VI SA/Wa 748/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji używanych niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i odbiornika telewizyjnego oraz ustalenia opłaty za ich używanie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S. A. z dnia [...] października 2016 r.; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. kwotę 917 zł (słownie: dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca 2016 r. pracownicy Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. przeprowadzili w lokalu przy ul. [...] w [...], zajmowanym przez T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka") kontrolę wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Podczas kontroli w lokalu obecna była M. W. zatrudniona w spółce na stanowisku kontrolera finansowego. W wyniku kontroli ujawniono w lokalu: jeden odbiornik telewizyjny marki LG oraz trzy wieże z odbiornikami radiofonicznymi marki AIWA, SONY i LG. Nadto ustalono, że spółka posiada trzy samochody służbowe wyposażone w sprawne odbiorniki radiofoniczne. W trakcie kontroli uruchomiono odbiornik telewizyjny oraz pięć odbiorników radiofonicznych. Powyższe urządzenia odbierały czysto, bez zakłóceń. Natomiast szósty odbiornik radiofoniczny znajdował się w samochodzie, który – według oświadczenia M. W. – był "w trasie do klienta", przy czym zainstalowany w nim odbiornik był w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Wyżej wymieniona nie okazała dowodu zarejestrowania odbiornika telewizyjnego oraz sześciu odbiorników radiofonicznych; oświadczyła, że nie ma wiedzy o ich rejestracji. Wskazała sześciomiesięczny okres używania tych urządzeń. Podpisała bez uwag protokół z przeprowadzonej kontroli rejestracji. W piśmie z 7 kwietnia 2016 r. spółka wskazała, że prowadzi pośrednictwo w sprzedaży telewizorów oraz zajmuje się naprawą sprzętu radiowego, dlatego często testuje sprzęt klientów. Spółka nie miała wiedzy co do obowiązku rejestracji odbiornika telewizyjnego oraz odbiorników radiowych zainstalowanych w samochodach służbowych. Radio z jednego pojazdu zostało zutylizowane jako niesprawne. Z uwagi na trudną sytuację finansową spółka sprzedała jeden samochód, a pozostałe dwa samochody wystawiła na sprzedaż. Zgłosiła do rejestracji odbiornik telewizyjny oraz dwa radioodbiorniki stacjonarne. Do ww. pisma załączyła zgłoszenie rejestracji oraz fakturę VAT dotyczącą sprzedaży pojazdu marki Skoda Fabia. Pismem z 10 maja 2016 r. znak [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: "organ I instancji") zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Jednocześnie, zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: "k.p.a."), organ I instancji poinformował spółkę o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Do pisma organ załączył potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie: protokołu kontroli oraz oświadczenia pracownika spółki dotyczącego samochodu znajdującego się poza siedzibą spółki. W toku postępowania administracyjnego spółka (w piśmie z 18 maja 2016 r.) podniosła, iż obecna podczas kontroli M. W. nie posiadała rzetelnej wiedzy na temat rejestracji odbiorników telewizyjnych i radiowych należących do spółki, a jeden z odbiorników radiowych (ujętych w protokole kontroli) należał do klienta spółki. Pismem z dnia 21 czerwca 2016 r. znak: [...] organ I instancji wezwał spółkę do przesłania: • dokumentu potwierdzającego przyjęcie przez spółkę urządzenia do naprawy, • dokumentu potwierdzającego niesprawność odbiornika radiofonicznego lub jego utylizację (będącego na wyposażeniu samochodu służbowego użytkowanego przez spółkę). Spółka nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr [...] z [...] października 2016 r. organ I instancji w punkcie 1 nakazał rejestrację trzech używanych niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych, w punkcie 2 ustalił opłatę za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego i jednego niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego w kwocie 681 zł, a w punkcie 3 ustalił opłatę za używanie pięciu niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 1.050 zł (łączna kwota do zapłaty 1.731 zł). Zachowując termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] (dalej także: "skarżący"), który domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu odwołania skarżący powołał się na art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz wskazał, że postanowieniem z [...] września 2016 r. (sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...],[...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość spółki obejmującą likwidację majątku. Do odwołania załączył kserokopię ww. postanowienia Sądu. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z [...] stycznia 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej: "organ II instancji", "organ odwoławczy"), mając za podstawę art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.; dalej "u.o.