VI SA/Wa 748/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. Sp. z o. o. z siedzibą w S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o. o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a odmówić P. Sp. z o. o. z siedzibą w S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Dnia 3 marca 2010 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga P. Sp. z o. o. (dalej: skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]. Do skargi załączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr), w którym skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, iż prowadzi działalność w zakresie transportu międzynarodowego, posiada własne oraz leasingowane pojazdy. Z uwagi na fakt, iż koniunktura na rynku transportowym nie pozwala wypracować zysku, spółka zapożyczyła się u osób trzecich kredytując deficytową działalność. Z podanych informacji wynikało także, że na jednym z dwóch rachunków bankowych skarżąca dysponowała kwotą 387 Euro, zaś na drugim stan konta wynosił 3.789, 21 złotych. Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie określonych dokumentów. W odpowiedzi strona przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego, bilans i akt notarialny dokumentujący udzielone spółce pożyczki. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżacej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, iż nie można mówić o braku środków w sytuacji, gdy spółka zarówno w dniach poprzedzających wniesienie skargi, jak i w dniach późniejszych notowała ciągły obrót na rachunku bankowym. Od powyższego postanowienia pełnomocnik strony skarżącej w dniu 1 września 2010 r. wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, iż postanowienie powyższe naruszało przepisy art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że notowanie obrotu na rachunku bankowym skarżącego oznacza posiadanie dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca opisała bowiem swoją sytuację finansową w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy i potwierdziła ją dokumentami. Ponadto należy zauważyć, iż wiele wypłat znajdujących się w wydrukach z rachunków bankowych wskazuje, że są to wpłaty na rachunki sądów tytułem opłat od pozwów oraz na rachunki komorników tytułem opłat za dokonanie czynności egzekucyjnych. Skarżąca bowiem prowadzi liczne sprawy sądowe i egzekucyjne w stosunku do swoich dłużników, co powinno mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie pełnomocnik podkreślił, iż ewentualne wpłaty od komorników, które opiewają na niskie kwoty pozwalają uznać, iż na tej drodze skarżąca nie uzyskuje zaspokojenia roszczeń w pełnej wysokości. Pełnomocnik wskazał również na konieczność ponoszenia bieżących opłat związanych z funkcjonowaniem spółki, bez których zachodziłaby konieczność zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej. Nie powinno się więc ograniczać ocenę materiału dowodowego do kwestii notowania obrotu na rachunku bankowym. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga wykazania, że osoba prawna nie ma dostatecznych, a nie żadnych środków. W związku z powyższym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z regulacji prawnej zawartej w p.p.s.a. wynika, że zasadą jest ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych z udziałem w postępowaniu i tylko wyjątkowo może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść tego przepisu wskazuje, że przy ocenie istnienia przesłanek prawa pomocy, w sytuacji gdy ubiega się o nie osoba prawna, badaniu podlega jej stan majątkowy i dochody, a przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wtedy i w takiej części, w jakiej środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych. Należy również podkreślić, iż przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ustanowione w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności oraz przedstawione dokumenty powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I GZ 349/10). Zatem zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe i jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę całokształt stanu faktycznego sprawy Sąd uznał, iż skarżąca spółka nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem uznać, iż posiadane przez nią jakiekolwiek aktywa finansowe nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za zasadnością wniosku skarżącej nie przemawia w szczególności wykazanie straty za 2009 rok, z uwagi na fakt, iż strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza utraty płynności finansowej i nie powoduje braku możliwości regulowania własnych, wymagalnych zobowiązań. Strata, jak wielokrotnie wskazywały sądy administracyjne, jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania nad przychodem i nie oznacza braku środków finansowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Należy zatem uznać, iż sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt I GZ 235/10). Należy również zwrócić uwagę, iż skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości 1.328.333,34 złotych oraz środki trwałe o wartości 1.200.000 złotych. Z przedłożonych zaś wydruków z rachunku bankowego spółki wynika, iż na dzień 26 stycznia 2010 r. saldo księgowe wynosiło 6848, 90 złotych, na dzień 26 lutego 2010 r. wynosiło 16337,92 złotych, na dzień 31 marca 2010 r. 19 231, 65 złotego, na dzień 26 kwietnia 2010 r. 21 188, 60 złotych. A zatem spółka w ciągu kilku miesięcy notowała ciągły obrót na rachunku bankowym, co pozwala uznać, iż dysponowała kwotami umożliwającymi uiszczenie wpisu sądowego. Nie można zatem uznać, iż środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 900 złotych. Należy również zauważyć, że zła sytuacja majątkowa osoby prawnej, która prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty te należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Inne potraktowanie kosztów sądowych oznaczałoby nieuzasadnione preferowanie jednych wydatków przed innymi i zwolnienie w takiej sytuacji od kosztów sądowych prowadziłoby do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów w postępowaniu przed sądem. Należy również uznać, iż konieczność prowadzenia przez skarżącą licznych spraw sądowych i egzekucyjnych w stosunku do swoich dłużników w tej sytuacji nie może stanowić podstawy zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, iż strona skarżąca posiada środki finansowe na swoim koncie, z których może uregulować wpis sądowy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.