VI SA/Wa 793/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej postanawia odmówić skarżącemu, J. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 9 października 2008 r. odmówiono skarżącemu, J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada [...] Jako powód odmowy przyznania prawa pomocy wskazano m. in: a. miesięczny dochód w wysokości [...] zł netto jako wystarczający do pokrycia kosztów sądowych, b. posiadanie jednostek funduszu inwestycyjnego o wartości [...] zł oraz fakt zdeponowania na lokacie bankowej [...] zł. - przy braku przeciwwskazań do pokrycia przez skarżącego z posiadanych zasobów pieniężnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Powyższe postanowienie referendarza sądowego nie zostało zaskarżone. W dniu 13 lipca 2009 r. wpłynął do Sądu kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych podanych w formularzu wynika, iż skarżący nadal posiada te same nieruchomości, natomiast nie posiada już jednostek funduszy inwestycyjnych. Najistotniejsza zmiana dotyczy wysokości dochodów, które skarżący określił na kwotę [...] zł. miesięcznie. W piśmie z dnia 25 maja 2009 r., skarżący zasugerował, iż to w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 9 października 2008 r. błędnie określono jego dochód. Odnośnie środków w kwocie [...] zł, którymi skarżący dysponuje, wyjaśnił, iż przeznaczone są na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i nie może ich wykorzystać. Zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie: a. zeznania podatkowego za rok 2008, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w tym okresie, b. dokumentu potwierdzającego wielkość posiadanych nieruchomości i miejsca ich położenia (tj.: zaświadczenie z właściwego urzędu gminy lub decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości), c. wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, d. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (tj.: opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon). Ww. wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2009 r. W zakreślonym terminie strona nie nadesłała wymaganych dokumentów. Postanowieniem z dnia 13 października 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż z uwagi na okoliczność wcześniejszej – prawomocnej - odmowy przyznania prawa pomocy, ponowny wniosek strony w tym zakresie rozpoznany jest w świetle unormowań zawartych w art. 165 p.p.s.a. - zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne - i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku. Uzasadniając odmowę wskazano, iż niniejszej sprawie nie można mówić o zmianie okoliczności sprawy, bowiem skarżący nadal dysponuje oszczędnościami w kwocie [...] zł., przy czym z przedstawionych dokumentów i opisu sytuacji majątkowej skarżącego nie wynika, iż uszczuplenie powyższych oszczędności poprzez przeznaczenie ich na opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego. Pismem z dnia 30 października 2009 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, iż w jego ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy błędnie oceniono sytuację finansową wnioskodawcy. W uzasadnieniu podkreślił, iż z uwagi na "nierealność" skierowanego do niego żądania, przedstawienia stosownych dokumentów potwierdzających sytuację majątkową (jak zaznaczył: "rolnictwo nie podlega podatkowi dochodowemu i nie robi PIT – u rocznego, banki nie dają wyciągów") nie mógł go wykonać. Odnośnie środków w kwocie [...] zł, którymi skarżący dysponuje, wyjaśnił iż przeznaczone są na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i nie może ich wykorzystać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując do rozpoznania wniosku, podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 9 października 2008 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, dlatego też ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy rozpoznany jest w świetle unormowań zawartych w treści art. 165 p.p.s.a. - zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne - i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 262/09). Warunkiem zastosowania powyższego uregulowania jest "zmiana okoliczności sprawy" przejawiająca się w okolicznościach faktycznych lub w obowiązującym prawie. Bez zmiany okoliczności sprawy Sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, (vide:. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FZ 290/09). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do podmiotów, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy Państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329). Badając całokształt okoliczności w sprawie, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, iż pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów oraz informacji zawartych w formularzu wynika, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada [...] Zgodnie z oświadczeniem zawartym w uzasadnieniu sprzeciwu, skarżący nie jest w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów. W świetle powyższego Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzi przesłanka warunkująca skorzystanie z instytucji procesowej, jaką stanowi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przede wszystkim w sprawie, brak jest dokumentacji źródłowej, pozwalającej na wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Stan rodzinny i majątkowy szacowany na podstawie oświadczeń strony, jak również materiałów zgromadzonych w sprawie, w ocenie Sądu, wystarcza na przyjęcie, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe związane z prowadzeniem niniejszej sprawy. Skarżący nadal utrzymuje, iż dysponuje oszczędnościami w kwocie [...] złotych, a z przedstawionych dokumentów i opisu sytuacji majątkowej skarżącego nie wynika, iż uszczuplenie powyższych oszczędności poprzez przeznaczenie ich na opłacenie kosztów sądowych nie spowoduje uszczerbku dla utrzymania koniecznego skarżącego. Na możność pokrycia kosztów sądowych ze środków zdeponowanych na rachunku oszczędnościowym nie ma wpływu również ewentualna rozbieżność w zakresie posiadanych przez skarżącego [...] W tym stanie rzeczy, działając na podstawie 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.