VI SA/Wa 727/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Stanisław Gronowski Sędzia WSA - Maria Jagielska ( spr. ) Asesor WSA - Andrzej Wieczorek Protokolant - Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2003r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2003r. 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2002r. odmówiła wpisania M. G., zwanego dalej skarżącym, na listę aplikantów adwokackich, gdyż zainteresowany nie uzyskał w toku ustnego etapu postępowania konkursowego wymaganej liczby punktów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] grudnia 2002r. uchyliło zaskarżoną uchwałę ORA w [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prezydium stwierdziło, że uzasadnienie każdej uchwały winno wskazywać na okoliczności dotyczące indywidualnych osiągnięć kandydata, uzasadniających ocenę jego przydatność do zawodu adwokata oraz określać w jakim stopniu osiągnięcia te wpłynęły na ostateczną, łączną ocenę przydatność kandydata do zawodu. Natomiast uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie spełnia powyższego wymogu. Po ponowny rozpatrzeniu sprawy, Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] stycznia 2003r odmówiła ponownie skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich. Podniosła, że zainteresowany posiada poważne braki w wiedzy z zakresu prawa cywilnego, karnego i gospodarczego. Zastrzeżenia budzi także sposób formułowania przez niego myśli. Właśnie te okoliczności, a nie jak podnosił skarżący krótki czas na rozmowę kwalifikacyjną, wpłynęły na ocenę przydatności do zawodu, gdyż dla wszystkich kandydatów przeznaczony był podobny czas na udzielenie odpowiedzi i wielu z nich uzyskało oceny pozytywne. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] czerwca 2003r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę ORA w [...] stwierdzając, iż okoliczności w niej przywołane wskazują na istnienie podstaw ujemnej oceny kandydata. W złożonym odwołaniu od tej uchwały skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz uchwały ją poprzedzającej i wskazał, że konkurs na aplikantów adwokackich nie został przeprowadzony rzetelnie i w sposób zapewniający równe kryteria oceny, gdyż kandydatom nie zapewniono w toku egzaminu czasu proporcjonalnego do zakresu badanej wiedzy i cech, nie dokonano indywidualizacji i uzasadnienia ocen, a konkurs przeprowadzały , wbrew obowiązującym przepisom, dwie komisje. W wyniku tych nieprawidłowości dokonano błędnej oceny kwalifikacji skarżącego. Ponadto, konkurs przeprowadzono na podstawie uchwały ORA ograniczającej, niezgodnie z Konstytucją RP, prawo do wykonywania zawodu adwokata. Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił odwołania skarżącego od uchwały NRA odmawiającej wpisania zainteresowanego na listę aplikantów adwokackich. Organ nie zgodził się z zarzutami skarżącego, że nie dokonano indywidualizacji i uzasadnienia ocen poszczególnych kandydatów, ponieważ uchwała Rady z dnia [...] stycznia 2003r. wyraźnie wskazuje i uzasadnia kryteria ujemnej oceny skarżącego. Użyte w uchwale określenia trudno uznać za obraźliwe, są jedynie wyrazem braku pozytywnego stanowiska ORA o posiadanej przez skarżącego wiedzy. Nie jest celny również zarzut, iż konkurs narusza obowiązując przepisy z uwagi na przeprowadzanie konkursu przez dwie komisje, bowiem zgodnie z § 6 zdanie drugie Regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich, okręgowa rada adwokacka może w uzasadnionych przypadkach powołać w ramach jednego konkursu, w jego części ustnej, więcej niż jedną komisję. Zarzuty skarżącego o niezgodności z Konstytucją RP uchwały ORA określającej limit przyjęć na aplikację, organ uznał za bezprzedmiotowe, wobec braku rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny w tym przedmiocie. We wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący powtórzył zarzuty sformułowane już wcześniej w odwołaniu od wskazanych uchwał samorządu adwokackiego wniesionym do Ministra Sprawiedliwości i domagał się uchylenia jego decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił, że konkurs przeprowadzony został na podstawie niezgodnej z Konstytucją uchwały ORA w [...]. Limitującej liczbę przyjmowanych aplikantów w 2002r., przez co ograniczono prawo do wyboru zawodu. Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, a odnosząc się do zarzutu niezgodności z Konstytucją uchwały ORA w [...] określającej limit osób, które mogą zostać przyjęte na aplikację adwokacką w 2002r. zauważył, że w kwestii tej wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18 lutego 2004r. Orzeczenie to stwierdziło niezgodność m.in. art. 40 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze z Konstytucją RP, nie upoważniło jednak do uznania za nieważne postępowań konkursowych już zakończonych przed jego wydaniem, a przebiegających zgodnie z obowiązującymi przepisami w dacie ich przeprowadzania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę, stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i wskazanych uchwał Naczelnej Rady Adwokackiej i Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], uznał iż skarga jest uzasadniona. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982r. – Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami ) jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczeniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Orzekł również, iż art. 58 pkt 12 lit. j ustawy p.o a. jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Nie można jednak, jak to przyjmuje Minister Sprawiedliwości, stwierdzić że orzeczenie to może pozostać bez wpływu na sprawy dotyczące odmowy wpisania na listę aplikantów adwokackich, w których wniesione zostały skargi do sądu administracyjnego. Konkurs na aplikantów adwokackich przeprowadzony, w oparciu o uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] czerwca 1999r., zmieniony w dniu [...] września 2000r. Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich i przyjęte nim zasady oraz ustalenie przez ORA w [...] limitu przyjęć na tę aplikację, miały decydujący wpływ na podjętą w oparciu o jego wyniki uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], a następnie uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej i zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości w rozpatrywanej sprawie. Podstawą przyjęcia Regulaminu był art. 58 pkt 12 j) ustawy p.o a., którego niezgodność z Konstytucją Trybunał stwierdził w orzeczeniu wyżej przywołanym. Stosownie do art. 145a § 1 Kpa. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1b) ustawy p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc, ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są na niekonstytucyjnym przepisie, co mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b) p.p.s.a. uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości i uchwały samorządu adwokackiego, które utrzymała ona w mocy. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.