VI SA/Wa 816/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części stwierdzającej podleganie skarżącego L. J. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 28 października 2019 r. do dnia 2 września 2021 r.; 2. zasądza na rzecz skarżącego L. J. od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem z dnia 3 listopada 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także "ZUS") [...] Oddział w [...] na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027 ze zm. – zwanej dalej "ustawą o świadczeniach") w związku z art. 68 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm – zwanej dalej "u.s.u.s.") zgłosił wniosek o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia L. J. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność będącą wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że według Rejestru Przedsiębiorców KRS L. J. od dnia 17 kwietnia 2019 r. do dnia 2 września 2021 r. był wspólnikiem spółki – [...] Sp. z o. o. Ponadto ZUS poinformował, że ww. osoba nie zgłosiła się z powyższego tytułu do ubezpieczenia w ZUS (brak dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych). Wskazano przy tym przy piśmie jako adres zameldowania pana L. J.: "[...] ul. [...]". Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, pismem z dnia 9 listopada 2021 r., skierowanym do L. J. poinformował o prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji w sprawie z ww. wniosku, a także o prawie zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i o prawie złożenia dodatkowych wyjaśnień i dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Pismo skierowano do L. J. na adres: ul. [...],[...]. Pismo odebrała Pani A. B. "dorosły domownik" L. J. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że L. J. od dnia 17 kwietnia 2019 r. do dnia 2 września 2021 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolnicza działalność będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (nr KRS [...]). W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść mających zastosowanie przepisów prawa oraz wskazano, iż jak wynika z poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń opartych na danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (powoływanym dalej także jako "KRS") na dzień wydania zaskarżonej decyzji, że L. J. figurował od dnia 20 grudnia 2013 r. do dnia 16 kwietnia 2019 r. oraz figuruje od dnia 3 września 2021 r. jako wspólnik spółki - [...] Sp. z o. o. (nr KRS: [...]), który nie posiadał 100% udziałów w kapitale tej spółki, natomiast od dnia 17 kwietnia 2019 r. do dnia 2 września 2021 r. posiadał całość udziałów w kapitale zakładowym tej spółki. Zdaniem organu z dokumentów będących w posiadaniu Prezesa NFZ powołanych powyżej wynika, że L. J. w okresie od dnia 17 kwietnia 2019 r. do dnia 2 września 2021 r. był jedynym wspólnikiem w spółce - [...] Sp. z o. o. i w konsekwencji w tym okresie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z powyższym rozstrzygnięciem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nie zgodził się wskazany w decyzji L. J. i zaskarżył wydaną decyzję w części tj. co do części stwierdzającej podleganie przez niego w okresie od dnia 28 października 2019 r. do dnia 2 września 2021 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - [...] Sp. z o.o.. Skarżący zarzucił wydanej decyzji m.in. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w efekcie błędnego ustalenia, że L. J. był w okresie od dnia 28 października 2019 r. do dnia 2 września 2021 r. wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - [...] Sp. z o. o., podczas gdy w dniu 28 października 2019 r. doszło do skutecznego zbycia przez niego części udziałów na rzecz nowego wspólnika ww. spółki, a w konsekwencji do błędnego ustalenia, że w ww. okresie podlegał on obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - [...] Sp. z o. o. Skarżący dołączył do swojej skargi kopię umowy sprzedaży z dnia 24 października 2019 r. wraz z notarialnym poświadczeniem własnoręczności podpisów złożonych przed notariuszem w dniu 24 października 2019 r. oraz potwierdzenie przelewu z dnia 28 października 2019 r. potwierdzające zapłatę umówionej ceny za sprzedane udziały przez nabywcę udziałów wymienionego w umowie. W przedmiotowej umowie ustalono, iż przejście udziałów Sprzedającego L. J. na rzecz nabywcy nastąpi z chwilą uznania przelewu na rachunku bankowym sprzedającego. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia w zaskarżonej części z uwagi na to, iż były one aktualne w dacie wydania decyzji. Organ wskazał przy tym, iż zgadza się ze Skarżącym, że wpis dotyczący zbycia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ma zawsze charakter deklaratoryjny jednakże Skarżący w trakcie prowadzonego postępowania nie przedstawił dowodów na zbycie udziałów w ww. spółce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje. Wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie choć zarzuty skargi nie są trafne i rację ma organ wskazując, że skarżący zaniechał wypełnienia obowiązków przedsiębiorcy w zakresie zgłaszania zmian w spółce poprzez złożenie do rejestru KRS wniosku o wpis danych objętych zmianami nie później niż w terminie 7 dni od nastąpienia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu. Jednakże gdyby w niniejszej sprawie skarżący złożył jako dowód umowę sprzedaży udziałów z poświadczeniem notariusz i potwierdzeniem przelewu to okoliczność ta byłaby kluczowa dla ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 dalej ,,ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa). Jak wynika natomiast z treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 735 dalej "kpa") w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m.in. jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu jak również gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Dla oceny przedmiotowej sprawy kluczową kwestię stanowiła ocena ustalonego przez organ administracyjny stanu faktycznego sprawy w kontekście dowodów dołączonych do skargi, które nie znane były wcześniej organowi orzekającemu w sprawie. Sąd mimo braku stosownego wniosku mając na uwadze znaczenie dołączonych do skargi kopii dokumentów postanowił dopuścić z urzędu na podstawie art. 106 § 3 ppsa dowody z załączników skargi tj. kopię umowy sprzedaży udziałów z dnia 24 października 2019 r. wraz z notarialnym poświadczeniem złożonych podpisów oraz potwierdzeniem przelewu. Z dokumentów tych wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniały istotne dla oceny sprawy okoliczności o których organ administracyjny nie wiedział dokonując ustaleń faktycznych w sprawie. Skoro bowiem podstawą rozstrzygnięcia w zaskarżonym zakresie było ustalenie, iż skarżący był jedynym wspólnikiem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nr KRS [...] w okresie od 28 października 2019 r. do 2 września 2021 r. a z dołączonych do skargi kopii dokumentów z potwierdzeniem notarialnym z dnia 24 października 2019 Rep [...] wynika, iż skarżący w przedmiotowym okresie nie był jedynym wspólnikiem tej spółki, to nie ulega wątpliwości Sądu, że ujawniła się istotna dla oceny sprawy okoliczność realizując tym samym ww. przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie. Na zasadność wznowienia postępowania w podobnych sytuacjach tj. przedstawienia na późniejszym etapie dokumentów obalających domniemania wynikające z informacji z KRS wskazuje również orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślając, że nową okolicznością istotną dla sprawy będzie więc taka okoliczność, która mogła odmiennie ukształtować rozstrzygnięcie, przy czym jest to okoliczność, która przedstawia stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji przez organ nieposiadający wiedzy o takiej okoliczności. Nie jest także istotne, z jakich powodów nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie. Nie ma więc znaczenia, czy brak uwzględnienia tych okoliczności był wynikiem zaniedbania organu prowadzącego postępowanie czy skarżącego (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 października 2021 r., III SA/Kr 1006/21 i powołane tam wyroki NSA: z 16 listopada 2017 r., I OSK 176/16 oraz z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 63/19 – wszystkie dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić tutaj trzeba, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie akceptuje się możliwość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa zgodnie z którym Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego również w sytuacji powołania się przez skarżącego na nowe okoliczności lub dowody w sprawie, o których mowa w ww. art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. Warunkiem jednak takiego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest ustalenie, że te nowe okoliczności lub dowody w sprawie miałyby wpływ na rozstrzygnięcie – innymi słowy, gdyby były znane organowi – to wpłynęłyby na inne rozstrzygnięcie (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2020 r., II OSK 767/20; z 22 lutego 2017 r., II OSK1533/15; z 10 października 2007 r., II OSK 2002/06) Odnosząc się do nowych dowodów i zarzutów skargi Organ co do zasady nie zakwestionował twierdzeń, że dokumenty te mogły stanowić dowód na okoliczności w nim wykazane. Skupił się przede wszystkim na podkreślaniu bezczynności skarżącego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sytuacji gdy organ zawiadamiał go o przysługujących skarżącemu uprawnieniach oraz przedłużającym się wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Formalnie organ nie naruszył zdaniem Sądu przepisów proceduralnych w zakresie dokonanych czynności dowodowych (choć postępowanie zawiera inne braki), niemniej jednak wydana przez niego decyzja byłaby niezgodna z prawdą obiektywną (tzn. ze stanem rzeczywistym) w sytuacji gdyby pominąć kluczowe dla oceny sprawy okoliczności związane ze sprzedażą udziałów przez skarżącego a które ujawniły się po wydaniu zaskarżonej decyzji. Abstrahując od kluczowej okoliczności pojawienia się nowych istotnych dowodów w sprawie dodać także należy, iż działanie organu mogło przyczynić się do braku ujawnienia powoływanych w skardze informacji na wcześniejszym etapie sprawy co być może nie powodowałoby potrzeby występowania przez skarżącego ze skargą do tutejszego Sądu. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy adres skarżącego wskazany we wniosku ZUS to: "ul. [...],[...]", który to adres wskazany jest również w umowie sprzedaży udziałów dołączonych do skargi. Tymczasem cała korespondencja organu administracyjnego kierowana była z niewiadomych względów na adres skarżącego: "ul. [...],[...]" i odbierana była przez inną osobę o innym nazwisku określaną przez doręczyciela jako dorosły domownik. Co prawda skarżący nie kwestionował okoliczności otrzymania pisma o wszczęciu postępowania jak i z treści skargi wynika że co najmniej na etapie sporządzania skargi sam skarżący wskazywał jako własny adres: "ul. [...],[...]" na który dokonywano doręczeń, jednakże fakt braku wyjaśnienia daty i okoliczności zmiany adresu skarżącego w przedmiotowej sprawie w toku postępowania administracyjnego, gdzie organ zarzucał skarżącemu brak aktywności w sprawie, wskazuje na naruszenie art. 9 kpa zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, jak i naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu określonej w art. 10 kpa, które to naruszenia w kontekście powyższych ustaleń mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Mając zatem na uwadze wskazane wyżej okoliczności skoro z przedstawionych do skargi dokumentów wnioskować można, że skarżący w okresie kwestionowanym w skardze nie był jedynym wspólnikiem sp. z o.o. a z akt administracyjnych sprawy nie wynika kiedy zmienił swój adres do korespondencji, zdaniem Sądu zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ponownym postępowaniu organ zweryfikuje przedstawione dokumenty i dokona ponownych ustaleń i oceny stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego okresu pozostawania przez skarżącego jedynym wspólnikiem w ww. sp. z o.o. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zasądzone koszty postępowania (480 zł) zgodnie z wnioskiem skargi obejmowały jedynie wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.