VI SA/Wa 789/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.500 zł na S. M. W. Spółkę jawną z siedzibą w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 87 ust. 1, art. 92 ust. pkt 1, 2 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.- dalej u.t.d.) oraz lp. 1.7, lp. 6.3.7 załącznika do ww. ustawy, pkt; 9.2.2.3.2., 9.2.2.5.1, 9.2.2.6.1 załącznika B do umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 27, poz. 162 ze zm.- dalej umowa ADR), art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2002 r. Nr 199 poz. 1671 ze zm.), art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE 1370 z 31.12.1985 ze zm.), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.) Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (kara 500 zł) za okres od 13 do 31 marca 2009 r. oraz wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nie odpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu lub warunkom określonym w części 9 załącznika do umowy ADR (kara 2.000 zł). Powyższa kara została nałożona w wyniku kontroli pojazdu marki M. o nr rej. [...] z naczepą marki E. o nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2009 r. na drodze krajowej nr [...] w G. Kontrolowanym pojazdem kierował D. S. Powyższe udokumentowano protokołem kontroli nr [...] podpisanym bez uwag przez kontrolowanego kierowcę. Podczas kontroli zostało stwierdzone, że w kabinie kierowcy nie działa główny wyłącznik akumulatora zgodnie z wymogami część 9 umowy ADR bowiem wyłącznik ten po uruchomieniu go nie odłączał zasilania w pojeździe. Ponadto w chwili kontroli pojazdem tym wykonywany był przewóz materiału niebezpiecznego sklasyfikowanego jak UN 1202. Z okazanego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych nr [...] (rubryka 7 tj. oznaczenie pojazdu zgodnie z 9.1.1.2 umowy ADR) wynikało, że jest to pojazd typu FL. Strona w odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i odnośnie naruszenia polegającego na niewyposażeniu kierowcy w odpowiednie dokumenty wywodziła, iż nie można było wystawić kierowcy stosownego dokumentu, gdyż ten nie był pracownikiem spółki w kwestionowanym okresie. Co do drugiego naruszenia skarżąca podniosła, iż naruszenie stwierdzone jest niesłusznie, gdyż na dzień kontroli strona posiadała ważne świadectwo dopuszczenia do przewozu niektórych materiałów niebezpiecznych. Ponadto niesprawność techniczna nastąpiła bezpośrednio przed dokonaniem kontroli, co nie jest równoznaczne z brakiem wyposażenia w ogóle. Strona zarzucała również naruszenie art. 93 ust. 7 u.t.d. przez jego niezastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu GITD, cytując treść przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji uznał, iż argumentacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie bowiem kierowca winien mieć wymagane zaświadczenie w trakcie wykonywania przewozu, zaś taki dokument w dniu kontroli drogowej niewątpliwie nie został okazany. W związku z tym, zdaniem organu, bezspornym jest, iż w dniu kontroli naruszono obowiązki wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Podczas kontroli kierowca ma obowiązek udokumentować swój czas pracy w bieżącym dniu oraz okazać wykresówki używane przez niego w ciągu poprzednich 28 dni. Mając na względzie treść art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, kierowca powinien był przedstawić wykresówki albo odpowiedni dokument wskazujący przyczynę nieposiadania wykresówek lub też odpowiedni dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu za okres od 13 do 31 marca 2009 r. Organ zaznaczył, że w przywołanych powyżej przepisach w sposób jednoznaczny nakreślone zostały obowiązki pracodawcy (przedsiębiorcy), jakich powinien dopełnić przed rozpoczęciem zadania przewozowego. Organ wskazał, że wzór takiego zaświadczenia jest ściśle określony przez Komisję Europejską. Organ wyjaśnił, iż w sytuacji, gdy nowo zatrudniony kierowca rozpoczyna zadanie przewozowe, przedsiębiorca powinien wyjaśnić jego okres aktywności w okresie poprzednich 28 dni. Kierowca powinien złożyć stosowne oświadczenie o swojej aktywności zawodowej, lub okazać poprzednie wykresówki, zaś przedsiębiorca, o ile kierowca nie prowadził pojazdów, do których mają zastosowanie powyższe przepisy, na obowiązek wystawić stosowne zaświadczenie. Ustosunkowując się do zarzutów strony odnośnie niesprawności przełącznika organ wskazał, że zgodnie z przepisem 9.2.2.3.2 załącznika do umowy ADR urządzenie sterujące, umożliwiające rozłączenie/załączenie wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych powinno być umieszczone w kabinie kierowcy. Powinno być ono łatwo dostępne dla kierowcy, wyraźnie oznaczone i zabezpieczone przed przypadkowym użyciem poprzez zastosowanie: pokrywy ochronnej, dwustopniowego sposobu przełączania lub innego odpowiedniego rozwiązania. Dopuszcza się zainstalowanie dodatkowych urządzeń sterujących, pod warunkiem, że są one wyraźnie oznaczone i zabezpieczone przed przypadkowym użyciem. Przewody urządzeń sterujących powinny spełniać wymagania przepisu 9.2.2.5, jeżeli urządzenia te są sterowane elektrycznie. Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia pozostają przyczyny, dla których rzekomo wyłącznik był niesprawny w chwili kontroli albowiem jego działanie nie może być uzależnione od pracy innych podzespołów pojazdu. Inaczej będzie on bezużyteczny a ma zapewnić możliwość odłączenia zasilania w każdych warunkach bez względu na działanie innych elementów pojazdu. GITD nie znalazł także wystarczających podstaw faktycznych i prawnych do skorzystania wobec przedsiębiorcy z dobrodziejstwa art. 93 ust. 7 u.t.d. ponieważ stwierdzone naruszenia nie powstały w wyniku zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego mający istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia: - art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 1, 2 i 7 u.t.d. lp. 1.7 lp. 6.3.7. załącznika do tejże ustawy, przepisów 9.2.2.3.2., 9.2.2.5.1., 9.2.2.6.1 załącznika B do umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20.12.1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2001 r. o czasie pracy kierowców poprzez nałożenie na ich podstawie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2.500 zł, podczas gdy naruszenie w/w przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć; - 9.2.2.3.2. załącznika B do umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że w kabinie kierowcy było zainstalowane urządzenie sterujące, umożliwiające rozłączenie/załączenie wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych, wobec czego brak było podstaw do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie tego obowiązku. W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że żaden przepis prawa nie wskazuje w jakiej formie powinien być udokumentowany fakt nieprowadzenia pojazdu za poprzedni okres w przypadku zawierania nowego stosunku pracy. W związku z tym skarżąca nie miała świadomości niedopełnienia obowiązków w tym zakresie. Odnośnie nałożonej kary z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu lub warunkom określonym w części 9 umowy ADR skarżący podniosła, że wskazywany jako podstawa nałożenia kary zapis l9.2.2.3.2. umowy ADR wskazuje jedynie na obowiązek umieszczenia i zabezpieczenia takiego urządzenia w kabinie kierowcy, a nie na obowiązek jego prawidłowego funkcjonowania w czasie kontroli. Zdaniem strony powyższe okoliczności zgodnie z przepisem art. 93 ust. 7 u.t.d. winny skutkować umorzeniem postępowania. W dniu [...] kwietnia 2010 r. nastąpiło przekształcenie spółki jawnej pod nazwą S. M. W. Sp. jawna z siedzibą K. w spółkę z o.o. – S. Sp. z o.o. z siedzibą w K., co wynika ze złożonego wpisu z KRS (k. 24-28 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie popierając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Należy wskazać, iż ustalenia faktyczne poczynione w związku z kontrolą z dnia [...] kwietnia 2009 r. co do braku zaświadczenia oraz niesprawności urządzenia sterującego w kabinie kierowcy nie były kwestionowane przez stronę. Brak zaświadczenia strona tłumaczyła tym, iż w okresie podlegającym kontroli kierowca nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Natomiast niesprawność techniczna przełącznika nastąpiła bezpośrednio przed dokonaniem kontroli, co nie jest równoznaczne z brakiem tego wyposażenia w ogóle. Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej zawartych w skardze należy na wstępie zaznaczyć, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, iż finansowa odpowiedzialność administracyjno-karna co do zasady ma charakter obiektywny i opiera się na samym fakcie naruszenia (tak m.in.: D. Szumiło-Kulczycka, Prawo administracyjno-karne, Zakamycze, Kraków 2004, s. 150 i powołana tam uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1995 r., III AZP 16/95, a także wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., IV SA 1792/96, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1994 r., SA/Lu 49/94, czy też wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2001 r., III SA 2661/00). W ocenie Sądu obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa wynika bezspornie, iż organy inspekcji transportu drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa – mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. W rozpatrywanej sprawie kierowca podczas kontroli nie okazał wymaganego zaświadczenia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących braku zaświadczenia należy podzielić stanowisko organów transportu drogowego, że podczas kontroli kierowca ma obowiązek udokumentować swój czas pracy w bieżącym dniu oraz okazać wykresówki używane przez niego w ciągu poprzednich 28 dni niezależnie od tego, czy w tym czasie kierowca był zatrudniony przez kontrolowanego przedsiębiorcę. Natomiast podnoszona przez skarżącego nieświadomość co do obowiązującego prawa nie jest okolicznością zwalniającą od ponoszenia przewidzianej ustawowo kary pieniężnej za naruszenie zasad transportu drogowego. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 (we wersji obowiązującej w dacie przedmiotowej kontroli) na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia, zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców zaświadczenie, które powinno wskazywać przyczyny nieposiadania wykresówek. Jest okolicznością niesporną w niniejszej sprawie, iż kierowca nie okazał do kontroli wykresówek z dni poprzedzających ani zaświadczenia wskazującego przyczynę ich braku. W tej sytuacji zasadnym było także nałożenie przez organ na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w wysokości 500 zł na podstawie lp. 1.7. załącznika do u.t.d. za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Ponadto Komisja Europejska wydała 12 kwietnia 2007 r. decyzję nr 230/2007 (Dz.U.UE.L.07.99.14) w sprawie formularza dotyczącego przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym czyli wzoru formularza, który jest dostępny w formie elektronicznej i przeznaczony do druku na stronie internetowej ec.europa.eu. W formularzu świadectwa działalności wystawianym kierowcy należy zaznaczyć faktyczne godziny prowadzenia pojazdu wyjętego z przepisów rozporządzenia nr 561 oraz godziny innej pracy. Można wybrać tylko jedną z trzech opcji, a mianowicie: - przebywał na zwolnieniu chorobowym, - przebywał na urlopie wypoczynkowym lub - prowadził pojazd wyłączony z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub AETR. Zaświadczenie to pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. Dodać też należy, że stosownie do art. 31 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców przepisy ust. 1-2a stosuje się odpowiednio do kierowcy niezatrudnionego przez przedsiębiorcę, lecz wykonującego osobiście przewozy na jego rzecz oraz do przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewozy drogowe, z tym że przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy drogowe przedkłada stosowne oświadczenie. Odnosząc się natomiast do kwestii niesprawności urządzenia sterującego w kabinie kierowcy wskazać trzeba, że wbrew zarzutom skargi warunkiem spełnienia wymagań umowy ADR umieszczonych w załączniku pod 9.2.2.3.2 jest posiadanie w pojeździe tylko i wyłącznie sprawnego urządzenia. Przywołana przez organ treść ww. przepisu stanowi, że urządzenie sterujące, umożliwiające rozłączenie/załączenie wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych powinno być umieszczone w kabinie kierowcy. Powinno być ono łatwo dostępne dla kierowcy, wyraźnie oznaczone i zabezpieczone przed przypadkowym użyciem poprzez zastosowanie: pokrywy ochronnej, dwustopniowego sposobu przełączania lub innego odpowiedniego rozwiązania. Z cytowanego przepisu wynika niezbicie, że przedmiotowe urządzenie ma "umożliwiać rozłączenie/załączenie wyłącznika przerywającego pracę obwodów elektrycznych", a zatem winno być sprawnie technicznie i działać w momencie kontroli. W tej sytuacji konsekwencją stwierdzonej podczas kontroli wadliwości urządzenia sterującego była konieczność nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w kwocie 2.000 zł ustalonej w lp. 6.3.7 załącznika do u.t.d. W ocenie Sądu słusznie organy transportu drogowego uznały, iż okoliczności wskazywanie przez stronę na dają podstaw do zastosowania art. 93 ust. 7 u.t.d. Należy podzielić stanowisko organu, że sprawą przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie wykonywanej działalności by wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. W szczególności przedsiębiorca obowiązany jest dochować w tym zakresie należytej staranności. W zakres tak rozumianych obowiązków przedsiębiorcy wchodzą zarówno znajomość przepisów prawa transportowego, jak też dbałość o sprawność pojazdów wykorzystywanych do wykonywania przewozów. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Z tych wszystkich względów na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu wymagającym ich uchylenia.