VI SA/Wa 738/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oddala skargę T. S. (dalej też jako: "skarżący" lub "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury (dalej też jako "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej też jak "Dyrektor" lub "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2018 roku nr [...], nakazującą skarżącemu (i K. S.), rejestrację 12 używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za używanie 12 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 8 172 złotych. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm., dalej też jako "u.o.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej też jako "k.p.a."). Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: W dniu 6 lutego 2018 roku upoważnieni przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. pracownicy, przeprowadzili kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w [...], zlokalizowanym przy ul. Z. [...] w miejscowości S., zajmowanym na potrzeby prowadzonej wspólnie przez T. S. i K. S. działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej. Kontrola została przeprowadzona w obecności M. S. W trakcie kontroli ujawniono w lokalu 12 odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Natomiast ich uruchomienie nie było możliwe z uwagi na zajęte przez gości pokoje. W protokole odnotowano, iż odbiorniki używane są od 15 stycznia 2018 roku. Obecna w trakcie kontroli M. S. odmówiła podpisania protokołu z kontroli z powodu braku upoważnienia do podpisu. Pismem z dnia 17 kwietnia 2018 r. organ l instancji zawiadomił T. S. i K. S. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, informując zarazem o prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Po przeprowadzeniu postępowania, w dniu [...] grudnia 2018 r. organ I instancji wydał decyzję Nr [...] nakazującą rejestrację 12 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za używanie 12 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 8 172 złotych. Wskazał w uzasadnieniu, że rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie protokołu z przeprowadzonej kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV. T. S. w odwołaniu od decyzji z dnia [...] grudnia 2018 roku zarzucił obrazę: - art. 79 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2168 ze zm.) poprzez brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli w "[...]" s.c. K. S., T. S., - art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 1145 ze zm., dalej też jako "K.c."), poprzez błędne przyjęcie, iż osoba, w obecności której dokonano kontroli jest osobą umocowaną do dokonywania czynności prawnych, tj. osobą uprawnioną, w której obecności można przeprowadzić kontrolę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] grudnia 2018 roku. Zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości okoliczność używania przez stronę w dniu kontroli 12 odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Odnosząc się z kolei do zarzutu obrazy art. 79 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, organ odwoławczy podniósł, że uregulowania zawarte w ustawie o opłatach abonamentowych, w szczególności postanowienia art. 7 tej ustawy, nie dotyczą kontroli działalności gospodarczej. Kontrola realizowana na podstawie ustawy o opłatach abonamentowych nie jest bowiem kontrolą działalności gospodarczej. Przepisy te nie regulują w sposób kompleksowy zasad i trybu przeprowadzania kontroli tego rodzaju. Nie oznacza to jednak, zdaniem Ministra, że w zakresie nieuregulowanym winny być stosowane przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przyjęcie takiego rozwiązania bezzasadnie różnicowałoby sytuację prawną osób używających niezarejestrowanych odbiorników RTV w zależności od tego czy prowadzą działalność gospodarczą, czy też nie, a jednocześnie uniemożliwiałoby sprawdzenie, czy określony podmiot respektuje swoje obowiązki ustawowe. W konsekwencji prowadziłoby to do zaprzeczenia racjonalizmu ustawodawcy, stanowiącego fundamentalne założenie systemu prawnego. Odnosząc się do zarzutu obrazy art. 97 K.c. poprzez przyjęcie, iż osoba, w obecności której dokonano kontroli jest osobą umocowaną do dokonywania czynności prawnych, tj. osobą uprawnioną, w której obecności można przeprowadzić kontrolę, organ II instancji wskazał, iż żaden przepis ustawy o opłatach abonamentowych nie wymaga, by w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentacji podmiotu kontrolowanego, ani też by ważność protokołu zależała od jego podpisu przez osoby wchodzące w skład takiego organu zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 97 k.c. poprzez przyjęcie, że osoba, w obecności której dokonano kontroli jest osobą umocowaną do dokonywania czynności prawnych, tj. jest osobą uprawnioną, w której obecności można przeprowadzić kontrolę, 2. art. 77 k p a. poprzez brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie dającego dostateczną podstawę do wydania decyzji. W ocenie skarżącego, podczas przeprowadzanej kontroli, organ nie poczynił stosownych kroków w celu sprawdzenia, czy osoba, w obecności której przeprowadzano kontrolę, jest osobą upoważnioną. Organ administracyjny ze względu na swój charakter działania powinien z urzędu sprawdzić, czy osoba taka posiada stosowne pełnomocnictwo. Zdaniem skarżącego, organ przeprowadzający kontrolę nie dokonał także wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, nie sprawdził bowiem, czy wszystkie odbiorniki znajdujące się w lokalu przedsiębiorstwa nadają się do użytku oraz czy są wykorzystywane. Dlatego też, zdaniem skarżącego, ocena zebranego materiału dowodowego nie była na tyle wszechstronna, aby uznać ją za wydaną zgodnie ze wszystkimi w obowiązującymi przepisami prawa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie a w działaniu zarówno Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., jak i Ministra Infrastruktury, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie, organy miały w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na skarżącego i K. S. obowiązek rejestracji niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz opłatę za używanie tych niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a. określając krąg podmiotów, które - niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłaty abonamentowej. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W przedmiotowej sprawie dniem stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników w niniejszej sprawie był dzień kontroli, tj. 6 lutego 2018 r. Sama wysokość opłaty abonamentowej za używanie odbiornika telewizyjnego określona została w § 1 pkt 2 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 25 maja 2017 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2018 r. (Dz. U. poz. 1066) i wynosi 22,70 zł za jeden miesiąc. Zatem trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w 2018 roku za jeden odbiornik wyniosła 681 złotych. Kwota to pomnożona przez ustaloną w trakcie kontroli liczbę 12 odbiorników telewizyjnych daje iloczyn 8 172 złotych i taką też opłatą organy obciążyły wspólników spółki cywilnej ze względu na stwierdzenie używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Skarżący neguje przy tym prawidłowość działania organów w kontekście ustalenia, czy wszystkie odbiorniki znajdujące się w lokalu przedsiębiorstwa nadają się do użytku oraz czy są wykorzystywane. Zarzut ten nie znajduje jednakże uzasadnienia, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Wynika z niego, w sposób niebudzący wątpliwości, że w zajeździe w dniu kontroli znajdowały się odbiorniki w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie oświadczenia wiedzy złożonego przez panią M. S. Przedmiotowe oświadczenie pani M. S., opatrzone datą 6 lutego 2018 r., zostało załączone do protokołu kontroli a wynika z niego, że w kontrolowanym lokalu znajduje się 12 odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie było natomiast możliwe z uwagi na udostępnienie pokoi gościom. Zdaniem Sądu ww. oświadczenie należy uznać za miarodajne źródło dowodowe. W ocenie Sądu, brak jest w niniejszej sprawie podstaw, by przyjąć tezę, iż obecna w zajeździe pani M. S., dysponująca pieczęcią "[...], [...] R., ul. B. [...] NIP [...]", nie posiadała wiedzy na temat standardu oferowanych w nim usług. Co istotne, skarżący nie przedstawił także na etapie postępowania odwoławczego żadnych dowodów mogących świadczyć, że ustalenia protokołu kontroli odnośnie funkcjonalności używanych odbiorników telewizyjnych, są nieprawidłowe. Oczywistym jest, że okazanie pomieszczeń i urządzeń w nich umieszczonych, byłoby najlepszym dowodem na ustalenie ilości odbiorników będących w stanie do natychmiastowego odbioru programu. Jednakże ustawa o opłatach abonamentowych nie daje kontrolerom prawa żądania wstępu do pomieszczeń celem sprawdzenia posiadania w nich urządzeń wymagających rejestracji i opłat. Skoro nie okazano pomieszczeń udostępnianych gościom, należy uznać, że organ w sposób wystarczający przeprowadził postępowanie dowodowe, opierając się przede wszystkim właśnie na oświadczeniu wiedzy obecnej w lokalu pani M. S. Do protokołu kontroli pani M. S. oświadczyła przy tym, że odbiorniki używane są od 15 stycznia 2018 roku. Tymczasem zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, rejestracji odbiorników dokonuje operator wyznaczony, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (aktualnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2188), na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki, w terminie 14 dni od dnia wejścia przez niego w posiadanie odbiorników. Tym samym organy prawidłowo ustaliły, że w niniejszej sprawie, bez wątpienia, upłynął czternastodniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie, skoro kontrola miała miejsce w dniu 6 lutego 2018 roku. Niewątpliwie, w zakresie rozstrzygnięcia w kwestii odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego, podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie – kontroli, istnieje jedyna możliwość ustalenia czy istotnie w danym przypadku doszło do używania niezarejestrowanego odbiornika, czy też nie. Zauważyć należy przy tym, na co zwrócił uwagę także organ, że protokół kontroli obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, lub wręcz niemożliwy do odtworzenia, i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie ustalenia realizacji obowiązku abonamentowego, na podstawie którego wszczyna się postępowanie administracyjne. Stwierdzone podczas kontroli - znajdującej umocowanie w art. 7 ust. 1 u.o.a. - używanie niezarejestrowanego odbiornika, uzasadniające nałożenie opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a., kontrolujący utrwala w protokole kontroli, co stanowi następnie podstawę do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. Taki protokół kontroli obowiązku rejestracyjnego, zdaniem Sądu zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a., traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na powyższe nie wpływa odmowa podpisania protokołu przez panią M. S. gdyż powołała się ona na brak upoważnienia do podpisu. Nie negowała natomiast w żaden sposób prawidłowości informacji ujętych w protokole. Bezzasadnym jest przy tym zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 97 K.c., poprzez uznanie przez organy pani M. S. za osobę uprawnioną do reprezentacji przedsiębiorstwa w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu. Otóż zgodnie z ww. przepisem osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Tymczasem żaden z przepisów ustawy abonenckiej nie wymaga, by w toku kontroli, mającej na celu ustalenie wywiązywania się z obowiązków abonamentowych, uczestniczył osobiście sam przedsiębiorca lub osoba przez niego upoważniona. Osoby biorące udział w kontroli realizacji obowiązków abonenckich, nie składają bowiem oświadczeń woli wymagających dla swojej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli (tak np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r., VI SA/Wa 95/16, Lex nr 2097750). Osoba obecna w lokalu w trakcie kontroli, a tą była pani M. S., posiadająca wiedzę o określonych faktach - fakty te ujawniła. Skarżący nie kwestionuje zresztą treści tych wyjaśnień, lecz jedynie umocowanie pani M. S. do ich złożenia. Skarżący podkreślił bowiem, że pani M. S. była upoważniona jedynie do obsługi klientów a nie do reprezentowania przedsiębiorców. Jednakże podkreślania jeszcze raz wymaga, że do złożenia tego rodzaju wyjaśnień, stanowiących oświadczenie wiedzy, a nie oświadczenie woli, dotyczących urządzeń (telewizorów) znajdujących się w zajeździe, nie potrzeba żadnego upoważnienia. Ponadto, w ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, nie sposób przyjąć, że pani M. S., obecna w trakcie kontroli, dysponująca przy tym pieczęcią firmową i upoważniona do obsługi klientów, nie miała wiedzy o tym, ile telewizorów znajduje się w pokojach gościnnych dostępnych w tego typu obiekcie. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uznał, że przykładowo recepcjonistka hotelu jest osobą upoważnioną i ma dostateczne informacje w kwestii, ile i jakie telewizory znajdują się hotelu (p. wyrok NSA z 11 sierpnia 2017 r. II GSK 3045/15; dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe oraz w związku ze znajdującymi się w aktach administracyjnych dowodami, Sąd stwierdził, że ustalony w sprawie stan faktyczny należało uznać za wiarygodny, tj. w dniu kontroli – 6 lutego 2018 roku, w zajeździe prowadzonym przez wspólników spółki cywilnej (w tym skarżącego), znajdowało się 12 odbiorników telewizyjnych, funkcjonujących od 15 stycznia 2018 roku w stanie umożliwiającym odbiór na nich programów, które to odbiorniki nie były na dzień kontroli zarejestrowane. W konsekwencji powyższych ustaleń, organy prawidłowo zastosowały przepis art. 7 ust. 6 u.o.a., zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.