VI SA/Wa 810/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłaty za egzamin wstępny na aplikację radcowską p o s t a n a w i a: - odrzucić skargę - Z przesłanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. J.S. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o zwolnienie z obowiązku poniesienia opłaty za egzamin wstępny na aplikację radcowską. Pismem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości poinformował skarżącego o braku podstaw prawnych zwolnienia go z opłaty za egzamin wstępny na aplikację radcowską. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r. (nazwane przez skarżącego "decyzją"), a także na postanowienie Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (winno być: "Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr 3 do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W.") z dnia [...] września 2015 r., nr [...], oraz na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2016 r. Sąd wezwał skarżącego do wyjaśnienia (sprecyzowania) co stanowi przedmiot skargi, wskazania rodzaju aktu, daty jego wydania, organu, który ją wydał - w terminie 7 dni - pod rygorem przyjęcia, że przedmiotem skargi jest jedynie postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r., nr [...]. Pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. strona skarżąca wyjaśniła, że skarży w całości także "decyzję" Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z opłaty egzaminacyjnej na aplikację radcowską. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wskazał, że wniosek skarżącego o zwolnienie od opłaty za egzamin wstępny na aplikację radcowską jest bezprzedmiotowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, że przed przystąpieniem do oceny zasadności każdej skargi Sąd ma obowiązek zbadać, czy przedstawiona mu sprawa należy do drogi sądowej, a więc czy mieści się w granicach objętych kontrolą sądową. Sąd administracyjny sprawuje bowiem sądową kontrolę działalności administracji publicznej tylko w granicach prawem określonych. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając niniejszą sprawę, w pierwszej kolejności obowiązany był zbadać, czy przedmiot skargi w ogóle należy do właściwości sądów administracyjnych. Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności organów administracji publicznej. Wyraźne określone w Konstytucji RP granice właściwości rzeczowej sądów administracyjnych znalazły swoje potwierdzenie w przepisach ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, a więc ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."), jak również ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zakres kontroli sądowej sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 3, art. 4 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej skarga dotyczy pisma Ministra Sprawiedliwości informującego stronę skarżącą o braku podstaw prawnych do zwolnienia skarżącego z opłaty za egzamin wstępny na aplikację radcowską. Z treści powołanych przepisów wynika, że w sprawach nienależących do zakresu działalności administracji publicznej możliwa jest kontrola sądowoadministracyjna, ale tylko w przypadku, gdy w ustawie szczególnej jest wprost wskazane, że sprawy określonego rodzaju podlegają kognicji sądów administracyjnych, co wynika z przepisu art. 3 § 3 p.p.s.a. Należy zauważyć, że w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r, poz. 507 ze zm.) zostały wskazane rodzaje spraw, które mogą się zakończyć wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Przykładowo, wskazać należy przepis art. 3310 cyt. ustawy, który dotyczy ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, czy też przepis art. 368 dotyczący ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oraz art. 37 dotyczący skreślenia aplikanta radcowskiego z listy aplikantów. Mocą powołanych wyżej przepisów organy samorządu radcowskiego podejmują akty o charakterze indywidualnym, władczym i jednostronnym, oparte wprost na przepisach ustawy o radcach prawnych, które jako takie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Natomiast, jeśli chodzi o zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r., należy zauważyć, że w piśmie tym organ, odpowiadając na wniosek skarżącego - stwierdził, że art. 334 ustawy o radcach prawnych obliguje wszystkie osoby zamierzające przystąpić do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską do wniesienia opłaty za egzamin. Jednocześnie, Minister poinformował skarżącego, że brak jest podstaw prawnych do zwolnienia strony z opłaty za egzamin wstępny na aplikację radcowską. Zdaniem Sądu, tego typu informacja nie stanowi ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację, ani też radcowskiego, a także nie dotyczy kwestii skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich, co do których to spraw ustawa o radcach prawnych przewiduje możliwość zaskarżenia do Sądu. Zauważyć trzeba, iż kognicji sądu administracyjnego poddane są decyzje, postanowienia, czy też inne akty lub czynności podejmowane w konkretnej sytuacji i adresowane do zindywidualizowanych podmiotów, które rozstrzygają o ich prawach lub obowiązkach. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżone pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r. nie nosi znamion decyzji administracyjnej, czy też innego z aktów wymienionych w powołanych przepisach. Nie stanowi również czynności z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ani też interpretacji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Tym samym, przedmiotowe pismo Ministra nie zmierza do władczego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej indywidualnej sprawy jednostki co do jej istoty poprzez nałożenie na jednostkę obowiązku lub przyznanie jej uprawnienia, lecz stanowi jedynie informację o braku podstaw prawnych do zwolnienia skarżącego z opłaty za egzamin wstępny na aplikację radcowską. W tej sytuacji, uznać należy, że brak jest możliwości zaskarżenia spornego pisma Ministra Sprawiedliwości do sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. - odrzucił skargę z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego.