VI SA/Wa 721/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. kwotę 855 (osiemset pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na P. kary pieniężnej w wysokości 28500 złotych za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach oraz dopuszczalnej masy pojazdu. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] maja 2011 r. w miejscowości M. kontroli drogowej poddany został samochód ciężarowy [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...] należący do przedsiębiorcy M. Z. Pojazdem tym przewożone było drewno, zakupione w Nadleśnictwie P. W czasie kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t: 1) dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległościach pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m, 2) dla dwóch pojedynczych osi nienapędowych oraz 3) przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. Ustalenia poczynione w czasie kontroli były podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] września 2011 r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nakładającej na P. kary pieniężnej w wysokości 28500 złotych. Od powyższej decyzji strona odwołała się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego podnosząc, że nie jest żadnym z podmiotów odpowiedzialnych z tytułu z art. 13 g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych. Nadleśnictwo podkreśliło, że zgodnie z umową sprzedaż drewna odbywa się "loco las" a kupujący zobowiązuje się do odebrania i załadowania drewna na własny rachunek. Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentów Nadleśnictwa. Według oceny organu, strona w niniejszej sprawie wykonywała funkcję załadowcy drewna, zaś art. 13g ust. 1 b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej na załadowcę jako przesłankę jego warunkowej odpowiedzialności za przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu wskazuje jedynie na jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z dokumentu WZ nr [...] wynika, że załadowca wydawał towar podając jego ilość w metrach sześciennych. Pojazd po załadunku nie był ważony. Tego typu metoda załadunku nie daje pewności co do masy faktycznie naładowanego towaru, gdyż wszelkie szacunkowe obliczenie masy daje dość duży margines błędu. Przekroczenie zaś dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu skutkowało przekroczeniem dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Załadowca przyjmując szacunkową metodę obliczenia masy ładunku miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia. Organ powołał się również na przepisy ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (Dz. U. nr 50 z 2000 r. poz. 601 z późn. zm.) określające obowiązki przewoźników, nadawców i odbiorców. Zgodnie z art. 43 czynności ładunkowe należą do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Z istoty umowy przewozu wynika określony zakres obowiązków jej strony i nie wynika z nich konkluzja, że kwestia załadunku towaru miałaby nie być przedmiotem zainteresowania załadowcy, a za końcowy efekt czynności załadunkowych miałby odpowiadać wyłącznie przewoźnik. Wprawdzie art. 61 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wskazuje podmiotu odpowiedzialnego za prawidłowe rozmieszczenie ładunku, jednak taki obowiązek jest nakładany na załadowcę na podstawie art. 13g ust. 1b pkt 2 w związku z załącznikiem nr 2 do ustawy o drogach publicznych, w którym określone zostały normy dotyczące dopuszczalnych nacisków osi na drogę oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów. Zdaniem organu, klauzula "loco las", na którą powołuje się strona nie zwalnia jej od odpowiedzialności administracyjnej oraz nie świadczy bynajmniej, że strona nie może mieć statusu załadowcy. Klauzula "loco" stosowana w umowach oznacza jedynie, że sprzedający wydaje towar przewoźnikowi podstawionemu przez kupującego, w wyznaczonym miejscu. Nie wyklucza jednak, że sprzedający pełni rolę jednocześnie załadowcy wydawanego przez siebie towaru. Według oceny organu zapis umowy, z którego wynika, że załadunek surowca odbywa się środkami kupującego na jego koszt i ryzyko nie wyłącza regulacji art. 47 Prawa przewozowego wobec sprzedającego, gdyż jest on nadal traktowany jako osoba uprawniona przez nadawcę do wykonywania wszelkich czynności związanych z przewozem. Według art. 43 Prawa przewozowego jeżeli umowa lub przepisy szczególne nie stanowią inaczej czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Również z art. 535 kodeksu cywilnego dotyczącego umowy sprzedaży wynika, że sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Na podstawie art. 47 w zw. z art. 43 prawa przewozowego oraz art. 535 kc należy przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie obowiązkiem sprzedawcy było także dokonanie czynności wymienionych w art. 38 i 36 Prawa przewozowego. Z przepisu art. 38 ust. 1 i 2 Prawa przewozowego wynika, że nadawca składa przewoźnikowi na przesyłkę towarową list przewozowy, a jeżeli przy danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte, w inny sposób dostarcza informacji niezbędnych do prawidłowego wykonania przewozu. Stosownie do treści art. 36 ust. 1 pkt 2 Prawa przewozowego z przewozu są wyłączone rzeczy, które z powodu swoich rozmiarów, masy lub innych właściwości albo ze względu na urządzenia przewoźnika lub warunki drogowe dane gałęzi transportu nie nadają się do przewozu środkami transportowymi. Czynności powyższe należy zaś kwalifikować w ścisłym związku z czynnościami faktycznymi załadunku danego towaru. Obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do przyjęcia, że sprzedawca może być wyłączony z ww. czynności, gdyż nie wykonałby jednego z podstawowych obowiązków mu przypisanych tj. obowiązku wydania rzeczy. Według oceny organu skoro ustawodawca w przepisie art. 13 g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych wprowadził możliwość nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia na załadowcę to uznać należy, że jego obowiązki nie kończą się na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na teren w celu załadunku towaru i rzeczą załadowcy jest podjęcie działań mających na celu przeciwdziałanie nieprawidłowościom skutkującym naruszeniem powołanego przepisu tj. w tym przypadku załadunkiem towaru w sposób powodujący przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Organ powołał się w tym względzie na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 lipca 2011 r. Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2012 r. nadleśnictwo złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej: 1) rażące naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię: a) przepisu art. 13 g ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115 z późn. zm.) poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji osoby zobowiązanej do poniesienia kary i bezpodstawne zaliczenie do kręgu podmiotów odpowiedzialnych na tej podstawie skarżącego, b) przepisów art. 3531 k.c. oraz art. 47 w zw. z art. 43 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe poprzez błędne przyjęcie, że znajdą one zastosowanie w niniejszej sprawie, 2) naruszenie przepisów postępowania określonych w przepisach art. 6, 7, 8, 11, 12 oraz 75, 76, 77 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego i argumentów zawartych w odwołaniu co do zebranego materiału organu I instancji, obniżenie zaufania skarżącego do tegoż organu administracji, jak też narażenie odwołującego się na szkodę poprzez dowolne i błędne dokonanie przyjmowanych interpretacji nie mających odniesienia do statusu skarżącego. Wskazując na powyższe naruszenie strona wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w ramach swojej działalności dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy naruszają prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie. Według oceny Sądu skarżący trafnie zarzuca, iż organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów art. 6, 7, 8, 11, 12 oraz 75, 76, 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienia ze strony organów polegały na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy i poczynieniu błędnych ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy, przez co doszło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że skarżący jest załadowcą drewna oraz że miał wpływ lub godził się na powstanie naruszeń. Przede wszystkim należy podnieść, że Główny Inspektor Transportu Drogowego błędnie przyjął, że podstawę odpowiedzialności skarżącego stanowią przywołane w uzasadnieniu decyzji przepisy Prawa przewozowego. Ta regulacja prawna nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem strony nie łączyła umowa przewozu, a zatem nieuzasadnione jest wyprowadzanie wniosku, że na nadleśnictwie spoczywały obowiązki załadowcy. Natomiast niesporne jest, że strony łączyła umowa sprzedaży. Rozważania organu, który łączy obowiązek sprzedawcy związany z wydaniem rzeczy kupującemu z czynnościami załadowcy mają charakter czysto teoretyczny. Organ w trakcie postępowania administracyjnego nie dysponował bowiem umową sprzedaży drewna, a więc nie dość wnikliwie zanalizował stosunek prawny łączący strony. Należy przyznać rację stronie skarżącej, że za daleko idące należy uznać stanowisko organu, aby z każdej umowy sprzedaży można było wyciągnąć wniosek, że sprzedawca jako wydający rzecz kupującemu odpowiada za załadunek przedmiotu sprzedaży. Zgodnie z art. 3531 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się własności (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sprzedawca może przyjąć na siebie obowiązki załadowcy jeśli będzie to wynikało z umowy łączącej stronę. Tej kwestii nie wyjaśnił organ, gdyż przedmiotem jego badania nie była konkretna umowa sprzedaży, łącząca strony. Ponadto należy ustalić, w jakich jednostkach ustalono wielkość sprzedanego drewna, czy w m3 czy też w kilogramach i jakie obowiązywały w tej kwestii regulacje prawne. Ma to istotne znaczenie dla określenia obowiązku sprzedającego zważenia drewna przed jego wydaniem kupującemu. Z uwagi na powyższe braki w postępowaniu dowodowym Sąd uznał, że skarga jest zasadna, co skutkowało jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez Sąd a następnie wyda nową decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a.