VI SA/Wa 78/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wydania uwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt administracyjnych oddala skargę Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa., odmówił D. W. – skarżącemu w niniejszej sprawie, wydania z akt sprawy uwierzytelnionych kserokopii pisma sporządzonego w Oddziale Terenowym WITD w [...] w sprawie niestawienia się świadków na przesłuchanie, protokołu przesłuchania świadka oraz innych sporządzonych dokumentów w toku przeprowadzanych czynności, mających wpływ na ustalenia w sprawie skarżącego. W uzasadnieniu podał, że w zakresie udostępniania stronie akt postępowania administracyjnego, obowiązujące przepisy art. 73 Kpa. przewidują dwa odrębne stany faktyczno-prawne i związane z nimi obowiązki organu oraz uprawnienia strony. Wskazał, powołując się na orzecznictwo NSA, że obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie obciąża organ administracji jednak tylko wtedy, gdy strona nie ma możliwości sporządzenia odpisów dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w związku z art. 73 § 2 in initio Kpa. Organ podał również, że skarżący zapoznawał się z aktami sprawy dwukrotnie, tj. w dniu 20 kwietnia 2010 r. oraz 27 lipca 2010 r. i miał możliwość sporządzenia odpisów. Podkreślił, że skarżący nie wskazał w swym wniosku, jaki ważny interes uzasadniałby wydanie mu przez organ uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. W zażaleniu z dnia 23 sierpnia 2010 r. skierowanym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, skarżący wskazał, iż jego wnioski o wydanie uwierzytelnionych kserokopii z akt sprawy zostały pozostawione bez rozpatrzenia. Stwierdził, że w dniu 27 lipca 2010 r. uniemożliwiono mu sporządzenia odpisów za pomocą znajdujących się w urzędzie urządzeń technicznych – kserokopiarki, tłumacząc, że miał możliwość stosownie do treści art. 73 § 1 Kpa. sporządzić odpisy i notatki z akt sprawy. Podkreślił, że chce zawiadomić prokuraturę o prowokacji, która jego zdaniem miała miejsce w dniu [...] marca 2010 r., tj. w dniu kontroli, w trakcie której stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek i w konsekwencji decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną i z tego względu potrzebował będzie uwierzytelnionych kserokopii tych dokumentów. Uznał, że skoro wyznaczony przez organ termin na zapoznanie się z aktami sprawy upływał w dniu 30 lipca 2010 r., to do tego dnia organ powinien wstrzymać się z wydaniem postanowienia w przedmiocie wydania uwierzytelnionych kserokopii z akt sprawy, czego nie uczynił i stanowisko zajął w postanowieniu z dnia [...] lipca 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 w związku z art. 74 § 2 Kpa., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i w uzasadnieniu powołał się na argumenty przedstawione już przez organ pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 73 Kpa., poprzez jego błędną wykładnię i w efekcie błędną ocenę interesu strony. Uznał, że organ wyznaczył mu zbyt krótki czas na zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w jego sprawie. Dodał, że organ przed wydaniem postanowienia powinien wezwać stronę do wykazania ważnego interesu, w oparciu o który skarżący mógłby domagać się wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podkreślił, że strona postępowania może domagać się jedynie uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania odpisów uwierzytelnionych, ale tylko wówczas, gdy uzasadni to swoim własnym interesem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Konkretyzacją zasad kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym oraz czynnego udziału stron w tym postępowaniu, a wyrażonych w art. 7 i 10 Kpa., jest przepis art. 73 § 1 Kpa., który zobowiązuje organ administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Stosownie natomiast do treści art. 73 § 2 Kpa., strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Analizując powyższe należy dojść do wniosku, że instytucja "udostępnienia akt" stronie, składa się z następujących uprawnień, a mianowicie: przeglądanie akt sprawy, sporządzanie z nich notatek i odpisów, żądanie uwierzytelnienia sporządzonych uprzednio przez stronę odpisów z akt sprawy, wydanie stronie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący zwrócił się do organu administracji z wnioskiem o wydanie mu z akt sprawy uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, między