VI SA/Wa 743/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w m. O. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej kpa), art. 9a ust. 1 i 2, art. 35a pkt 4, art. 35c ust. 1, art. 35d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1928 ze zm. dalej ustawa) oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 148, ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania z [...] grudnia 2016 r. przedsiębiorcy "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (skarżąca, przedsiębiorca) - od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej (WIIH, organ I instancji) z [...] grudnia 2016 r. (sygn. [...]) nakładającej na ww. przedsiębiorcę administracyjną karę pieniężną w wysokości 5.000 zł z tytułu niezamieszczenia informacji o zawartości biokomponentów w oferowanych na stacji paliwach ciekłych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] września 2016 r. Inspektorzy reprezentujący [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, działając na podstawie upoważnienia nr [...] przeprowadzili kontrolę dotyczącą sprawdzenia zamieszczenia na stacji paliw informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Powyższe czynności kontrolne przeprowadzono na stacji paliw w miejscowości [...], należącej do skarżącej. W toku kontroli stwierdzono, że przedsiębiorca nie zamieścił na kontrolowanej stacji informacji dotyczącej zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 9a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitowania i kontrolowania jakości paliw. Powyższe ustalenia udokumentowano w protokole kontroli z [...] września 2016 r. nr [...]. Ponadto przesłuchano w charakterze świadka, pracownika kontrolowanej stacji obecnego w trakcie przeprowadzonej kontroli, który oświadczył, iż na stacji brak jest wywieszonej informacji i zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Z wyjaśnień ww.  pracownika wynikało, że powyższa informacja została zdjęta podczas trwającego remontu. Z powodu nieobecności, podczas kontroli, kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, WIIH pismem z [...] września 2016 r. przekazał kontrolowanemu przedsiębiorcy: - upoważnienie do przeprowadzenia kontroli nr [...]; - protokół kontroli nr [...], - załącznik zawierający dokumentację zdjęciową, - protokół pobrania próbek paliw nr [...]. Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji - pismem z [...] listopada 2016 r. poinformował przedsiębiorcę, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o wymierzeniu mu kary pieniężnej, określonej zgodnie z dyspozycją art. 35a pkt 4 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, wobec braku zamieszczenia na kontrolowanej stacji paliw informacji o zawartości biokomponentów w oferowanych do sprzedaży paliwach ciekłych. W piśmie z [...] listopada 2016 r. skarżąca wyjaśniła, że informacja została zdjęta podczas remontu, a po zakończeniu prac modernizacyjnych natychmiast wróciła w miejsce widoczne. Strona podniosła również, iż w trakcie kontroli na żądanie inspektora świadectwo jakości zostało umieszczone na szybie sklepu. Dodała również, że informacja o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych oraz zawartości biokomponentów w olejach napędowych znajdowały się na stanowisku sprzedawcy w miejscu dostępnym dla kupujących. Decyzją z [...] grudnia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, za niezamieszczenie informacji o zawartości biokomponentów w oferowanych na stacji paliwowej paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji paliw, w sposób określony w art. 9a ustawy. Pismem z [...] grudnia skarżąca odwołała się od przedmiotowej decyzji. Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymał w mocy zaskarżoną, decyzję. W uzasadnieniu wskazał, między innymi, że zgodnie z art. 9a ust. 1 i 2 ustawy, przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw ciekłych na stacjach paliwowych są obowiązani do zamieszczenia na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tych stacjach, w szczególności informacją o zawartości bioetanolu w benzynach, silnikowych. Informacje te, należy umieścić na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Przedsiębiorca, który narusza ten obowiązek zgodnie z art. 35a pkt 4 ww. ustawy, podlega karze pieniężnej. Wysokość kary pieniężnej tj. 5.000 zł, wynika natomiast wprost z art. 35c ust. 1 ustawy. Organ II instancji odkreślił, że oparł się na dowodach zgromadzonych w niniejszej sprawie, a mianowicie protokole kontroli i zeznaniach świadka. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 9a ust. 1 ustawy przez niesłuszne i sprzeczne ze stanem faktycznym przyjęcie, że w dniu kontroli tj. [...] września 2016 r. na stacji paliw należącej do skarżącej nie uwidoczniono przewidzianych prawem informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach pomimo, że z uwagi na panujący remont wewnątrz stacji między innymi szpachlowanie i malowanie ścian, informacja ta była dostępna i leżała na czynnym stanowisku sprzedawcy w miejscu widocznym dla klientów, Prezes UOKiK podkreślił, iż oparł się na dowodach zebranych w toku toczącego się postępowania. Organ wskazał, iż z treści protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że na kontrolowanej stacji paliw nie znajdowała się informacja dotycząca zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych oferowanych do sprzedaży na tej stacji paliw. Inspektorzy w toku kontroli, nie stwierdzili zamieszczenia omawianej informacji w żadnym ogólnodostępnym miejscu tj., przy drzwiach wejściowych, kasach fiskalnych, dystrybutorach paliw itp., w sposób widoczny. Informacja taka została zamieszczona na stacji dopiero po podjęciu przez inspektorów czynności kontrolnych mających na celu między innymi sprawdzenie zamieszczenia na stacji w miejscu ogólnodostępnym, informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych. Odnosząc się do zarzutu spółki dotyczącego błędnej interpretacji przepisów art. 9a ustawy przez przyjęcie, że sposób uwidocznienia informacji o zawartości biokomponentów na stanowisku sprzedaży, przy kasie, nie jest miejscem ogólnodostępnym, tym bardziej, że ustawa nie definiuje miejsca ogólnodostępnego, Prezes UOKiK zgodził się ze skarżącą, iż omawiana ustawa rzeczywiście nie definiuje miejsca ogólnodostępnego i dopuszcza wszelką informacje o zawartości biokomponentów w każdej formie. Niemniej jednak inspektorzy w toku kontroli, nie stwierdzili zamieszczenia omawianej informacji w żadnym ogólnodostępnym miejscu tj., przy drzwiach wejściowych, kasach fiskalnych, dystrybutorach paliw itp., w sposób widoczny co zostało odnotowane w protokole kontroli z dnia [...] września 2016 r. oraz potwierdzone przez pracownika stacji w protokole przesłuchania świadka z [...] września 2016 r. Organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę orzeczenia laboratoryjnego dotyczącego sprzedawanych paliw, okazania go oraz wywieszenia na drzwiach wejściowych do sklepu, po rozpoczęciu kontroli, na żądanie kontrolujących nie jest spełnieniem obowiązków wynikających z przepisów art. 9a ust. 1 ustawy. Obowiązek ten realizowany jest bowiem poprzez zamieszczanie na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu, które to informacje należy umieścić na stacji paliwowej w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Obowiązek ten wynika z konieczności zapewnienia konsumentom możliwości weryfikacji, czy oferowane na danej stacji paliwo może być stosowane w użytkowanym przez konsumenta pojeździe, zgodnie ze wskazaniami producenta, warunkami udzielonej gwarancji lub oceny czy nie wywiera ono niekorzystnego wpływu na pojazd. Innymi słowy, z punktu widzenia konsumenta, równie ważna jest informacja o określonej procentowej zawartości biokomponentów, jak i informacja o ich braku. Brak omawianych informacji pozbawia zatem konsumenta możliwości dokonania właściwego - dla jego pojazdu - wyboru paliwa. Sam fakt posiadania, przez przedsiębiorcę orzeczenia laboratoryjnego bez jego umieszczenia w formie nakazanej treścią art. 9 a ust. 1 ustawy nie czyni zadość omawianemu obowiązkowi informacyjnemu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa przez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i zaniechanie dołączenia do akt dokumentacji zdjęciowej wewnątrz stacji w tym zaniechanie dołączenia dowodu o umieszczeniu informacji przez sprzedawcę w trakcie kontroli na szybie zgodnie z poleceniem kontrolujących, Prezes UOKiK stwierdził, iż art. 9a ust. 1 i 2 ustawy nakłada na przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw ciekłych na stacjach paliwowych, obowiązek zamieszczenia na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tych stacjach, w szczególności informacji o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych, w miejscu ogólnodostępnym, w sposób widoczny. Z powyższego wynika - w ocenie organu odwoławczego, że przedsiębiorca powinien informację umieścić i utrzymywać ją w ogólnodostępnym miejscu w sposób widoczny przez cały czas, niezależnie od faktu, że na stacji benzynowej trwały prace modernizacyjne. Organ podkreślił również, że trwające na stacji prace remontowe nie uniemożliwiały prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wprowadzaniu do obrotu paliwa, a więc informacja o zawartości biokomponetów powinna być uwidoczniona dla konsumentów. Nie ulega wątpliwości, iż w chwili kontroli, obowiązek ten nie był realizowany. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, iż brak informacji o zawartości biokomponentów był związany z pracami remontowymi, co powodowało konieczność chwilowego zdjęcia tej informacji, Prezes UOKiK zauważył, że w interesie przedsiębiorcy jest takie umieszczanie wymaganych przepisami prawa informacji, aby nawet gdy zajdzie potrzeba podjęcia określonych prac porządkowych, informacja znajdowała się w miejscu ogólnodostępnym i widocznym. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedsiębiorca umieszczał wymagane informacje w kilku różnych miejscach równocześnie np. na drzwiach, dystrybutorach i w strefie kasowej. W takiej sytuacji w przypadku prac remontowych, wymagana informacja byłaby ogólnodostępna i widoczna na dystrybutorach, na drzwiach wejściowych do budynku i w strefie kasowej. W kontekście powyższych ustaleń, zarzut naruszenia przepisów art. 7 Kpa organ uznał za niezasadny. W dalszej części uzasadnienia wydanej przez siebie decyzji Prezes UOKiK podkreślił, iż sam fakt odpowiedzialności przedsiębiorcy, jak też wysokość kary pieniężnej wynikają z przepisów prawa. Wysokość sankcji wskazano w art. 35c ust. 1 ustawy, który to przepis nie przewiduje tzw. kar "widełkowych" od określonej kwoty do kwoty stanowiącej górną granicę kary pieniężnej. Powyższe nie pozwala tym samym organowi orzekającemu w danej sprawie, na ustalenie poziomu wysokości kary, przy zastosowaniu określonych kryteriów np. stopnia zawinienia związanego z awarią drzwi i wymianą ich na nowe. W rozpatrywanym przypadku wysokość sankcji pieniężnej wynosi 5.000 zł i nie może być zmniejszona, ani też zwiększona. Organ nie może też odstąpić od jej wymierzenia. Konkludując Prezes UOKiK ocenił, iż okoliczności wskazane w treści odwołania skarżącej, nie stanowią przesłanek do uchylenia decyzji I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie art. 9a ust. 1 ustawy przez niesłuszne i sprzeczne ze stanem faktycznym przyjęcie, że w dniu kontroli tj. [...] września 2016 r. na stacji paliw w miejscowości [...] nie uwidoczniono przewidzianych prawem informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach pomimo tego, że z uwagi na panujący remont wewnątrz stacji m. in. szpachlowanie i malowanie ścian, informacja ta była dostępna i leżała na czynnym stanowisku sprzedaży w miejscu widocznym dla klientów; 2. błędną interpretację przepisów art. 9a ustawy przez niesłuszne przyjęcie, że sposób uwidocznienie informacji o zawartości biokomponentów na stanowisku sprzedaży, przy kasie, nie jest miejscem ogólnodostępnym w rozumieniu ww. przepisu, tym bardziej, że ustawa nie definiuje miejsca ogólnodostępnego; 3. naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa przez wybiórcze potraktowanie, materiału dowodowego przez pominięcie oświadczenia sprzedawcy A. T. z dnia [...] stycznia 2017 r. złożone w toku postępowania, że przedmiotowa informacja znajdowała się na stanowisku sprzedaży przy kasie i pominięcie faktu, że w toku kontroli z miejsca gdzie została wyłożona w obecności kontrolujących została przeniesiona na szybę sklepu. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca rozwinęła ww. zarzuty. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. skarżąca podniosła między innymi, iż Prezes UOKiK w sposób wybiórczy ocenił materiał dowodowy, w tym zeznania pracownika stacji. Podkreśliła, że informacja o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych została zdjęta na czas trwającego remontu ale leżała dostępna dla klientów przy kasie w której regulowali należności. Ponadto była też przyklejona na stanowiskach nieczynnych ale w miejscu widocznym. Następnie skarżąca dodała, iż w trakcie remontu ściany były malowane a wcześniej szpachlowane i mokre. Nie można zatem było powiesić ww. informacji. Szyba wystawowa także była przed umyciem ale na żądanie kontrolujących, rzeczona informacja została wywieszona. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie była decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nie zamieszczenie na stacji paliw informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzanych do obrotu na tej stacji. Jak wynika z protokołu kontroli z dnia [...] września 2016 r. na stacji paliw w [...] oferowane były następujące paliwa ciekłe. Z art. 9a ustawy o systemie monitorowania i kontroli jakości paliw, jak słusznie zauważył organ wynika, że przedsiębiorcy wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu paliw ciekłych na stacjach paliwowych są obowiązani do zamieszczania na stacjach paliwowych czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych wprowadzonych do obrotu na tych stacjach, w szczególności informacji o zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych. Definicja paliw ciekłych zawarta jest w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie monitorowania i kontroli jakości paliw. Z powyższego przepisu wynika, że paliwa ciekłe to zarówno benzyny silnikowe (tj. E5 i E10) jak i olej napędowy. W art. 9a doprecyzowano, że przedsiębiorca będzie zobowiązany do zamieszczania informacji na temat zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych ze szczególnym uwzględnieniem zawartości bioetanolu w benzynach silnikowych. Użycie przez racjonalnego ustawodawcę sformułowania w szczególności wskazuje jedynie na szczególne znaczenie zamieszczania takich informacji w stosunku do benzyn, gdyż to właśnie to paliwo ciekłe oferowane będzie w okresie przejściowym w dwóch rodzajach (E5 oraz E10). W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, że obowiązek zamieszczania na stacjach paliw czytelnych informacji dotyczących zawartości biokomponentów dotyczy tylko benzyn, gdyż ustawodawca wyraźnie wskazuje, że chodzi o paliwa ciekłe tj. benzyny silnikowe i olej napędowy. Zgodnie natomiast z art. 35a pkt 4, 35c ust. 1c ustawy niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 9a ww. ustawy skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 5000 zł. Ustawa nie przewiduje żadnych okoliczności znoszących obowiązek nałożenia przez właściwy organ kary, o której wyżej mowa, czy też jej miarkowania. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na charakter odpowiedzialności dotyczącej tzw. decyzji związanych. Decyzje takie, nakładające kary pieniężne za naruszenia określonych przepisów prawnych mają charakter szczególny. Są to mianowicie decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialnych administracyjnych za popełnione naruszenia, określone w odpowiedniej ustawie, jest co do zasady oderwana od kwestii winy odpowiedzialnego, a także od zaistnienia szkody bądź stanu zagrożenia nią. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest bowiem przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia naruszenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn - przy założonej (obecnie już co do zasady) odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary. Ustawa nie określa jakichkolwiek przesłanek wyłączających odpowiedzialność (możliwość odstąpienia od wymierzenia kary) bądź prowadzących do jej ograniczenia. Organ kontrolny działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego - stwierdzenie określonego ustawą naruszenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. Zaistnienie określonych ustawą przesłanek odpowiedzialności zobowiązuje właściwy organ (wojewódzkiego inspektora) do wymierzenia kary. Sąd na zakończenie podkreśla, że obowiązek zamieszczenia czytelnych informacji o zawartości biokomponentów wynika z konieczności zapewnienia konsumentom możliwości weryfikacji, czy oferowane na danej stacji paliwo może być stosowane w użytkowanym przez konsumenta pojeździe, zgodnie ze wskazaniami producenta, warunkami udzielonej gwarancji lub oceny, czy nie wywiera ono niekorzystnego wpływu na pojazd. Brak informacji, o której mowa w art. 9a ustawy uniemożliwia konsumentowi możliwość dokonania prawidłowego wyboru. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że nie zasługują na uwzględnienie. Jak wynika ze spontanicznych wyjaśnień złożonych w toku kontroli przez pracownika stacji Pana A. T. (K 19) na stacji brak jest wywieszonej informacji o zawartości biokomponentów w paliwach ciekłych, prawdopodobnie została ona zdjęta w trakcie trwającego remontu, który jest w toku. Wyjaśnienia te stoją w oczywistej sprzeczności z oświadczeniem Pana A. T. z dnia [...] stycznia 2017 r., z której wynika, iż w trakcie kontroli informacja o zawartości bioetanolu i biokomponentów leżała na stanowisku sprzedaży w widocznym miejscu. W trakcie kontroli leżącą informację umieściłem na szybie sklepu zgodnie z żądaniem kontrolerów. Oświadczenie z dnia [...] stycznia 2017 r. w ocenie Sądu stanowi linię obrony skarżącej, która w żaden sposób nie koresponduje z protokołem kontroli i wyjaśnieniem Pana A. T. złożonymi w toku kontroli i dlatego też Sąd nie dał im wiary. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi tj. naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, Sąd wskazuje, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i pozwolił na dokonanie prawidłowej subsumpcji materiału dowodowego do wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego. Organ, w ocenie składu orzekającego w sprawie, dokonał prawidłowej analizy zebranych w sprawie dowodów i wyciągnął z nich prawidłowe wnioski. Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.