VI SA/Wa 774/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Asesor WSA Izabela Głowacka - Klimas Asesor WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. sprawy ze skargi "L." sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę VI SA/Wa 774/05 Uzasadnienie W dniu [...] października 2004 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] dokonali kontroli samochodu ciężarowego będącego w dyspozycji "L." sp. z o.o. z siedzibą w O.. Kontrola ustaliła wykonywanie transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Kierujący pojazdem, R. S., podpisał protokół kontroli nie zgłaszając uwag. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2004 r., na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i lp. 1.4.4. załącznika do wymienionej ustawy, nałożył na przedsiębiorcę, za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej, karę pieniężną w kwocie 500 zł. Karta opłaty siedmiodniowa wypełniona była na okres od 1 października 2004 r. do 31 października 2004 r., a nadto w polach określających godziny i minuty nie została wypełniona. Przedsiębiorca tłumaczył to tym, że przy zakupie zamieniono kartę opłaty miesięczną na siedmiodniową. Z informacji przedłożonej przez placówkę pocztową wynika, iż kasjerka mylnie wypisała kartę, a odbierający kartę również nie zauważył błędu. W odwołaniu od decyzji spółka wnosiła o jej uchylenie. Nieprawidłowe wypełnienie karty tłumaczyła pomyłką urzędu pocztowego, w którym ją sprzedano. W związku z tym skarżąca dowodziła, iż nie powinna ponosić odpowiedzialności za błąd spowodowany działalnością pracownika Poczty Polskiej. Spółka ma duży tabor samochodowy zakupuje więc także duże ilości kart opłat drogowcy i w związku z tym nie dostrzeżono błędu w jednej z nich. Nadto skarżąca zwróciła uwagę na rozbieżność w godzinach zatrzymania samochodu do kontroli, w protokóle kontroli widnieje godzina 10.22, a w decyzji godzina 10.30. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 oraz lp. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i nałożył karę pieniężną w kwocie 3000 zł, na zasadzie art. 139 kpa. ograniczając ją do kwoty 500 zł. Organ administracji powołując się na przytoczone przepisy stwierdził, iż przedsiębiorca okazał do kontroli kartę opłaty niewłaściwie wypełnioną, a w części określającej godziny i minuty jej ważności, niewypełnioną. W związku z tym organ uznał, że kontrolowany nie uiścił opłaty za przejazd co skutkowało nałożeniem kary w wysokości 3000 zł, jednakże z uwagi na treść art. 139 kpa. karę tę należało ograniczyć do kwoty wymierzonej decyzją pierwszoinstancyjną. Argumenty skarżącej o błędnym wypełnieniu karty przez pracownika placówki pocztowej organ administracji uznał za bezzasadne, bowiem kartę opłaty siedmiodniowej wypełnia przedsiębiorca a nie sprzedający. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. sp. z o.o. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów. Spółka zarzucała decyzji naruszenie art. 92 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Zarzut naruszenia prawa materialnego skarżąca opierała na błędnej interpretacji przepisów, natomiast naruszenie przepisów postępowania na pominięciu dowodów i niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Skarżąca podkreślała, iż błąd w wypełnieniu karty opłaty popełnił pracownik Poczty Polskiej, a więc nie może za to ponosić odpowiedzialności spółka. Skarżąca dowodziła, iż w ustawie o transporcie drogowym nie jest sprecyzowane pojęcie "wykonującego transport drogowy", a przepis art. 92 tej ustawy nie mówi jednoznacznie, że karę nakłada się na przedsiębiorstwo transportowe. Nadto, w ocenie skarżącej, art. 93 daje jedynie możliwość nałożenia tej kary, a nie obowiązek dla organu administracji zastosowania tej sankcji. Kara pieniężna powinna, jak stwierdziła to skarżąca, obciążać kierującego pojazdem, a nie przedsiębiorcę, albowiem przedsiębiorca nie jest w stanie kontrolować kierującego pojazdem i nie może ponosić odpowiedzialności za działanie osób trzecich. Przedsiębiorca w zaistniałych sytuacja nie ponosi winy, a więc jako osoba niewinna, nie powinna być obciążana karami pieniężnymi. W związku z tym, jak ocenia skarżąca, organy administracji naruszyły art. 7 kpa. i art. 77 § 1 kpa nie dokonując koniecznych ustaleń w kierunku określenia winnego za nieprawidłowe wypełnienie karty, a winnym powinien być pracownik Poczty Polskiej. Także w tym kontekście skarżąca uznała, że organy administracji naruszyły art. 107 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Organ administracji uznał za niezrozumiałe przypisywanie winy kierowcy w sytuacji, gdy ten karty nie wypełniał. Nadto zakup karty nieprawidłowo wypełnionej nie zwalniał przedsiębiorcy od sprawdzenia co kupił. Dla organu administracji jest oczywiste, że profesjonalnie wykonująca usługi transportowe spółka powinna sprawdzać dokumenty, którymi się posługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), która art. 1 wprowadziła ustawę z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 2 ustawę z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), z dniem 1 stycznia 2004 r. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Zaskarżona decyzja oparta została w podstawie prawnej na przepisach prawa materialnego – art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz na § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W myśl tych przepisów przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie (art. 42 ust. 1 w/w ustawy o transporcie drogowym). Podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego (...) jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych (art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Natomiast kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych (art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Wysokość kar pieniężnych została określona w załączniku do tej ustawy, w którym to pod pozycją lp. 1.4.1. za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych ustalono karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Organ I instancji nałożył karę pieniężną w kwocie 500 zł na podstawie lp. 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym przyjmując, że przedsiębiorca wykonywał transport drogowy z nieprawidłowo wypełnioną kartą. Ustalenie naruszenia obowiązujących przepisów było błędne, albowiem zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W myśl powołanych przepisów (§ 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia) kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Emisję spalin pojazdu samochodowego oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "0" lub "1", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieskreślone. Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym. Tak powinna być wypełniona karta opłaty siedmiodniowa, czyli taka jaką posługiwał się skarżący. Natomiast jedynie w przypadku wypełniania karty opłaty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane (§ 5 ust. 5 w/w rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący posługując się kartą opłaty siedmiodniową, miał ją wypełnioną w sposób inny niż wymagany § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Zatem zgodnie z § 5 ust. 6 tego rozporządzenia dokument ten nie mógł zostać uznany za potwierdzenie wniesienia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, a za takie uchybienie, zgodnie z lp. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) powinna zostać pobrana kara pieniężna w kwocie 3000 zł, a nie 500 zł. Jednakże organ odwoławczy, związany treścią art. 139 kpa. stanowiącym, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, nałożył wymaganą przepisami karę pieniężną w kwocie 3000 zł ograniczając ją do wysokości określonej w decyzji organu I instancji. W skardze podniesiono dwa zarzuty z zakresu naruszenia prawa materialnego – art. 93 i art. 92 w/w ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem skarżącej spółki art. 93 tej ustawy daje jedynie możliwość nałożenia kary pieniężnej, a nie obowiązek. Otóż należy wskazać, iż przepis ten określa jedynie kompetencje właściwego organu administracji publicznej oraz prawa i obowiązki ukaranego, nie stanowiąc o uznaniowości nałożenia kary pieniężnej. Natomiast art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi o obowiązku poddania się karze przez przedsiębiorcę, który przy wykonywaniu transportu drogowego, narusza obowiązki lub warunki wynikające z tej ustawy. Zatem w sytuacji stwierdzenia naruszenia obowiązków z art. 42 ust. 1 lub z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, co zostało stwierdzono przez organ administracji, nałożenie kary pieniężnej było obowiązkowe. Jeżeli chodzi o doprecyzowanie pojęcia "wykonującego transport drogowy" użytego w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, należy sięgnąć do treści art. 4 pkt 1 i 3 tego aktu normatywnego. Przepisy te określają, iż transportem drogowym jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej (art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym). Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Innymi słowy wykonującym transport drogowy jest przedsiębiorca uprawniony do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zatem za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) lub powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) odpowiedzialność ponosi nie kto inny jak przedsiębiorca, w którego dyspozycji był pojazd. W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie był trafny. Także, z powodów wskazanych wyżej, nie można przyjąć za uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania albowiem to, że karta została niewypełniona przez jej sprzedawcę (pracownika Poczty Polskiej) obciąża wyłącznie przedsiębiorcę. To nie kto inny jak przedsiębiorca posługuje się tym dokumentem w czasie wykonywania transportu drogowego, a więc do jego obowiązku należy i wyłącznie w jego interesie jest by dokument ten nie był wadliwy. Nadto należy zauważyć, iż w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) kartę opłaty siedmiodniową może wypełnić przedsiębiorca. Zatem pracownik Poczty Polskiej nie miał obowiązku wypełnienia zakwestionowanej karty, a jeżeli czynność tą wykonał, na dodatek wadliwie, przedsiębiorca powinien sprawdzić czy dokument spełnia wymagania określone w § 5 ust. 3 i ust. 4 w/w rozporządzenia. Nadmienić można dodatkowo, iż w rozpoznawanej sprawie kwestia ewentualnego zawinienia skarżącej spółki, w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, nie ma znaczenia. W postępowaniu tym organ administracji miał obowiązek ustalić jedynie czy doszło do naruszenia przepisów w/w ustawy, natomiast powody lub przyczyny, dla których niespełnione zostały obowiązki z niej wynikające, dla samego stwierdzenia naruszenia tych przepisów i dla nałożenia kary pieniężnej, są bez znaczenia. Przepisy postępowania oraz przepisy ustawy o transporcie drogowym i rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych nie uzależniają nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych, bez posiadania właściwego dokumentu stwierdzającego wniesienie opłaty za ten przejazd, od winy przedsiębiorcy. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.