VI SA/Wa 798/14

WyrokWSA w Warszawie2014-11-13

Skład orzekający: Sławomir Fularski, Izabela Głowacka-Klimas, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej o negatywnym wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką była zgodna z prawem, w szczególności w kontekście prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Ministra Sprawiedliwości była zgodna z prawem. Egzamin został przeprowadzony zgodnie z przepisami Prawa o adwokaturze, a zakwestionowane pytania (nr 37 i 43) były prawidłowo sformułowane, posiadały jedną jednoznaczną odpowiedź zgodną z obowiązującymi przepisami Kodeksu cywilnego. Wynik 99 punktów był negatywny, a decyzja Ministra nie była uznaniowa.
Stan faktyczny
Skarżący C.K. przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, uzyskując 99 punktów, co skutkowało negatywnym wynikiem. Odwołał się od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, kwestionując prawidłowość pytań nr 37 i 43. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji, uznając pytania za prawidłowe. Skarżący złożył skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów Prawa o adwokaturze, w szczególności art. 75i ust. 1.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Renata Nawrot (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 75j ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm., dalej jako: "Prawo o adwokaturze"), po rozpoznaniu odwołania C.K. - utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w R. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką (dalej jako: "Komisja Egzaminacyjna) z dnia [...] września 2013 r. Do wydania rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: C.K. w dniu [...] września 2013 r. przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną w R. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2013 r., Komisja Egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego C.K. na aplikację adwokacką. W wyniku weryfikacji testu ustalono, że uzyskał on 99 punktów. Zgodnie z treścią z art. 75i ust. 3 Prawa o adwokaturze pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem ustalona przez Komisję Egzaminacyjną liczba punktów kandydata oznaczała uzyskanie wyniku negatywnego. C.K. pismem z dnia [...] listopada 2013 r. (data nadania) złożył odwołanie od powyższej uchwały i wniósł o uznanie za prawidłowe udzielone przez niego odpowiedzi na pytania o nr 37 i 43. Wystąpił o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez ustalenie, iż uzyskał wynik pozytywny z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komisji Egzaminacyjnej. W treści odwołania szczegółowo dokonał analizy pytań 37 i 43, które jego zdaniem skonstruowane były w sposób nieprecyzyjny, co spowodowało znaczące rozbieżności w odpowiedziach poszczególnych zdających. Odnośnie pytania nr 43, wyjaśnił, że wskazana w zestawie prawidłowych odpowiedzi podstawa prawna tj. art. 461 k.c. nie wyjaśniała swoim zakresem wszystkich możliwych sytuacji faktycznych, jakie mogłyby powstać w związku z ustaniem stosunku użyczenia. W opinii odwołującego pytanie nr 43 zostało sformułowane błędnie, gdyż bez stosownego określenia treści pytania niemożliwym było udzielenie na nie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi. Wobec tego zdaniem autora odwołania było ono wadliwe. W zakresie pytania nr 37 podkreślił, iż udzielone przez niego odpowiedzi, powinny zostać uwzględnione z uwagi na wątpliwości co do możliwości udzielenia prawidłowej odpowiedzi bez zastosowania argumentacji a contrario. Również podniósł zarzut niekorelowania proponowanych odpowiedzi z treścią pytania oraz wadliwością treści pytania z przyjętymi zasadami formułowania pytań testowych na egzamin wstępny. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., Minister Sprawiedliwości, ponownie ocenił merytorycznie i rozstrzygnął całokształt sprawy, poddając analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych i wykazu prawidłowych odpowiedzi), jak i jego przebieg. Stwierdził, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 945, ze zm.). W uzasadnieniu decyzji odniósł się do zarzutów i argumentów przedstawionych w odwołaniu i stwierdził, że zaskarżone pytania sformułowane zostały prawidłowo, zgodnie z kryteriami z art. 75i ust. 5 ustawy, a zatem brak było podstaw do zmiany czy uchylenia uchwały komisji kwalifikacyjnej i uwzględnienia wniesionego odwołania. Podkreślił, iż wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi wyłącznie jedna była poprawna, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów, organ przywołał treść zakwestionowanych pytań i wyjaśnił zasadność poczynionej oceny. Wyjaśnienia rozpoczęto od analizy treści pytania nr 37, które brzmiało: Dokonując analizy treści pytania nr 37, organ przywołał jego treść: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu: A) nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy, B) nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda, C) może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem." Wyjaśnił, iż prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie, była możliwość "C", którą oparto o treść przepisów art. 222 § 2 k.c. oraz art. 151 k.c. Odpierając zarzuty odwołania, wskazał, iż strona nieprawidłowo wybrała odpowiedź "A", gdyż odpowiedź ta nie wynikała bezpośrednio z przepisów kodeksu cywilnego. Organ podkreślił, iż dla zdających wystarczającą była wiedza w zakresie ingerencji w cudze prawo własności, w postaci naruszenia granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej. Właściciel tego gruntu mógł dochodzić ochrony swego prawa w pełnym zakresie na podstawie art. 222 § 2 k.c., nie zaś w stopniu ograniczonym do żądania stosownego wynagrodzenia albo wykupienia odpowiedniej części gruntu, jak ma to miejsce w przypadku takiego naruszenia z winy nieumyślnej, zgodnie z art. 151 k.c. W kontekście pytania nr 43, organ powołując się na jego treść "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem tej umowy: A) może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz, B) może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej, C) nie może jej zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej". Wyjaśnił, iż jedyną prawidłową odpowiedzią na tak postawione pytanie była możliwość "C", zaś odwołujący udzielił odpowiedzi "A". Kontrargumentując zarzuty skarżącego, organ wyjaśnił, że pytanie to dotyczyło umowy użyczenia, zatem w myśl art. 461 § 2 k.c. w przypadku takiej umowy, nie przysługuje zobowiązanemu do wydania rzeczy ustawowe prawo zatrzymania. Wobec powyższego, jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", pozostałe dwie odpowiedzi zaś, tj. "A" i "B" były jednoznacznie wadliwe, gdyż rozwiązania w nich zawarte odnosiły się do opisanej w treści art. 461 § 1 k.c. reguły ustawowego prawa zatrzymania, nie zaś zwerbalizowanego w § 2 wyjątku od tej reguły, który obejmuje m.in. umowę użyczenia. W konkluzji pokreślił, iż ponowna analiza pytań egzaminacyjnych potwierdziła, iż zostały one skonstruowane prawidłowo i posiadały wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, wynikającą z przepisów prawa, będących podstawą do jej udzielenia. Analizowane pytania, podobnie, jak i pozostałe, czyniły więc zadość wytycznym sądów administracyjnych odnośnie do konstrukcji i treści pytań na egzamin wstępny na aplikację adwokacką. Minister Sprawiedliwości zwrócił również uwagę, że w pouczeniu dla zdających na pierwszej stronie zadania egzaminacyjnego stwierdzono, iż "niedopuszczalne jest dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania". Argumentacja odwołującego jak podał organ może być uzasadniona jedynie w przypadku poczynienia dodatkowego założenia, czego jednak czynić nie wolno. Organ wyjaśnił, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie stanowi decyzji uznaniowej, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa bowiem w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, C.K. wniósł o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją uchwały nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydanej przez Komisję Egzaminacyjną do Spraw Aplikacji Adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w R., ustalenie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik na aplikację adwokacką, który odbył się w dniu [...] września 2013 r. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa, w tym: - art. 75i ust 1 ustawy prawo o adwokaturze. W odniesieniu do pytania nr 37, skarżący podniósł, że pytanie nie odpowiada wymogom z art. 75i ust. 1 ustawy prawo o adwokaturze, zaznaczając przy tym, że pytania egzaminacyjne winny być konstruowane na podstawie dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niewątpliwy. Treść pytań jak podaje skarżący nie może wprowadzać w błąd uczestników konkursu, w tym uniemożliwiać zakreślenie prawidłowej odpowiedzi. Podtrzymał także swoje stanowisko dotyczące wadliwości pytania nr 43, które zostało sformułowane w niewłaściwy sposób, gdyż bez stosownego określenia treści pytania niemożliwym było udzielenie na nie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi. Według autora skargi zamieszczenie tego pytania w egzaminie wstępnym na aplikację adwokacką nie spełnia wymogów stawianych przez art. 75i ust. 1 ustawy prawo o adwokaturze. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ponownie podkreślając zasadność swego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako "p.p.s.a." – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. Egzamin przeprowadzony przez Komisję Egzaminacyjną ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości w R. został przeprowadzony z zachowaniem wymagań przepisów ustawy Prawo o adwokaturze. Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego zgodnie z art. 75 ustawy, który polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 75a ust. 3 ustawy). Minister Sprawiedliwości powołał Komisję Egzaminacyjną odpowiadającą wymaganiom z art. 75e ust. 1 ustawy, która to komisja składała się z siedmiu członków spełniających wymagania określone w art. 75e ust. 2, z zachowaniem warunku co do jej składu podanego w ust. 3. Minister Sprawiedliwości wyznaczył przewodniczącego Komisji i jego zastępców (art. 75e ust. 4). Zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego (ust. 1d). Test sprawdziła Komisja Egzaminacyjna w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (art. 75i ust. 2) ustalając pozytywny wynik z egzaminu wstępnego wówczas, gdy kandydat uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (ust. 3). Zgodnie z art. 75i ust. 4 ustawy z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym nie zgłaszając uwag do protokołu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja Egzaminacyjna, zgodnie z art. 75j ust. 1 ustawy, w drodze uchwały nr [...] z dnia [...] września 2013 r. ustaliła wynik egzaminu C.K. jako negatywny i doręczyła odpis uchwały kandydatowi. Następnie Przewodniczący Komisji niezwłocznie ogłosił wynik egzaminu (art. 75j ust. 2), od którego C.K. z zachowaniem terminu z art. 75j ust. 3 złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Zatem należy stwierdzić, że postępowanie od strony formalnej przeprowadzone przez Komisję Egzaminacyjną było zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo o adwokaturze. Skarżący udzielając 99 poprawnych odpowiedzi uzyskał 99 punktów, co przesądziło o negatywnym wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W skardze skarżący zakwestionował pytania nr 37 i 43. W odniesieniu do pytania nr 37, którego treść była następująca: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu: A) nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy, B) nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda, C) może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem." należało prawidłowo udzielić odpowiedzi zawartej pod literą "C", a nie jako wskazał skarżący odpowiedź "A". Wbrew zarzutom skarżącego prawidłowa odpowiedź na powyższe pytanie, nie wymagała dokonywania wykładni kilku przepisów prawa. W pytaniu jednoznacznie wskazano, iż przekroczenie granicy nastąpiło z winy umyślnej. W związku z tym odpowiedzi podane pod literami "A" i "B" nie mogły być prawidłowe w świetle art. 151 k.c., gdyż przepis ten w swej hipotezie wskazuje na brak winy umyślnej – "jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu...", zatem pozostałe elementy tego przepisu, a zawarte w odpowiedziach "A" i "B", nie były zgodne z treścią pytania. W tych warunkach, co podkreślić należy, jedynie poprawna odpowiedź, to odpowiedź "C" odpowiadająca treści art. 222 § 2 k.c. – "Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń". Zatem ustalenia organu administracji w tym zakresie i wnioski z tych ustaleń wywiedzione nie naruszały przepisów prawa. Zasadnie zatem wywiódł organ administracji, że udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 37, a przy tym wykluczenie pozostałych dwóch jednoznacznie wadliwych odpowiedzi "A" i "B", wymagało jedynie literalnej znajomości przepisów art. 151 k.c. i art. 222 § 2 k.c., oraz zastosowania ich zgodnie z zasadami logiki i prawidłowego rozumowania. Wybór odpowiedzi na pytanie nie wymagał dokonania wykładni systemowej, jak też znajomości poglądów doktryny i orzecznictwa, ani poczynienia jakichkolwiek niedopuszczalnych założeń. Natomiast drugi zarzut skargi dotyczył pytania nr 43: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem tej umowy: A) może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz, B) może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej, C) nie może jej zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej." Sąd podziela pogląd organu, że prawidłowa odpowiedź na to pytanie oparta jest na treści art. 461 K.c., który w § 1 stanowi, że zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania), a § 2 wprowadza wyjątek od zasady określonej w § 1 stanowiąc, że tego ostatniego przepisu nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych. Zakwestionowane pytanie nr 43 dotyczyło umowy użyczenia, a prawidłowa odpowiedź "C" wynika wprost z literalnego brzmienia § 2 art. 461 K.c. Odpowiedzi "A" i "B" są oczywiście nieprawidłowe, ponieważ dotyczą sytuacji, w których realizuje się prawo zatrzymania, podczas gdy istota tego pytania dotyczy wyjątku od tej zasady. Nie może przy tym odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącego oparta na twierdzeniu, że przepis art. 461 K.c. ma charakter dyspozytywny, a strony umowy mogą swoją wolą odstąpić od jego zastosowania i tak ukształtować stosunek użyczenia, by strona umowy mogła zatrzymać przedmiot użyczenia do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących jej roszczeń. Skarżący próbując dowieść prawdziwości udzielonej przez siebie odpowiedzi "A" poczynił bowiem niedopuszczalne dodatkowe założenie polegającego na przyjęciu, że strony umowy użyczenia uchyliły zakaz skorzystania z prawa zatrzymania przewidzianego w art. 461 § 2 K.c. oraz postanowiły, że rzecz można zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz lub roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej. Ponadto zwrócić również uwagę należy, że w pytaniu nr 43 użyte zostało sformułowanie: "zgodnie z Kodeksem cywilnym" co oznacza tyle, że odpowiedź miała wynikać wprost z regulacji kodeksowej i to niezależnie od charakteru przepisu który wespół z pytaniem tworzył zdanie prawdziwe, albowiem w pytaniu nie chodziło o sprawdzenie znajomości charakteru tej normy (ius cogens czy ius dispositivum), lecz instytucji prawa zatrzymania i wyjątków od niej. W tej sytuacji zasadne jest stanowisko organu, że pytanie nr 43 zostało prawidłowo sformułowane i zawiera jedną prawidłową odpowiedź "C". Pozostałe dwie odpowiedzi, w tym udzielona przez skarżącego odpowiedź "A", jak i odpowiedź "B" są jednoznacznie błędne. Tym samym wbrew zarzutom skarżącego zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym art. 75i ust. 1 i 3 Prawa o adwokaturze. Zawarta w skardze argumentacja w znacznej części sprowadza się do polemiki ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości i ma charakter subiektywny. Nie zmienia jednak oceny Sądu, że odpowiedzi na zakwestionowane pytania wynikają z przepisów prawnych, nie wprowadzają w błąd, sformułowane są w sposób precyzyjny i jednoznaczny. Pytania zawierały tylko jedną, nie budzącą wątpliwości prawidłową odpowiedź i nie były sprzeczne z kryteriami co do poprawności pytań formułowanymi w orzecznictwie sądowym, w tym także przywoływanym w niniejszej skardze. Również zasadnie wskazywał Minister Sprawiedliwości decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której organ ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Prawo o adwokaturze w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło