VI SA/Wa 802/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. (skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009r. nr [...] utrzymująca w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca uzyskała z testu wyboru 188 punktów, tymczasem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Organ podkreślił, że rozpoznając odwołanie M. K. od przedmiotowej uchwały poddano analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164, ze zm.). Zdaniem organu, z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków Komisji Egzaminacyjnej, również uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Minister Sprawiedliwości uznał zarzuty odwołania, które sprowadziły się do zakwestionowania przez stronę pytań nr 21, 96, 98, 99, 187, 206 i 225 jako wprowadzających w błąd, który uniemożliwiał udzielenie jednoznacznej odpowiedzi. Oraz, co do pytań nr 129, 130, 132, 134, 193, 196, 198, 206 jako wykraczających poza zakres egzaminu przewidziany w art. 33(1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Odpierając zarzuty odwołania organ zaakcentował, że pytania o numerach od 127 do 132 dotyczą prawa gospodarczego na które składa się szereg ustaw szczególnych w tym m.in. takich, o których treść skonstruowane zostały te pytania (Prawo zamówień publicznych, ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji, ustawa o przedsiębiorstwach państwowych czy też ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów.). Nie wykraczają one zatem poza zakres prawa gospodarczego wskazany w ustawie o radcach prawnych. Z kolei pytania nr 193, 196, 198, 206 dotyczące prawa podatkowego, które wchodzi do zakresu prawa finansowego a zatem mieszczą się również w dyspozycji art. 33(1) ustawy o radcach prawnych. Minister odniósł się także szczegółowo do zarzutów podniesionych wobec pytań nr 21, 96, 98, 99, 187, 206 i 225 stwierdzając w konkluzji, że wszystkie z zakwestionowanych pytań zostały sformułowane prawidłowo a jedna właściwa odpowiedź wynika z przepisów i prawidłowo została wskazana w kluczu odpowiedzi. Organ podkreślił, że zarzuty skarżącej nie są zasadne, gdyż oparte są na dodatkowych, hipotetycznych założeniach, których nie obejmuje treść pytania. Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej. W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie M. K. ponowiła zarzuty sformułowane uprzednio w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego lub przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Minister Sprawiedliwości prawidłowo dokonał kontroli przedmiotowej uchwały uwzględniając w pełni zasadę dwuinstancyjności przedmiotowego postępowania. Zgodnie z art. 33(10) ust. 2 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2002r., Nr 132, poz. 1059 ze zm., powoływanej dalej jako "urp") od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. W myśl art. 33(1) urp Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 33 (10) ust. 2 urp, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określona w art. 15 k.p.a. polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie niezależnie od tego czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego) jak i jego przebiegu. Z tych obowiązków, zdaniem Sądu, organ wywiązał się należycie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie budzi wątpliwości, że uchwała Komisji ustalała negatywny wynik egzaminu a w jej uzasadnieniu podano, że kandydatka uzyskała 188 punktów co wynika wprost z treści przedmiotowej uchwały, która znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych. Minister Sprawiedliwości utrzymując w mocy powyższą uchwalę również wskazuje, że skarżąca uzyskała 188 punktów zamiast 190, co wynika ze zliczenia punktów za prawidłowo udzielone odpowiedzi. Jednocześnie należy podkreślić, iż skarżąca nie stawia decyzji odwoławczej, ani utrzymanej nią w mocy uchwale Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. zarzutów, co do trybu i przeprowadzenia/przebiegu egzaminu oraz podliczenia uzyskanych punktów. Za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 33(1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, iż pytania z zakresu prawa podatkowego oraz z ustaw: Prawo zamówień publicznych, o komercjalizacji i prywatyzacji, o przedsiębiorstwach państwowych czy też ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wchodzą w zakres przedmiotowy egzaminu konkursowego. Ma rację organ twierdząc, że ustawa o radcach prawnych nie posługuje się pojęciem gałąź prawa/dział prawa ale określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa m.in. prawa finansowego czy gospodarczego. Nie negując wypowiedzi doktryny, co do swoistej odrębności prawa podatkowego nie można pominąć, że prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno- finansowych. Do tych norm, będących źródłami polskiego prawa finansowego należą m.in. przepisy Ordynacji podatkowej. Uwzględniając powyższe nie można podzielić poglądu skarżącej, że pytania dotyczące prawa podatkowego nie mieszczą się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację radcowską. Podobnie, prawo gospodarcze obejmuje swoim zakresem ogół norm prawnych dotyczących m.in. funkcjonowania gospodarki narodowej oraz stosunków gospodarczych między osobami fizycznymi i prawnymi, tak więc oparcie zakwestionowanych pytań o wymienione wyżej ustawy szczegółowe w żadnym razie nie może być uznane za wykroczenie poza zakres przedmiotowy przeprowadzonego egzaminu konkursowego. Pozostałe zarzuty skargi opierające się na zakwestionowaniu pytań 21, 96, 98, 99, 187, 206 i 225 nie są trafne. Należy podzielić pogląd organu, że powyższe pytania sformułowano jednoznacznie i tylko jedna ze wskazanych w teście odpowiedzi jest prawidłowa. Podkreślenia wymaga, że Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez stronę. W ocenie Sądu, organ nie naruszył przepisów procesowych enumeratywnie wymienionych w skardze, wziął przy tym pod uwagę istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Na gruncie rozpoznawanej sprawy w kontekście przytoczonych zarzutów przypomnienia wymaga, że organ dla prawidłowego wypełnienia obowiązku rozpatrzenia sprawy nie musi odnosić się do wszystkich orzeczeń i poglądów doktryny jeżeli pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Argumenty strony uznać należy za polemikę z prawidłowym stanowiskiem organu, bowiem uwzględnić należy, że poprawna odpowiedź na pytanie testowe musi pozostawać w zgodzie z kontekstem i logiką pytania. Zdaniem Sądu, argumentacja strony opiera się na nieporozumieniu, gdyż skarżąca czyni dodatkowe założenia do jednoznacznej treści zakwestionowanych przez nią pytań. Przykładowo pytanie nr 225 brzmiało: Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów administracyjnych do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego może być powołany ten, który ukończył: A) 29 lat życia B) 30 lat życia C) 35 lat życia. Według klucza odpowiedzi właściwą jest odpowiedź "C" oparta o art. 6 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", podnosząc że pytanie było nieprecyzyjne gdyż zabrakło w nim sformułowania "poza spełnieniem pozostałych wymogów". Należy zgodzić się z organem, że zarzuty nie są zasadne, gdyż w pytaniu chodziło tylko i wyłącznie o kryterium wieku osoby powoływanej na stanowisko sędziego WSA. Z kolei np. pytanie nr 187 brzmiało: zgodnie kodeksem postępowania administracyjnego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu skutkuje wydaniem przez organ odwoławczy: A) postanowienia o odrzuceniu odwołania B) postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania C) decyzji o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca udzieliła odpowiedzi " A" podczas, gdy poprawną odpowiedzią była odpowiedź "B" oparta o przepis art. 134 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, zarzuty strony w odniesieniu do tego pytania koncentrują się na rozważaniu kwestii przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem, co słusznie podnosi organ, w powyższym pytaniu zawarto jednoznaczne założenie, że dotyczy ono sytuacji, gdy odwołanie zostaje złożone po terminie i zdający ma wskazać, jakie orzeczenie w takim przypadku wyda organ odwoławczy. Należy zgodzić się ze skarżącą, że w pierwszej kolejności organ odwoławczy bada dopuszczalność odwołania oraz, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed ostatecznym rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednakże stan faktyczny zawarty w pytaniu nr 187 jest jednoznaczny i jak już wyżej wskazano, pytanie dotyczy sytuacji wniesienia odwołania (przez stronę) po terminie. Podobnie, dodatkowe założenia strona czyni wobec pozostałych zakwestionowanych pytań wobec których, co już wyżej podniesiono, organ zajął stanowisko, słusznie odpierając zarzuty skarżącej jako niezasadne. Argumentacja organu jest pełna oraz znajduje oparcie w przytoczonych przepisach, dlatego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanowisko Ministra Sprawiedliwości podziela. Mając na uwadze powyższe skargę M. K. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. ponieważ nie miała usprawiedliwionych podstaw.