VI SA/Wa 80/04
WyrokWSA w Warszawie2004-12-08
Skład orzekający: Maria Jagielska, Pamela Kuraś-Dębecka, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić prawomocną decyzję o przekazaniu mienia w zarząd, powołując się na art. 163 k.p.a. i przepis szczególny, który nie zawiera elementów dających podstawę do takiej zmiany?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może samodzielnie zmienić prawomocnej decyzji, powołując się na art. 163 k.p.a., jeśli przepis szczególny, na który się powołuje, nie zawiera elementów dających podstawę do takiej zmiany. W niniejszej sprawie przepis art. 35 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie stanowił przepisu szczególnego w rozumieniu art. 163 k.p.a., co skutkowało rażącym naruszeniem tego ostatniego przepisu i nieważnością zaskarżonych decyzji.Stan faktyczny
Prezes Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa decyzją z 1996 r. przekazał w zarząd mienie rolne Zespołowi Parków Krajobrazowych. Następnie, decyzją z 2003 r., zmienił tę decyzję, powołując się na art. 163 k.p.a. i art. 35 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy. Zespół Parków Krajobrazowych zaskarżył obie decyzje, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, orzekając, że decyzje te nie podlegają wykonaniu i zasądzając zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym; Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie WSA Pamela Kuraś-Dębecka / spr./ Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi [...] Zespołu Parków Krajobrazowych z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2003 r. nr. [...] w przedmiocie zarządu mieniem Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2003roku; 2. stwierdza się, że decyzje, o których mowa w pkt. 1 nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz [...] Zespołu Parków Krajobrazowych z siedzibą w [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Prezes Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r. przekazał [...] Parkowi Kra-jobrazowemu w [...] w zarząd mienie wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa czyli nieruchomości rolne zabudowane i niezabudowane o łącznej powierzchni 7.612,1612 ha oraz majątek ruchomy. Mienie opisane w tej decyzji położone jest w znacznej części w granicach Rezerwatu Przyrody "[...] " oraz Parku Krajobrazowego "[...] ".
Rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 1999 r. został utworzony [...] Zespół Parków Krajobrazowych, który jest następcą prawnym [...] Zespołu Parków Krajobrazowych, w granicach i, na obszarze którego znajdował się [...] Park Krajobrazowy.
W dniu [...] listopada 1999 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...], mocą której utworzono z dniem [...] stycznia 2000 r. Państwowy Zakład Budżetowy "[...]".
W dniu [...] grudnia 1999 r. [...] Zespół Parków Krajobrazowych oraz Państwowy Zakład Budżetowy "[...] " złożyli wniosek do Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa o wyrażenie zgody na przekazanie Państwowemu Zakładowi Budżetowemu "[...] " w zarząd nieruchomości rolnych zabudowanych i niezabudowanych, o których mowa w decyzji z dnia [...] grudnia 1996 r. Podstawą przekazania miała być umowa zawarta pomiędzy tymi jednostkami w dniu [...] grudnia 1999 r.
W dniu [...] czerwca 2003 r., działając na podstawie art. 163 kpa w związku z art.35 ust.3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U z 2001 r. Nr.57, poz.603 ze zm.) Prezes Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w [...] postanowił zmienić swoją decyzję z dnia [...] grudnia 1996r.o przekazaniu mienia z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa zarząd w ten sposób, że:
* w treści całej decyzji zastąpiono wyrażenie "[...] Park Krajobrazowy w [...]" wyrażeniem "[...] Zespół Parków Krajobrazowych w [...]"
