VI SA/Wa 793/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozów bez zainstalowanego tachografu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...] lipca 2004 r., 2. stwierdza, ze uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w S., Delegatura w K. nałożył na H. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. karę pieniężną w łącznej wysokości 5.000 zł w tym ; za brak przyrządu kontrolnego (3.000 zł), za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (2.000 zł). Podstawę faktyczną decyzji stanowiły wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2004 r. na drodze nr [...] w miejscowości Z. Podczas tej kontroli kierowca J. K., prowadzący pojazd ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], należący do H. S. nie okazał zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne oraz kontrolujący stwierdzili brak zamontowanego przyrządu kontrolnego. Jak wynika z treści protokołu kontrolowany pojazd przewoził około 6 ton żwiru z kopalni w W. na budowę do G. W trakcie postępowania wyjaśniającego H. S. poinformował organ, że jest rolnikiem i posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 20,6 ha. Jednakże, zdaniem organu, nie zwalnia to firmy skarżącego od konieczności posiadania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepisy art. 33 ust. 1, ust. 3a, ust. 3 b, art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt. 2 i 6, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późniejszymi zmianami), lp. 1.1.7, lp. 1.11.7 ust. 1, załącznika o ustawy o transporcie drogowym oraz art. 3 ust. 1-2 art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 370 z 31.12.1985 r. - dalej jako rozporządzenie Rady EWG Nr 3821/85) oraz przepisy art. 27-31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879). Od powyższej decyzji Pan H. S. wniósł odwołanie. W odwołaniu tym wskazał, że skontrolowany samochód ciężarowy [...] jest użytkowany w gospodarstwie rolnym H. S., które to gospodarstwo prowadzi agroturystykę, zaś dochody i koszty tego gospodarstwa opodatkowane są podatkiem rolnym. Ponadto wyjaśnił, iż przedmiotowy samochód w 2003 r. został wycofany ze środków trwałych O.(w skrócie O.) H. S. i przesunięty do Gospodarstwa Rolnego H. S.Odwołujący powołał się także na przepis art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, który nie wymaga posiadania zaświadczenia od rolnika. Jednocześnie wskazał, że kierowca nie jest jego pracownikiem i wykonywał usługę jednorazowo, zaś celem transportu było wykorzystanie żwiru jako kompozytu do ziemi ogrodniczej do gospodarstwa agroturystycznego. Zdaniem odwołującego z tych też powodów nie ma on obowiązku instalowania tachografu. Do odwołania załączono m.in. kserokopię ewidencji środków trwałych O., zaświadczenie z KRUS, wyjaśnienia Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia [...] marca 1989 r. Na skutek rozpoznania odwołania strony w zakresie wymierzonej kary w wysokości 3.000 zł za brak tachografu decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając w oparciu o przepisy art. 92 ust. 1 pkt 6, lp. 1.11.7 pkt 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym a także art. 3, rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 oraz art. 29 i 30 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu pierwszej instancji było zgodne z prawem. W uzasadnieniu, odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu podkreślono, iż od [...] maja 2004 r. każdy pojazd wykorzystywany do transportu drogowego i zarejestrowany w Państwie Członkowskim musi mieć zainstalowany tachograf. Natomiast rozpoznając sprawę nałożenia kary w kwocie 2.000 zł za brak zaświadczenia Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. wyłączył do odrębnego postępowania sprawę dotyczącą kary 2.000 zł z za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w tym zakresie (kary 2.000 zł) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż należy jednoznaczne ustalić czy wykonywany w dniu kontroli przewóz spełnia warunki przewozu na potrzeby własne czy był transportem drogowym w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. W skardze do Sądu H. S., wnosząc o uchylenie decyzji o nałożeniu kary, podtrzymał w całości zarzuty opisane w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270- w skrócie p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę pod tym kątem Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej organ ustalił, że kontrolowany pojazd przewoził żwir z kopalni firmy pod nazwą O.(O.) H. S. z siedzibą w W. na budowę prowadzoną przez firmę w G. Ustaleń tych dokonano na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] maja 2004 r. podpisanego przez kierowcę J.K. Zgodnie z tym protokołem uznano, że taki pojazd musi być wyposażony w przyrząd kontrolny. W ocenie Sądu należy zauważyć, że organy prowadzące postępowanie w sprawie w ogóle nie ustosunkowały się w uzasadnieniu wydanych decyzji do zarzutów skarżącego, zgłaszanych w toku postępowania administracyjnego, a dotyczących charakteru spornego przewozu. Skarżący twierdził, że przewóz ten związany jest z jego działalnością jako rolnika. Na okoliczność wycofania przedmiotowego pojazdu ze środków trwałych firmy O. skarżący przedstawił wyciąg z ewidencji środków trwałych tej firmy, który to dokument został całkowicie pominięty przez organy przy rozpoznaniu sprawy. Tym samym przyjąć trzeba, że skarżący zaprzeczył twierdzeniom zawartym w protokole kontroli, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie w sprawie. Jednakże rozbieżności te, zawarte w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, nie zostały wyjaśnione przez organ tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Z drugiej strony należy zaznaczyć, że stosownie do treści art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Jednakże w myśl przepisu art. 33 ust 2 cytowanej ustawy obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, nie będące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.4)). Zgodnie z art. 6 pkt 1) powoływanej ustawy poprzez rolnika rozumie się rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia, zaś pkt 3) tego przepisu stanowi, że działalność rolnicza jest to działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. Główny Inspektor powołał się także na art. 29 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, zgodnie z którym stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 3820/85/EWG i art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85/EWG5) wyłącza się ze stosowania wymienionych rozporządzeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. b-k rozporządzenia nr 3820/85/EWG. Z kolei powoływane rozporządzenie nr 3820 w przepisie art. 13 ust. 1 lit c) mówi o pojazdach używanych przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne lub rybackie do przewozu rzeczy w promieniu 50 km od miejsca normalnej bazy łącznie z miejscowymi obszarami administracyjnymi, których ośrodki znajdują się w obrębie tego promienia. Z powyższego wynika, iż możliwa jest sytuacja, w której posiadanie tachografu nie jest wymagane. W świetle cytowanych wyżej przepisów zasadnicze znaczenie w sprawie niniejszej ma kwestia ustalenia rzeczywistego charakteru spornego przewozu. Może to nastręczać istotne trudności zwłaszcza, że skarżący oprócz tego, iż jest rolnikiem, prowadzi także działalność gospodarczą w formie jednoosobowej firmy pod nazwą O. Ponadto w myśl przepisu art. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) w stanie prawnym obowiązującym w dacie kontroli, przepisów tej ustawy nie stosowało się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także do działalności agroturystycznej. Ponadto wątpliwości budzi ustalenie organu zawarte w protokole, iż kontrolowany pojazd przewoził żwir z kopalni w W. na budowę, skoro skarżący temu zaprzeczył twierdząc , iż był to transport żwiru z gospodarstwa rolnego do G. i celem transportu było wykorzystanie żwiru jako kompozytu do ziemi ogrodniczej. Stanowisko organu, iż protokół został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń jest, w wypadku istnienia takich rozbieżności, całkowicie niewystarczające. Wszystko to oznacza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Wyżej wskazane sprzeczności występujące w sprawie, dotyczące w szczególności dokumentów, jakimi organ administracji posługiwał się bądź nie przy wydawaniu decyzji, stanowią takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wszystkie istniejące wątpliwości powinny zostać usunięte przy zastosowaniu reguł dowodowych obowiązujących w postępowaniu administracyjnym. Ponadto organ administracji, oprócz wyczerpującego zbadania i oceny całego materiału dowodowego, ma obowiązek uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Natomiast brak właściwego uzasadnienia decyzji czyni ją wadliwą utrudniając jednocześnie Sądowi kontrolę legalności tej decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na przepisie art. 152 p.p.s.a.