2007r. Organ wskazał, że notariusz L. S. od 1 października 2000r. nie wykonuje czynności notarialnych, przebywając na zwolnieniach lekarskich. Skarżący, uznany został orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia [...] maja 2002r. i [...] czerwca 2004r. za całkowicie niezdolnego do pracy do czerwca 2007r. Zdaniem organu w świetle powołanych dokumentów wnioskodawca nie jest faktycznie notariuszem od 4 lat i nie może pełnić tego stanowiska przez następne 3 lata do czerwca 2007r. W ocenie organu oznacza, że doszło do rezygnacji z prowadzenia kancelarii z przyczyn niezawinionych przez notariusza, spowodowanych chorobą. Minister Sprawiedliwości uznał, że istnieje przesłanka z art. 16 § l pkt l Prawa o notariacie upoważniająca do odwołania notariusza ze stanowiska, mimo, iż sam nie złożył rezygnacji z prowadzenia kancelarii. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2005 roku Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] listopada 2004 roku podtrzymując stanowisko. Skargę na tę decyzję wniósł Pan L. S.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kosztów procesu. Zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 16 § l pkt l ustawy Prawo o notariacie. Wskazał, że do uznania iż notariusz zrezygnował z prowadzenia kancelarii, a więc do spełnienia przesłanek z art. 16 par. 1 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie, konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków: -rzeczywistego (corpus) zaprzestania prowadzenia kancelarii, -woli (animus) notariusza zaprzestania działalności. Podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazuje niezbicie, że ma zamiar dalszego prowadzenia działalności notarialnej, a więc nie zrezygnował z prowadzenia kancelarii. Wskazał, że ani wprost, ani w sposób dorozumiany nie zrezygnował z prowadzenia kancelarii, a wręcz we wszystkich pismach oraz wypowiedziach skierowanych do przesłuchującego go sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] stwierdzał, iż jego wolą jest powrót do czynnego wykonywania zawodu. Podnosił, że z orzeczeń lekarskich, wynika że jego niezdolność do pracy jest jedynie czasowa, a więc nie jest trwałą, i istnieje realna szansa na wyzdrowienie i powrót do aktywności zawodowej. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko. Zdaniem organu nie doszło do naruszenia prawa materialnego - art. 16 § l pkt l ustawy Prawo o notariacie. Organ wskazał, że wprawdzie skarżący sam nie złożył pisemnego oświadczenia o rezygnacji z prowadzenia kancelarii to bezsporne jest, że wskutek przewlekłej choroby układu nerwowego nie prowadzi kancelarii od l października 2000 roku. W takiej sytuacji decyzja o powołaniu na stanowisko notariusza pozostaje jedynie dokumentem, którego realizacja jest zawieszona na kilka lat, bowiem dalsza niezdolność do pracy określona jest do czerwca 2007 roku. Zdaniem organu taki stan rzeczy jest niezgodny z wolą ustawodawcy zawartą w treści art. 14 § l i 21 § 2 ustawy Prawo o notariacie, z których wynika, że stanowisko notariusza wiąże się nierozerwalnie z wykonywaniem przez niego czynności notarialnych w sposób nieprzerwany. Zawód notariusza będący zawodem zaufania publicznego realizuje się poprzez wykonywanie obowiązków wynikających z treści ustawy ( art. 79 - 84 ), a prawo do używania tytułu ma jedynie notariusz, który przeszedł na emeryturę lub rentę ( art. 25 ustawy ). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zwana ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialno prawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 16 § l pkt l ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2002, nr 42, poz.369 z późn. zm.). Powołana ustawa Prawo o notariacie reguluje zasady i tryb postępowania w sprawie powoływania i odwoływania notariuszy (art. 10 - 16 Prawa o notariacie) oraz zasady i tryb postępowania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej notariuszy (art. 50 - art. 70 Prawa o notariacie). W art. 16 Prawa o notariacie określone zostały enumeratywnie przesłanki prawne, których spełnienie powoduje, że Minister Sprawiedliwości jest obowiązany (art. 16 § 1 Prawa o notariacie) lub też upoważniony (art. 16 § 3 Prawa o notariacie) do odwołania notariusza. Zasadą jest, że podjęcie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w sprawie odwołania notariusza powinno być poprzedzone stosowną opinią właściwej rady izby notarialnej (art. 35 pkt 1 Prawa o notariacie). Zgodnie z powołanym przepisem art. 16 § l pkt l ustawy Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości odwołuje notariusza, jeżeli notariusz zrezygnował z prowadzenia kancelarii. Ustalony przez organ stan faktyczny wskazuje bezspornie, że skarżący nie prowadzi kancelarii od l października 2000 r. i dalsza określona orzeczeniem lekarskim czasowa niezdolność do pracy przewidziana jest do czerwca 2007 roku. Skarżący nie złożył pisemnego oświadczenia o rezygnacji z prowadzenia kancelarii ani też nie dokonał tej rezygnacji w sposób dorozumiany. Z akt administracyjnych wynika, że wolą skarżącego jest powrót do czynnego wykonywania zawodu, a z orzeczeń lekarskich, wynika że jego niezdolność do pracy jest jedynie czasowa, a nie trwała, i wobec tego istnieje szansa na wyzdrowienie i powrót do aktywności zawodowej. W ocenie Sądu należy przyznać rację skarżącemu, który twierdzi, że do spełnienia przesłanek z art. 16 par. 1 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie, konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków: -rzeczywistego (corpus) zaprzestania prowadzenia kancelarii, -woli (animus) notariusza zaprzestania działalności. W omawiany wypadku zarówno jedna, jak druga przesłanka nie została w postępowaniu administracyjnym wykazana. Zważywszy, że kompetencja Ministra Sprawiedliwości do powołania (art. 10 Prawa o notariacie) lub odwołania notariusza (art. 16 Prawa o notariacie) ma wszelkie znamiona prawne autorytatywnego rozstrzygnięcia organu administracyjnego w indywidualnej sprawie, należy przyjąć, że w zakresie w jakim przepisy Prawa o notariacie nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie to powinno być podejmowane przez Ministra Sprawiedliwości z zachowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 § 1 pkt 1 KPA) w związku z art. 16 i nast. Prawa o notariacie. Jeżeli więc art. 16 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o notariacie wskazuje - zobowiązuje Ministra Sprawiedliwości, do uzyskania m.in. wyraźnego oświadczenia woli to nie można tego oświadczenia dorozumiewać poprzez wywody odwołujące się do ogólnych zasad wynikających z ustawy Prawo o notariacie. Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, pozbawiająca podmiot uprawnień do wykonywania zawodu, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 o ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi