VI SA/Wa 793/24

WyrokWSA w Warszawie2024-06-05

Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Sławomir Kozik, Szczepan Borowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kandydat na aplikanta adwokackiego, który złożył nieprawdziwe oświadczenie o braku toczących się postępowań karnych i nieujawnił informacji o warunkowo umorzonym postępowaniu karnym, spełnia przesłankę nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata?
Ratio decidendi
Złożenie przez kandydata na aplikanta adwokackiego nieprawdziwego oświadczenia o braku toczących się postępowań karnych oraz nieujawnienie informacji o warunkowo umorzonym postępowaniu karnym, nawet jeśli samo przestępstwo było nieumyślne, podważa jego wiarygodność i odpowiedzialność, co skutkuje niespełnieniem przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Sam fakt popełnienia nieumyślnego przestępstwa nie musi dyskwalifikować kandydata, ale zatajenie tej informacji jest kluczowe dla oceny jego charakteru.
Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości wydał decyzję o sprzeciwie wobec wpisu K.Z. na listę aplikantów adwokackich, uznając, że nie spełnia ona wymogu nieskazitelnego charakteru. Powodem była okoliczność, że K.Z. złożyła oświadczenie o braku toczących się postępowań karnych, podczas gdy wcześniej toczyło się przeciwko niej postępowanie karne, które zostało warunkowo umorzone. Dodatkowo, do wniosku o wpis dołączyła niepełną informację z Krajowego Rejestru Karnego. Sąd administracyjny oddalił skargę K.Z. na tę decyzję.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) Protokolant ref. Anna Arendt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 grudnia 2023 r. nr DZP-I.6011.60.2023 w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości (dalej także jako: organ lub Minister), działając na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 69a ust. 1 i art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm., dalej także jako: p.a.) sprzeciwił się wpisowi K.Z.(dalej także jako: skarżąca) na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie, którego dokonano uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia 26 października 2023 r. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy. Uchwałą z dnia 1 października 2023 r. Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie ustalony został pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżącej. Następnie uchwałą z dnia 26 października 2023 r. ORA w Warszawie dokonała wpisu skarżącej na listę aplikantów adwokackich tej Izby. Powyższa uchwała wraz z aktami K. Z. wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości w dniu 15 listopada 2023 r. Do akt skarżącej załączono m.in.: oświadczenie kandydatki z dnia 12 października 2023 r., że wobec jej osoby nie toczyło i nie toczy się żadne postępowania karne i/lub dyscyplinarne, oświadczenie o korzystaniu w pełni z praw publicznych, oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych oraz informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego z dnia 9 października 2023 r. w niepełnym zakresie, tj. z ograniczeniem zakresu danych z punktu 13 "Zapytania o udzielenie informacji o osobie". W piśmie z dnia 6 grudnia 2023 r. organ zwrócił do ORA w Warszawie akta skarżącej w celu uzupełnienia ich o pełną informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich. Uzupełnione akta sprawy wpłynęły ponownie do Ministra Sprawiedliwości w dniu 13 grudnia 2023 r. Do akt dołączono informację o niekaralności z KRK z dnia 12 grudnia 2023 r. w pełnym zakresie, odpis wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt [...] w sprawie skarżącej oraz oświadczenie kandydatki, w którym wyjaśniła ona, że przedłożony wyrok nie jest skazujący i nie figuruje ona jako osoba skazana za przestępstwo umyślne, a zdarzenie z 25 czerwca 2021 r. było splotem nieszczęśliwych zdarzeń, spowodowane nieumyślnie. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r. Minister wyraził sprzeciw do uchwały o wpisie skarżącej na listę aplikantów adwokackich. Organ uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 65 pkt 1 p.a., a zatem nie cechuje się nieskazitelnym charakterem i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Organ stwierdził, że ORA w Warszawie podejmując decyzję o wpisie skarżącej na listę aplikantów adwokackich nie posiadała wiedzy o toczącym się w przeszłości przeciwko niej postępowaniu karnym, które zostało warunkowo umorzone. Skarżąca podczas procedury wpisu na listę aplikantów adwokackich nie ujawniła tego faktu, składając w dniu 12 października 2023 r. oświadczenie, że przeciwko jej osobie nie toczyło się i nie toczy się żadne postępowania karne i/lub dyscyplinarne. Ponadto, do wniosku o wpis załączyła niepełną informację z Krajowego Rejestru Karnego. W trakcie postępowania Minister ustalił, że przeciwko skarżącej toczyło się postępowanie karne o czyn z art. 177 § 1 Kodeksu karnego. Została ona oskarżona o to, że w dniu 25 czerwca 2021 r. w Warszawie na