innymi protokołu przesłuchania świadka, sporządzonego w związku z kontrolą drogową przeprowadzoną w dniu [...] marca 2010 r. Zatem jego wniosek dotyczył uprawnień przysługujących stronie, o których mowa w cytowanym już wyżej przepisie art. 73 § 2 Kpa. Jednakże, jak zasadnie zauważył organ, skarżący nie wykazał swojego ważnego interesu. Należy w tym miejscu jednoznacznie stwierdzić, że przepisu art. 73 § 2 Kpa. nie wprowadzono, jako alternatywnego wyposażenia strony w możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Uwierzytelnienie samo w sobie nie służy bowiem zapoznawaniu się z aktami sprawy, lecz do utrwalania, w formie dokumentu, informacji z nich wynikających. Nic zatem nie stało na przeszkodzie w zwróceniu się z wnioskiem do organu o umożliwienie mu dokonania tej czynności samodzielnie z wykorzystaniem technicznych środków utrwalania materiałów, takich jak na przykład kserokopiarka, z czego skarżący skorzystał. I w tym miejscu skończyła się rola organu, polegająca na zapewnieniu stronie takiej możliwości, bowiem uprawnienia strony pozostawiono jej do własnej realizacji. Natomiast wobec wniosku o wydanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów organ zajął stanowisko w postanowieniu z 29 lipca 2010 r., oddalając ten wniosek jako bezzasadny, w konsekwencji czego skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa wniesienia zażalenia na to postanowienie w trybie art. 74 § 2 Kpa. w związku z art. 141 Kpa. Podnosząc wzmiankowaną wyżej zasadniczą różnicę obu omawianych unormowań, Sąd akcentuje jedynie, że przepis art. 73 par. 1 Kpa przyznający stronom, obok możliwości przeglądania akt, także prawo sporządzania z nich notatek i odpisów, pozostawia im te uprawnienia do własnej realizacji. Rola organu administracji kończy się tu na zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalenia na własny użytek wiadomości (materiałów) zawartych w aktach przez ich notowanie i wykonywanie odpisów (por. wyrok NSA z 29 marca 2001 r., sygn. akt II SA 2580/00). Sprawą otwartą natomiast jest kwestia stosowanej techniki w tym względzie. W ocenie Sądu, skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, to tym samym brak jest podstaw do odmowy sporządzenia tychże pism za pomocą kserokopiarki, jak i innych nowoczesnych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji. W myśl powyższego, strona postępowania nie może jednak żądać, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Innymi słowy nie ma on takiego obowiązku, gdyż sporządzanie notatek, czy odpisów z akt postępowania ww. przepis pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych. Tym samym wyraźnie zostały rozgraniczone obowiązki organu administracji polegające na umożliwieniu przeglądania akt i sporządzania z nich notatek i odpisów oraz uprawnienia strony do przeglądania akt oraz sporządzania notatek i odpisów. Strona postępowania może natomiast domagać się jedynie uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie w różny sposób, nie wyłączając nowoczesnych środków techniki, odpisów, w tym kserokopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale tylko wtedy, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem. Kontrola organu administracyjnego w zakresie uwierzytelniania odpisów lub wydawania takowych z akt sprawy wynika z tego, że w ten sposób powstają nowe dokumenty, które mogą być wykorzystane poza prowadzonym postępowaniem. Z tego też powodu art. 73 § 2 Kpa. wprowadza ograniczenia w możliwości żądania przez stronę uwierzytelniania odpisów tylko do przypadków, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z wyjaśnień skarżącego, uzasadniających jego zdaniem wystąpienie takiego interesu, wynika jednakże, iż prokuratura nie wszczęła postępowania w związku z prowadzonym przed organem postępowaniem dotyczącym skarżącego. Skarżący wskazał jedynie, iż uwierzytelnione odpisy dokumentów, o których wydanie wnioskował, są mu potrzebne do zawiadomienia prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Stwierdzić należy, iż powyższych okoliczności nie należy utożsamiać z wystąpieniem po stronie skarżącego ważnego interesu warunkującego wydanie mu z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Zatem, stanowisko zajęte przez organ w postanowieniu z [...] października 2010 r., jak i w postanowieniu z [...] lipca 2010 r., uznać należy za w pełni zasadne. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.