VI SA/Wa 770/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. w K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania uczestniczce postępowania K. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego K. M. (dalej też jako uczestniczka postępowania) złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Izby Komorniczej w K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego. Z podanych przez uczestniczkę postępowania w formularzu informacji wynika, iż uczestniczka postępowania prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem i małoletnim synem. Uczestniczka postępowania oświadczyła, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie kancelarii komorniczej nie uzyskuje dochodów, a w styczniu 2018 r. poniosła stratę w wysokości 20.000 zł, natomiast mąż uczestniczki postępowania z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 9000 zł netto miesięcznie. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawione dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej uczestniczki postępowania, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego uczestniczka została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) zeznań podatkowych za rok 2016 uczestniczki postępowania i jej męża ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) zaświadczenia pracodawcy męża uczestniczki postępowania potwierdzającego wysokość wynagrodzenia miesięcznego określonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, c) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez uczestniczkę postępowania w roku 2017 i w 2018 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów), e) wyciągów z posiadanych przez uczestniczkę postępowania oraz jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani uczestniczka postępowania ani jej mąż nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać uczestniczkę postępowania do złożenia stosownego oświadczenia), Wezwanie zostało doręczone uczestniczce postępowania w dniu 19 marca 2018 r. Uczestniczka postępowania żądanych dokumentów nie przedstawiła, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie uczestniczka postępowania została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczyniła. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s,a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Biorąc pod uwagę fakt, iż uczestniczka postępowania nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, w szczególności potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez uczestniczkę oraz jej męża dochodów, brak było możliwości ustalenia, czy uczestniczka postępowania wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego uczestniczki postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.