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 1 i nakazał S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] rejestrację trzech używanych niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że nie budzi wątpliwości okoliczność używania przez spółkę w dniu kontroli jednego odbiornika telewizyjnego oraz sześciu odbiorników radiofonicznych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów. W toku czynności kontrolnych M. W. miała możliwość złożenia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli, czy też okoliczności w nim wskazanych, tj. w zakresie ilości i rodzaju używanych przez spółkę odbiorników, a także okresu ich używania. Mogła także oświadczyć, że nie posiada wiedzy w przedmiocie objętym kontrolą. Tymczasem wyżej wymieniona podpisała protokół oraz złożone przez siebie oświadczenie. Według organu II instancji, nie ulega też wątpliwości, iż wydana w sprawie decyzja będzie realizowana nie w odniesieniu do syndyka, lecz majątku upadłego. W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji nie posiadał informacji o ogłoszeniu upadłości, gdyż w Krajowym Rejestrze Sądowym, pomimo takiego obowiązku, syndyk masy upadłościowej nie złożył wniosku o wpis upadłości spółki. Dlatego nieprawidłowo spółce doręczono decyzję pierwszoinstancyjną. Syndyk masy upadłości brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym, w szczególności złożył odwołanie, a zatem trudno uznać, że istniały obiektywne podstawy do uchylenia decyzji organu wydanej w pierwszej instancji z powodu naruszenia art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze jako wpływającego na wynik sprawy. Niewłaściwym wyrazem skrajnego formalizmu procesowego byłoby uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko po to, aby wydać decyzję, której adresatem byłby syndyk, będący reprezentantem upadłego, którego obciążą i tak wynikające z tego aktu administracyjnego konsekwencje. Dlatego należało uchylić część decyzji w zakresie pkt 1 i nakazać S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] rejestrację trzech używanych niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych oraz utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Adresatem decyzji w pierwszej i drugiej instancji jest S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...]. Powyższa decyzja organu II instancji stała się przedmiotem skargi skarżącego do tut. Sądu, który zarzucił jej: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ II instancji wobec innej osoby niż będąca adresatem decyzji I instancji, co stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności, które skutkuje, tym że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze polegające na podjęciu przeciwko syndykowi postępowania administracyjnego w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości w przypadku, gdy nie został dopełniony tryb ustalenia wierzytelności przewidziany przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego; 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niezebraniu w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niepodjęciu wszystkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności, kto był właścicielem odbiorników radiowych i telewizyjnych wykrytych w trakcie kontroli w lokalu, w którym siedzibę ma 6 spółek oraz czy aktualnie istnieje obowiązek rejestracji odbiorników; 5. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływa na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. polegające na niezastosowaniu tego przepisu, które doprowadziło do nałożenia obowiązku rejestracji odbiorników przeznaczonych wyłącznie do sprzedaży. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji, zobowiązanie organu I instancji do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oraz zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w niej wskazane. W działaniach organów obu instancji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno jeżeli chodzi o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu organy zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy. Niezasadny jest zatem podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy uwzględniły okoliczności stwierdzone podczas kontroli i zawarte w protokole kontroli (tj. używanie przez spółkę jednego odbiornika telewizyjnego i sześciu odbiorników radiowych) oraz ustalenia poczynione w toku postępowania, wykazane dokumentami (tj. zarejestrowanie przez spółkę jednego odbiornika telewizyjnego i dwóch odbiorników radiowych, a także zbycie pojazdu, w którym był zainstalowany odbiornik radiowy). Natomiast organy prawidłowo pominęły próby podważenia przez spółkę protokołu kontroli w postaci twierdzeń, że obecny podczas kontroli pracownik (M. W.) nie dysponował dostateczną wiedzą na temat rejestracji używanych przez spółkę odbiorników radiowych i telewizyjnych; nadto jeden odbiornik radiowy należał do klienta spółki, który oddał go do naprawy, a jeden odbiornik radiowy zainstalowany w samochodzie służbowym został zutylizowany jako niesprawny. Powyższe argumenty spółki, pomimo wezwania organu do nadesłania dokumentów potwierdzających przyjęcie sprzętu do naprawy bądź jego utylizację, nie zostały w żaden sposób wykazane. Również pracownik spółki – M. W.nie odwołała swoich oświadczeń złożonych podczas kontroli. W tym miejscu podkreślić należy, iż protokół kontroli stanowi podstawowy dowód w sprawie, bowiem odzwierciedla przebieg i wyniki kontroli, zatem przedstawia stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.o.a., domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle powyższego unormowania, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 u.o.a. (art. 2 ust. 4 u.o.a.). Według art. 7 ust. 6 u.o.a., w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora wyznaczonego przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. W myśl tego ostatniego przepisu (tj. art. 5 ust. 3 u.o.a.) w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo nakazały rejestrację trzech używanych niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych oraz ustaliły opłaty: za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego i jednego niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego w kwocie 681 zł, a także za używanie pięciu niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 1.050 zł. Jednakże zastrzeżenia Sądu budzą adresaci tych rozstrzygnięć, o czym poniżej. Stosownie do treści art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1271 ze zm.; dalej: "p.u."), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W myśl art. 144 ust. 2 p.u. postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Natomiast art. 145 ust. 2 p.u. stanowi, że postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Podkreślić należy, iż z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości. Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania z niego (art. 75 ust. 1 p.u.). Na podstawie art. 144 ust. 1 p.u. syndyk staje się podmiotem właściwym co do wszystkich spraw, które dotyczą masy upadłości, gdyż to on faktycznie zarządza tą masą, a więc także odbiornikami podmiotu upadłego, a postępowania dotyczące składników masy mogą być wszczęte i prowadzone tylko z jego udziałem. Jest to przypadek tzw. zastępstwa procesowego pośredniego, kiedy zastępca działa na rzecz zastąpionego, ale we własnym imieniu. Zaakcentować jednak należy, że przepis art. 145 ust. 1 p.u., na który powołuje się skarżący, dotyczy jedynie postępowań, które uległy zawieszeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nie można więc mówić o podjęciu postępowania przeciwko syndykowi, gdyż on wstąpił do niego składając (z zachowaniem terminu) odwołanie od decyzji organu I instancji. Sąd nie stwierdził naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. Adresatem decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej [...] października 2016 r. była spółka, ponieważ organ I instancji nie miał wiedzy, że w dniu 2 września 2016 r. (a więc niespełna 2 miesiące przed wydaniem decyzji) nastąpiło ogłoszenie upadłości spółki obejmujące likwidację jej majątku. Zarówno syndyk nie poinformował organu I instancji o tym fakcie, jak również wcześniej (tj. przed ogłoszeniem upadłości) spółka nie zawiadomiła o toczącym się postępowaniu upadłościowym, mimo, iż miała świadomość prowadzonego wobec niej postępowania administracyjnego w przedmiocie używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i radiofonicznych. Co więcej syndyk odebrał za spółkę decyzję pierwszoinstancyjną w dniu 8 listopada 2016 r. (vide pieczęć "BIURO SYNDYKA" na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – w aktach administracyjnych sprawy) i dopiero w odwołaniu od tego rozstrzygnięcia (adresowanego do spółki) podniósł okoliczność postawienia spółki w stan upadłości obejmującej likwidację majątku. Jednocześnie w dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej ogłoszenie upadłości spółki nie było wprowadzone do Krajowego Rejestru Sądowego. Słusznie zatem organ II instancji wywiódł, że w tej sytuacji nadmiernym formalizmem procesowym byłoby uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko po to, aby wydać decyzję, której adresatem byłby syndyk będący reprezentantem upadłego, którego obciążą i tak wynikające z tego aktu administracyjnego konsekwencje. Jednakże to trafne założenie organ II instancji zrealizował z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. Stosownie do pierwszego z ww. przepisów, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W myśl drugiego z ww. przepisów, decyzja zawiera oznaczenie strony lub stron. Organ II instancji, utrzymując w mocy w zakresie pkt 2 i pkt 3 rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne – adresowane do spółki, błędnie skierował do spółki obowiązek uiszczenia opłat: za używanie jednego niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego i jednego niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego w kwocie 681 zł, a także za używanie pięciu niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych w kwocie 1.050 zł (łącznie 1.731 zł). Jak już bowiem wyżej wskazano, to syndyk zarządza majątkiem upadłego. W konsekwencji tego uchybienia organu II instancji należało również uchylić rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne jako skierowane do spółki. Należy natomiast przyznać rację skarżącej, iż doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez organ II instancji, który informując syndyka (pismem z 30 grudnia 2016 r.) o przedłużeniu terminu rozpatrzenia odwołania, powinien zawiadomić go również o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednak, w ocenie Sądu, to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji uwzględni okoliczność, iż stroną postępowania – skarżącym w niniejszej sprawie jest syndyk i do niego winna być adresowana całość rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).