skrzyżowaniu o ruchu okrężnym, kierując pojazdem osobowym, jadąc prawym pasem ruchu, podczas wykonywania manewru skrętu w prawo, naruszyła zasady bezpieczeństwa określone w art. 3 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w ten sposób, że nie zachowała szczególnej ostrożności i nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu rowerzyście, który poruszał się drogą dla rowerzystów, doprowadzając do zderzenia, wskutek czego nieumyślnie spowodowała obrażenia ciała u rowerzysty w postaci złamania trzonu obojczyka lewego, urazu głowy z możliwą utratą przytomności, rany tłuczonej lewego łuku brwiowego, potłuczeń ogólnych, które to obrażenia spowodowały u pokrzywdzonego naruszenia czynności ciała lub rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 7 dni w rozumieniu art. 157 § 1 k.k. Sąd Rejonowy dla [...] w W. wyrokiem z dnia 21 grudnia 2021 r. warunkowo umorzył postępowanie przeciwko skarżącej na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata i orzekł wobec niej nawiązkę w kwocie 1 500 złotych na rzecz pokrzywdzonego. Orzeczenie w powyższej sprawie uprawomocniło się w dniu 29 grudnia 2021 r., zatem okres próby trwał do dnia 29 grudnia 2023 r. Organ zaznaczył, że okoliczność umorzenia postępowania karnego została pominięta przez skarżącą w złożonym - w trakcie ubiegania się o wpis - oświadczeniu o toczących się postępowaniach karnych lub dyscyplinarnych. W oświadczeniu z dnia 12 października 2023 r. skarżąca wskazała, że przeciwko jej osobie nie toczyło się postępowanie karne, co jest niezgodne z zebranym materiałem dowodowym w niniejszym postępowaniu. Skarżąca przy wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich dołączyła bowiem niepełną informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego ograniczając jej zakres w punkcie 13. Ograniczenie zapytania spowodowało, zdaniem organu, że odpowiedź z Krajowego Rejestru Karnego nie zawierała m.in. danych dotyczących warunkowo umorzonych postępowań karnych. W ocenie Ministra działania skarżącej wskazują zatem na chęć ukrycia przez nią faktu prowadzenia wobec niej postępowania karnego. W rezultacie organ uznał, że zaistniałe okoliczności, to jest zachowanie kandydatki, polegające na zatajeniu faktu o toczącym się w przeszłości wobec niej postępowaniu karnym oraz warunkowym umorzeniu postępowania karnego i trwający okres próby, dyskwalifikuje skarżącą jako kandydatkę na aplikanta adwokackiego w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jej odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego skarżąca nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek do wpisu na listę aplikantów adwokackich, tj. nie posiada nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Od tej decyzji K. .K złożyła skargę wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci: a) pisma adwokata P. K. z dnia 15 stycznia 2024 r., b) opinii Z. sp. z o.o. z dnia 24 stycznia 2024 r. - na okoliczność: kompetencji zawodowych skarżącej, jej cech osobistych i nieskazitelnego charakteru, dawania przez skarżącą rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: 1. postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: a) art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci oświadczenia skarżącej o toczących się przeciwko niej postępowaniach karnych lub dyscyplinarnych, zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego oraz wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia 21 grudnia 2021 r. o sygn. akt [...] i przyjęcie, że skarżąca chciała zataić fakt wydania przez nią ww. postępowania karnego, podczas gdy skarżąca na wezwanie do uzupełnienia dokumentacji uzupełniła ją o żądane dokumenty, a nadto złożyła obszerne wyjaśnienia dotyczące ww. wyroku, w konsekwencji czego należało uznać, że skarżąca nie miała zamiaru ukrywania wskazanych okoliczności, a nadto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wywiązywania się z obowiązków aplikanta adwokackiego, b) art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne względem skarżącej wydanego przez Sąd Rejonowy dla [...] w W. z dnia 21 grudnia 2021 r. oraz pisemnych wyjaśnień skarżącej przyjęcie, że okoliczności objęte tym wyrokiem są istotne z punktu widzenia przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze, podczas gdy czyn objęty tym wyrokiem był czynem nieumyślnym w ruchu drogowym, wyrok ten w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego nie stanowił skazania, a ponadto skarżąca pozytywnie przeszła okres próby, w konsekwencji czego należało uznać, że jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, c) art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie nie miała możliwości zaznajomienia się z okolicznościami wydania wyroku przez Sąd Rejonowy dla [...]w W.w dniu 21 grudnia 2021 r, podczas gdy skarżąca K. Z. na otrzymane wezwanie uzupełniła dokumentację o ten wyrok, pełne zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego oraz swoje wyjaśnienia, a mimo to ORA nie podjęła żadnych kroków celem uchylenia uchwały z dnia 26 października 2023 r. o wpisie skarżącej na listę aplikantów adwokackich oraz uprzednio nie zwracała się do skarżącej o pełne zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego, w konsekwencji czego należało uznać, że ujawnione po uzupełnieniu dokumentów okoliczności związane z ww. wyrokiem nie miały żadnego znaczenia dla ORA w Warszawie i dla bytu prawnego podjętej przez ten organ uchwały o wpisie, 2. prawa materialnego, tj. naruszenie art. 65 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 2 p.a. poprzez ich niezastosowanie i sprzeciwienie się wpisowi skarżącej na listę aplikantów adwokackich, podczas gdy skarżąca uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, w konsekwencji czego należy uznać, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona w całości. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2493 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji bądź postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości o sprzeciwie w związku z uchwałą ORA w Warszawie o wpisaniu skarżącej na listę aplikantów adwokackich. Zgodnie z art. 75 ust. 2 p.a. aplikantem adwokackim może być osoba, która uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego, złożyła wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu wstępnego oraz spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1–3. Wpis na listę aplikantów adwokackich następuje na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 75c ust. 2. Uzyskanie przez kandydata pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego (art. 75 ust. 3 p.a.). Stosownie do art. 69 p.a. okręgowa rada adwokacka przesyła wraz z aktami osobowymi kandydata do Ministra Sprawiedliwości w terminie 7 dni każdą uchwałę o wpisie na listę adwokatów, a w terminie 30 dni każdą uchwałę o wpisie na listę aplikantów adwokackich. Okręgowa rada adwokacka w terminie 7 dni zawiadamia Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę adwokatów, a w terminie 30 dni o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich (ust. 1). Jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 69a ust. 1 p.a. wpis na listę aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2, bieg terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Sytuacja opisana w zdaniu drugim powołanego przepisu miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wobec stwierdzonych braków Minister w uprawniony sposób, zwrócił ORA w Warszawie uchwałę, a 30-dniowy termin na złożenie sprzeciwu rozpoczął swój bieg w momencie ponownego doręczenia uchwały Ministrowi. Z akt sprawy wynika, że organ wydał decyzję o sprzeciwie w ustawowym terminie . W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego na aplikację oraz, że spełnia wymogi określone w art. 65 pkt 2 i pkt 3 p.a. tj. korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych i ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej uzyskując tytuł magistra. Kwestią sporną jest ocena dokonana przez Ministra w postępowaniu sprzeciwom spełniania przez skarżącą przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 p.a. Zgodnie z tym przepisem w związku z art. 75 ust. 2 p.a. na listę aplikantów adwokackich może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Sama przesłanka nieskazitelności charakteru i zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, jest ocenna, a zatem i uznaniowa. Dla stwierdzenia legalności dokonanej oceny, niezbędne jest, aby ocena ta nie miała cech dowolności, lecz mieściła się w granicach uznaniowości. Granice te wyznacza przede wszystkim wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00). Przesłanka określona w powołanym przepisie formułuje nieostre określenie wymagające dookreślenia, co znalazło swój wyraz w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych. W ugruntowanym orzecznictwie wskazuje się, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy rozumieć zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej składających się na etyczno-moralny wizerunek osoby zaufania publicznego, które gwarantują, że z racji posiadanych cech i dotychczasowych zachowań zawód zaufania publicznego będzie wykonywany prawidłowo a także, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność (por. wyroki NSA z: 17 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 447/16, 2 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1840/14). O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Są to cechy wartościujące konkretną osobę w sferze etyczno-moralnej. Sformułowanie "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie osoby ubiegającej się o wpis do czasu wpisania na listę i to takie zachowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu zaufania publicznego (wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 725/00, Lex nr 53476). Nie budzi też zasadniczych wątpliwości ocena, że dwa elementy stanowiące warunki powołania na stanowisko notariusza, o których stanowi przepis, a więc nieskazitelny charakter i rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu należy traktować jako elementy ze sobą powiązane, w wyniku czego brak cech składających się na pojęcie nieskazitelnego charakteru takich jak m.in. prawość, uczciwość, rzetelność czy odpowiedzialność za własne słowa i czyny rzutować musi na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Sąd zwraca uwagę, że w rozpoznawanej sprawie Minister w istocie oparł swój sprzeciw na fakcie, złożenia przez skarżącą niezgodnego z rzeczywistością oświadczenia o tym, że wobec niej nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie karne lub dyscyplinarne oraz złożenia niepełnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego tj. z pominięciem informacji o wydanym w jej sprawie wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne, a nie na samym fakcie popełnienia przez skarżącą przestępstwa nieumyślnego określonego w art. 177 § 1 k.k. (spowodowanie wypadku komunikacyjnego). Organ uznał, że stwierdzona okoliczność polegająca na zatajeniu informacji istotnych w kontekście przesłanek, od których uzależniony jest wpis na listę aplikantów adwokackich, dyskwalifikuje skarżącą jako kandydatkę na aplikanta w sferze etyczno-moralnej, ponieważ podważa jej odpowiedzialność i wiarygodność, w konsekwencji czego nie można przyjąć, że skarżąca spełnia wymóg nieskazitelnego charakteru i daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta. W ocenie Sądu stanowisko organu zasługuje na aprobatę, o ile bowiem sam fakt popełnienia przestępstwa nieumyślnego, jak w niniejszej sprawie, polegający na spowodowaniu wypadku komunikacyjnego, w zależności od okoliczności, a w szczególności gdy za taki czyn nie został wydany wyrok skazujący, a warunkowo umarzający postępowanie karne, nie musi automatycznie skutkować utratą nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata lub obowiązków aplikanta, to okoliczność zatajenia tego przed organami samorządu zawodowego w procedurze wpisowej oraz złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia musiała mieć podstawowe znaczenie dla ostatecznej oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 65 pkt 1 p.a. Skarżąca pretendując do zawodu zaufania publicznego i składając nieprawdziwe oświadczenie, sama poddała w wątpliwość posiadanie rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta. Sąd podkreśla, że zawód adwokata wiąże się ze szczególną rolą, jaką pełnią osoby wykonujące zawody zaufania publicznego. Osoba wykonująca zawód zaufania publicznego, a także pretendująca do jego wykonywania, musi pozostawać poza jakimikolwiek wątpliwościami (podejrzeniami) odnośnie jej postawy (stosunku) wobec porządku prawnego, w tym w szczególności, obowiązujących w tym porządku prawnym norm nakazu (zakazu). Skarżąca wnioskując o wpis złożyła nieprawdziwe oświadczenie, a skoro tak, to stwierdzić należy, że sytuacja tego rodzaju nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, że kandydat nie spełnia określonej przepisem art. 65 pkt 1 p.a. przesłanki nieskazitelnego charakteru i nienagannego dotychczasowego zachowania, a w konsekwencji, że nie daje dostatecznej rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego. Stosownie do zasad prowadzenia przez ORA postępowania wpisowego na listę aplikantów adwokackich kandydat, w załączeniu wniosku, obowiązany jest złożyć nie tylko aktualną informację o niekaralności z KRK, ale także, równocześnie, oświadczenie, że przeciwko niemu nie toczyło się i nie toczy się żadne postępowanie karne i/lub dyscyplinarne. Takie zobowiązanie – do jednoczesnego złożenia informacji z KRK i oświadczenia wynika z faktu, że ORA, jako organ samorządu adwokackiego, ma czuwać nie tylko nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód adwokata, ale także nad tym, kto do tego zawodu pretenduje. Spełnienie takiego celu, a to w kontekście brzmienia art. 65 pkt 1 p.a., nie byłoby możliwe w oparciu jedynie o informację pochodząca z KRK, wszak wpisy tego rejestru są z upływem ustawowych okresów usuwane (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 431/22). Skoro skarżąca wystąpiła do KRK o wydanie informacji na swój temat ograniczając zakres wniosku wyłącznie do informacji o skazaniu, a następnie złożyła oświadczenie, że nie toczy się w stosunku do niej postępowanie karne, nie ulega wątpliwości, że miała świadomość, że okoliczność popełnienia przez nią przestępstwa będzie negatywnie rzutowała na jej szanse uzyskania wpisu na listę aplikantów. Stąd też wyjaśnienia skarżącej dotyczące okoliczności popełnienia przez nią czynu określonego w art. 177 § 1 k.k. a także jej zachowanie w stosunku do pokrzywdzonego oraz nienaganne wykonanie wyroku umarzającego warunkowo postępowanie, mogłyby być oceniane w kontekście zachowania przymiotu nieskazitelnego charakteru i rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta, wówczas, gdyby skarżąca ujawniła przed organami samorządu zawodowego informację o tym zdarzeniu, do czego była zobowiązana, a nie składała nieprawdziwe oświadczenie. Niezasadny zatem, w ocenie Sądu, okazał się zarzut naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 65 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 2 p.a. Zdaniem Sądu organ nie naruszył również przepisów postępowania. Wydanie decyzji poprzedziło wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, który następnie został poddany kompleksowej ocenie. Organ w sposób prawidłowy i rzeczowy wykazał, że skarżąca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 65 pkt 1 p.a. Ustalenia faktyczne i ocena dowodów znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ nie naruszył również art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca chciała zataić fakt wydania przez nią ww. postępowania karnego, podczas gdy na wezwanie do uzupełnienia dokumentacji uzupełniła ją o żądane dokumenty, a nadto złożyła obszerne wyjaśnienia dotyczące ww. wyroku. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca dostarczyła ORA informacje na temat toczącego się wobec niej postępowania karnego dopiero na skutek interwencji Ministra, a nie z własnej inicjatywy czego wymaga się od kandydatów na aplikanta. Jak wskazano wyżej zasady doświadczenia wskazują na zupełnie inne wnioski niż te wskazane w skardze. Zresztą niezależnie od przyczyn niedołączenia do wniosku o wpis pełnej informacji z KRK oraz oświadczenia stwierdzającego nieprawdę musiało mieć wpływ na ocenę, że kandydat nie spełnia określonej przepisem art. 65 pkt 1 p.a. przesłanki nieskazitelnego charakteru i nienagannego dotychczasowego zachowania, a w konsekwencji, że nie daje dostatecznej rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, jako zawodu zaufania publicznego. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że utrata przez skarżącą nieskazitelności charakteru, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie ma charakteru nieodwracalnego. Niewykluczona jest bowiem odbudowa przymiotu nieskazitelności charakteru poprzez dalszą postawę etyczno-moralną skarżącej w życiu prywatnym oraz zawodowym. Sąd zwraca uwagę, że podstawową przyczyną uznania, że skarżąca utraciła cechę nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta było zatajenie informacji o popełnieniu czynu zabronionego, a także o wydaniu w stosunku do niej wyroku warunkowo umarzającego postępowanie. Skarżąca swoim zachowaniem w przyszłości musi wykazać, że mimo tego zdarzenia, swoją postawą daje gwarancje prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego. Z całą pewnością, mając na uwadze, argumenty stanowiące podstawę sprzeciwu Ministra w niniejszej sprawie, należy zaznaczyć, że skarżącej nie została w sposób definitywny zamknięta droga do wpisu na listę aplikantów adwokackich, a następnie wykonywania zawodu adwokata. Ocena zakwestionowanej przesłanki wpisowej może być odmienna, przy ewentualnym ponownym złożeniu wniosku wpisowego, w zależności od przebiegu kolejnego postępowania i poczynionych ustaleń, w szczególności wówczas, gdy dotychczasowe przeszkody zostaną wyeliminowane (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 458/10). Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej zgłoszonych na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca złożyła w niniejszej sprawie dodatkowe dokumenty (opinie dotychczasowych pracodawców) na okoliczność kompetencji zawodowych i cech osobistych. Sąd nie kwestionuje treści przedstawionych opinii dotyczących przebiegu dotychczasowej kariery zawodowej skarżącej, które zostały wzięte pod uwagę przez organ, jednak wobec zdarzenia stanowiącego podstawę stwierdzenia niespełnienia przez skarżącą przesłanek określonych w art. 65 pkt 1 p.a. nie mogły one przesądzić o innym niż zapadłem w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Sąd zwraca uwagę, że organ przy podjęciu zaskarżonej decyzji miał również na uwadze okoliczności korzystne dla skarżącej, którymi jest spełnienie pozostałych poza zakwestionowanymi przesłanek wpisu na listę aplikantów adwokackich. W odpowiedzi na skargę Minister podał ponadto, że nie kwestionuje treści przedstawionych opinii dotyczących przebiegu dotychczasowej kariery zawodowej skarżącej. Sąd podziela jednak stanowisko Ministra, że przedstawione opinie nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do uznania (na moment wydania zaskarżonej decyzji), że daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. W określonych sytuacjach i w przypadku określonych nagannych zachowań kandydata do zawodu zaufania publicznego nawet jednorazowe zachowanie może podważyć jego wiarygodność oraz nieskazitelny charakter. Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie Minister prawidłowo ocenił, że zachowanie, jakiego dopuściła się skarżąca składając nieprawdziwe oświadczenie spowodowało utratę przez skarżąca cechy nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta. W konsekwencji wydana przez Ministra decyzja o sprzeciwie była prawidłowa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło