VI SA/Wa 807/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 807/11 oddalającego skargę M. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. na Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego. Pismem z dnia 21 czerwca 2011 r., nadanym dnia 22 czerwca 2011 r. (dowód: data stempla pocztowego na kopercie) pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu swojego wniosku pełnomocnik skarżącej wskazała, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w sytuacji, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jednocześnie, zdaniem pełnomocnika, nie powinno stawiać się pełnomocnikowi procesowemu wyższych wymagań, co do terminowości wykonywania czynności procesowych w konkretnych okolicznościach faktycznych, niż samej stronie. Skarżąca podjęła decyzję o kontynuowaniu sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w ostatnim dniu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tj. w poniedziałek dnia 20 czerwca 2011 r., dlatego też pełnomocnik nie mogła wcześniej wystąpić z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, choćby z uwagi na obowiązek uiszczenia opłaty od tego wniosku. Niezasadne bowiem byłoby dokonywanie opłaty w przypadku, gdyby skarżąca odmówiła kontynuacji sporu sądowego. Jednocześnie pełnomocnik podkreśliła, iż nie można uznać za zawinione zwlekanie przez stronę z dokonaniem czynności do ostatniego dnia terminu. Natomiast fakt, iż właśnie tego dnia nastąpiło zdarzenie uniemożliwiające dochowanie terminu powinno być, w ocenie pełnomocnika, uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu. W dniu 20 czerwca 2011 r., tj. ostatnim dniu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpił bowiem niespodziewany wyjazd zagraniczny pełnomocnika, co uniemożliwiło jej złożenie, bez jej winy, wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powyższe okoliczności, zdaniem pełnomocnika, uzasadniają przywrócenie wnioskowanego terminu, gdyż uprawdopodabniają okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Uchybiony termin do dokonania określonej czynności należy przewrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie określone warunki: zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.) oraz uchybienie terminu powoduje ujemne skutki dla strony w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie należy zauważyć, iż przesłanki przywrócenia terminu odnoszą się nie tylko do samej strony, lecz również do działającego w jej imieniu pełnomocnika. W rozpatrywanym stanie faktycznym strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, jako przesłanki niezbędnej dla przywrócenia terminu do dokonania czynności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi zastrzeżeń dopełnienie przez pełnomocnika skarżącej wymogów formalnych wniosku, tj. zachowanie siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został ogłoszony dnia 13 czerwca 2011 r. Ostatni dzień na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał zatem dnia 20 czerwca 2011 r. Pełnomocnik złożyła natomiast wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku dnia 22 czerwca 2011 r. Wraz z tym wnioskiem złożyła również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dlatego też należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Zastrzeżenia Sądu budzi natomiast okoliczność spełnienia przez pełnomocnika skarżącej merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu. Zgodnie bowiem z art. 86 p.p.s.a. przywrócenie terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (bądź pełnomocnika strony). A zatem brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Jednocześnie artykuł ten nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (Tadeusz Woś, Hanna Knysiak - Molczyk, Marta Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, s. 333). Ponadto jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2008, s. 258). Podkreślić należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez wnioskodawcę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona (bądź jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona (pełnomocnik) nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu może zatem nastąpić jedynie w przypadku gdy wnioskodawca w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu, a przy tym wykaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1254/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2044/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2049/09). Jakkolwiek "uprawdopodobnienie" nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy, ma ono bowiem na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności, niemniej nie powinien budzić wątpliwości warunek, iż uprawdopodobnienie winno być na tyle przekonujące, by uzasadniało przekonanie, że do uchybienia terminowi doszło na skutek zdarzeń, którym trudno było zapobiec nawet przy dołożeniu szczególnej staranności, uwzględniającej pomoc osób trzecich (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 646/11). Co prawda katalog przyczyn niezawinionych, dających podstawę do przywrócenia terminu jest otwarty, niemniej jednak, w okolicznościach konkretnej sprawy należy badać przyczynę uchybienia terminu w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Tak rygorystyczna ocena okoliczności, w których doszło do uchybienia terminu wynika z istoty procesowej instytucji przywrócenia terminu, która ma charakter wyjątkowy i z tych powodów może mieć miejsce tylko wtedy, gdy do uchybienia terminowi doszło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny wymaganych przesłanek przywrócenia terminu w przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, pełnomocnik nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a wskazane przez nią przyczyny nie usprawiedliwiają przywrócenia tego terminu. Okolicznością przemawiająca za przywróceniem uchybionego terminu nie może być w szczególności fakt, iż skarżąca zdecydowała się na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ostatnim dniu terminu, zaś pełnomocnik tego dnia niespodziewanie musiał wyjechać za granicę. W ocenie Sądu nie stanowi to przesłanki pozwalającej przyjąć brak winy pełnomocnika w uchybieniu ustawowego terminu, bowiem nie wykazano, że pełnomocnik nie mogła podejmować żadnych czynności we wskazanym dniu. Jednocześnie należy zauważyć, iż pełnomocnik ma obowiązek działać ze szczególną starannością w imieniu swojego mocodawcy i to właśnie na profesjonalnym pełnomocniku spoczywają większe wymagania, z uwagi na zawodowy charakter czynności przez niego wykonywanej. Udzielone adwokatowi przez skarżącą pełnomocnictwo obejmuje wywiązanie się przez pełnomocnika z obowiązku należytego i terminowego działania w imieniu strony. Dlatego też w przypadku gdy mocodawca decyduje się na dokonanie określonej czynności nawet ostatniego dnia terminu, do czego jak słusznie zauważył pełnomocnik ma prawo, to pełnomocnik ma obowiązek dochowania ustawowo określonego terminu na dokonanie danej czynności. Wskazać także należy, iż złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością skomplikowaną i mogło być również powierzone osobie trzeciej. Nie wymaga ono również osobistego stawiennictwa w Sądzie, lecz można taki wniosek nadać na poczcie. W sytuacji zatem, gdy pełnomocnik nie mógł osobiście złożyć wniosku, to mając świadomość, iż jest to ostatni dzień terminu, powinien skorzystać z pomocy osób trzecich celem zachowania ustawowego terminu do dokonania tej czynności, bądź ustanowić pełnomocnika substytucyjnego, ewentualnie, z uwagi na fakt, iż złożenie takiego wniosku nie jest związane z tzw. przymusem adwokacko-radcowskim, mógł poinformować mocodawcę o swojej nieobecności, co pozwoliłoby skarżącej złożyć taki wniosek osobiście (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 24/11). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.