* zmieniono wymienioną w pkt.1 powierzchnię łączną nieruchomości zabudowanych i niezabudowanych z 7.612,1612 ha do 7.629,7076 ha oraz powierzchnie poszczególnych gmin i miasta [...] z uwagi na zmiany w ewidencji gruntów
* w pkt.2 decyzji równowartość 405,80 dt. (decyton) żyta zastąpiono wyrażeniem "w wysokości 327.492,77 zł, co stanowi 1 % ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano także na zmiany organizacyjne powstałe w związku z rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 1997r.w sprawie utworzenia [...] Zespołu Parków Krajobrazowych oraz rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 1999 r., na mocy których ostatecznie [...] Park Krajobrazowy wszedł w skład [...] Zespołu Parków Krajobrazowych. Ponadto, zdaniem Prezesa Agencji, na podstawie znowelizowanego z dniem [...] czerwca 1999 r. art.15 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U z 2001r. Nr 57, poz.603 ze zm.), [...] Zespół Parków Krajobrazowych powinien ponosić opłaty roczne z tytułu wykonywania zarządu w wysokości ustalonej w oparciu o art.83 ust.1 i ust.2 pkt.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Na skutek odwołania [...] Zespołu Parków Krajobrazowych decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie dopatrując się naruszeń prawa, podnoszonych przez stronę.
W skardze do Sądu strona wnosi o uchylenie obu decyzji jako niezgodnych
z prawem, zarzucając im naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.35 ust.2 i ust.3 ustawy z dnia 19 października o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 11 sierpnia 1997 r. w sprawie trybu przekazywania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w razie ustanowienia lub wygaśnięcia zarządu oraz trybu ustalania i wnoszenia opłat (Dz. U Nr 101, po.636). Zarzuca też naruszenie przepisów postępowania tj. art.138 § 2 w związku z art.77, 78 i 80 kpa oraz w związku z art.10 i art.15 kpa i art.28 i 28 kpa i w związku z art. 156 § 1 pkt.4 kpa.
Obszerny wywód prawny, zawarty w uzasadnieniu skargi ostateczne prowadzi skarżącego do wniosku, że opłata roczna jaka została wymierzona z tytułu wykonywania trwałego zarządu nieruchomości "[...]", naliczona przez Agencję według nowych zasad, określonych w art.35 ust.3 cytowanej wyżej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa powinna obowiązywać nową jednostkę organizacyjną, zarządzającą tymi nieruchomościami, czyli Państwowy Zakład Budżetowy "[...] ".
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE ;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U Nr 153, poz.1270).
W ocenie Sądu skarga jest zasadna aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.
Przede wszystkim decyzja Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2003 r. zmieniła prawomocną decyzję, wydaną w dniu [...] grudnia 1996 r. Jako podstawę zmiany tej decyzji organ wskazał przepis art.163 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na podstawie, której strona nabyła prawo także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 kpa, o ile przewidują to przepisy szczególne.
Stosownie do utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego art.163 kpa nie może stanowić samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji, lecz odsyła do przepisów szczególnych (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 1998 r., IISA 1545/97). Tym przepisem szczególnym nie może być powoływany przez organ w decyzji z dnia 12 czerwca 2003 r. art. 35 ust.3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który przewiduje, że jednostki wymienione w art.34, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, ponoszą z tytułu wykonywania zarządu opłaty roczne w wysokości ustalonej zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami, z tym że cenę gruntu rolnego stanowiącą podstawę obliczenia opłaty można także ustalić w sposób określony w art.30 ust.2.
Zdaniem Sądu, takie brzmienie przepisu art. 35 ust.3 cytowanej wyżej ustawy w żaden sposób nie upoważnia do wniosku ,że jest to przepis szczególny, o którym mowa w art. 163 kpa bowiem nie zawiera on żadnych elementów dających podstawę do zmiany wcześniejszej decyzji administracyjnej wydanej w sprawie ustalenia opłat rocznych z tytułu zarządu. Opłata roczna z tytułu zarządu została już ustalona w pkt.2 decyzji z dnia [...] grudnia 1996 r. jako równowartość 405,80 decyton żyta.
Konsekwencją takiego stanowiska Sądu jest stwierdzenie ,że został rażąco naruszony przepis art.163 kpa., co powoduje ,że zaskarżone decyzje są nieważne z mocy art. 156 § 1 pkt.2 kpa.
Z tych przyczyn Sąd w oparciu o art.145& 1 pkt.2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, o kosztach rozstrzygając w myśl art. 200 i art.209 p.p.s.a
Z mocy art.152 p.p.s.a. zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Wobec powyższego rozważanie pozostałych zarzutów zawartych w skardze jest bezprzedmiotowe.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło