VI SA/Wa 796/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu V. Sp. z o.o. z siedzibą w C. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 października 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego V. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej skarżąca) wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową związaną z dużą konkurencją na rynku. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, że wysokość zakładowego kapitału spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych to 249.338,32 zł, a zysk w roku 2015 wyniósł 65.755,74 zł. Wskazała też, że na jej rachunkach bankowych brak środków pieniężnych. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dotychczas przesłane przez stronę skarżąca dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 września 2016 r. wezwano skarżącą spółkę, do nadesłania w terminie 14 dni: a/ rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2014 i 2015, b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2016 r.– np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec lipca 2016 r., c/ wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie. Powyższe wezwanie doręczono stronie skarżącej w dniu 13 września 2016 r. i dotychczas nie zostało ono wykonane. Mając na uwadze niniejsze informacje, starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 października 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, w którym wniosła o uchylenie ww. postanowienia. Wskazała, że z uwagi na brak zleceń od kontrahentów nie osiąga dochodu pozwalającego na opłatę kosztów sądowych. Dodała, że oprócz wydatków na wynagrodzenia spłaca kredyty bankowe oraz uczestniczy w przetargach publicznych w których wpłaca wadium na poczet pozyskania przyszłych robót. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 718 ze zm.- dalej ppsa), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na podstawie art. 246 § 2 ppsa, osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania – pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania – pkt 2). W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 ppsa. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny jest więc to, czy starszy referendarz sądowy trafnie uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Trzeba w tym miejscu wspomnieć, że w myśl art. 252 § 1 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. A na mocy art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem starszego referendarza sądowego, że brak było uzasadnienia dla uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, ani składając odpowiedni wniosek, ani po otrzymaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów. Ponadto skarżąca nie wskazała w sprzeciwie w jakim zakresie ustalenia przyjęte przez referendarza sądowego są w jej ocenie błędne lub niezgodne z przepisami prawa, a także nie przedstawiła argumentacji pozwalającej na przyjęcie, że w oparciu o wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierający oświadczenie o stanie majątku i dochodach, zasadne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sytuacji, gdyby doszło do uwzględnienia wniosku skarżącej, naruszona zostałaby zasada odpłatności za zainicjowaną przez nią sprawę sądową. Należy wskazać, że prawo pomocy, stanowi wyjątek od powyższej zasady, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (tj. przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest więc instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które wykażą taki fakt stosownymi dokumentami i oświadczeniami, co w niniejszym stanie faktycznym nie miało miejsca. Kontrolując zaskarżone sprzeciwem postanowienie Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć wypada, że zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego wezwano wnioskodawcę zarządzeniem z dnia 1 września 2016 r. do przedłożenia kopii szeregu dokumentów, które przedstawiłyby źródła utrzymania jak i ich wysokość. W ocenie Sądu wezwanie w tym zakresie nie naruszało art. 255 ppsa, a w konsekwencji udzielenie żądanych informacji było obowiązkiem wnioskodawcy. Jednak brak odpowiedzi na wezwanie zobligowało starszego referendarza do analizy dotychczas zgromadzonych informacji. To, co ujawniono we wniosku, podlegało ocenie starszego referendarza sądowego i prowadzi do wniosku, że trafnie starszy referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zignorowanie wezwania referendarza do uzupełnienia wniosku o szczegółowe informacje oznacza, że celem skarżącej wcale nie było i nie jest rzetelne wykazanie, że jest podmiotem faktycznie uprawnionym do uzyskania prawa pomocy. Zdaniem Sądu brak współpracy z Sądem pomimo stosownych wezwać utrudnia ocenę rzeczywistych możliwości finansowych skarżącej. Również w samym sprzeciwie nie podano żadnych istotnych w sprawie danych. Skoro jednak to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania, a skarżąca tego nie wykazała, to należało odmówić jej przyznania prawa pomocy. W świetle powyższego Sąd stwierdził więc, że zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji. Niniejsze postanowienie jest ostateczne i nie podlega zaskarżenie.