VI SA/Wa 819/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie WSA Maria Jagielska (spr.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę W wyniku kontroli drogowej, przeprowadzonej przez służby wojewódzkiego inspektoratu transportu drogowego w P., zatrzymano dowód rejestracyjny kontrolowanego pojazdu typu M. nr rej. [...] użytkowanego przez C. Sp. z o.o. Kontrola stwierdziła samowolną zmianę wskazań urządzenia pomiarowo kontrolnego zainstalowanego w pojeździe przy wykonywaniu przewozu – art. 15 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. W pojeździe zamontowano dodatkowy wyłącznik przy urządzeniu pomiarowo kontrolnym – tachografie w wyniku czego, urządzenie wskazywało odpoczynek w czasie, gdy pojazd był w ruchu. W ten sposób, na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 13 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 13,. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowy ( Dz. U. Nr 115, poz. 999 i Nr 236, poz. 1985 ), nałożono na Spółkę C., zwaną dalej skarżącym, karę pieniężną w wysokości 3.000zł. W złożonym odwołaniu skarżący, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów stanowiących jego podstawę, wniósł o uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy względnie o umorzenie postępowania I instancji. Organ I instancji, zdaniem skarżącego, błędnie przyjął, że to skarżący przedsiębiorca posiadacz licencji dopuścił się naruszenia prawa, w związku czym został obciążony karą. Kierowca kontrolowanego pojazdu – J. G. przyznał się, iż bez wiedzy pracodawcy, co znajduje potwierdzenie w jego zachowaniu podczas kontroli, zamontował dodatkowe urządzenie wyłączające tachograf, które używał według okoliczności i potrzeb. Skarżący podniósł, iż kontroluje wprawdzie posiadane pojazdy przeznaczone do transportu drogowego, jednak niektóre z nich znajdują się przez dłuższy czas w dyspozycji pracowników, co ogranicza wpływ skarżącego na prawidłowe ich eksploatowanie. Dodatkowo, jak wynika z brzmienia art. 92 odpowiedzialnym za samowolne zmiany urządzeń pomiarowo kontrolnych jest podmiot, który wykonuje transport drogowy, a oznacza to, zdaniem skarżącego, że odpowiedzialność za samowolną zmianę wskazań tachografu, ponosi każdy kto dopuścił się swoim zawinionym działaniem takiej zmiany. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2004r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję z dnia [...] marca 2003r. i nałożył na skarżącego, za samowolną zmianę wskazań urządzenia pomiarowo kontrolnego zainstalowanego w pojeździe przy wykonywaniu transportu drogowego, karę w wysokości 2.000zł. Organ podkreślił, że w kontrolowanym pojeździe nastąpiła samowolna zmiana wskazań urządzenia pomiarowo kontrolnego, co zostało potwierdzone protokołem przesłuchania świadka – kierowcy J. G., okazaną wykresówką, z której wynikało, że w chwili zatrzymania pojazdu tachograf nie rejestrował wymaganych prawem informacji oraz wykonaną podczas kontroli dokumentacja fotograficzną. Przepis art. 35 ustawy o czasie pracy kierowców nakłada na pracodawców obowiązek zapewnienia prawidłowego funkcjonowania przyrządu kontrolnego, tak więc sankcja za samowolną zmianę wskazań tego przyrządu jest wymierzona właśnie w niego. Zmiana przepisów ustawy o transporcie drogowym – art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 149, poz. 1452 ), stała się podstawą zmiany wysokości kary pieniężnej. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżąca Spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że narusza ona art. 92 ust. 1 pkt 13 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 1.11.13 załącznika do tej ustawy. Nie negując stwierdzonego podczas kontroli faktu zamontowania w pojeździe urządzenia wyłączającego tachograf, stwierdziła iż przepisy art. 92 ust. 1 pkt 13 ustawy o transporcie drogowym i art. 35 ustawy o czasie pracy kierowców wskazują na odpowiedzialność kierowcy jako tego kto samowolnie i samodzielnie zamontował niedozwolone urządzenie. W przeciwieństwie do art. 15 i następnych ustawy o transporcie drogowym w art. 92 tej ustawy normodawca celowo wymienił jako odpowiedzialnego za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowych "podmiot, który wykonuje transport drogowy". Z uwagi na to, że ustawa o czasie pracy kierowców wyraźnie stwierdza, że kierowca jest zobowiązany używać przyrządu kontrolnego zgodnie z wymogami prawa, odpowiedzialność za działanie przeciwne ponosić musi kierowca, a nie jego pracodawca. W sprawie, której skarga dotyczy, kierowca działał w sposób świadomy, bez wiedzy pracodawcy, co organ całkowicie pominął w swych rozważaniach. W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu twierdzenia skarżącego są błędne. Sankcje zawarte w przepisie art. 92 ustawy o transporcie drogowym odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Osobami tymi nie są jednak kierowcy przedsiębiorcy, lecz sam przedsiębiorca., a wynika to z legalnych definicji transportu drogowego i przewozów na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1 – 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym. Prawidłowość tego rozumowania potwierdza art. 93 ust. 1 cyt. ustawy, który nakłada karę za nieprzestrzeganie przepisów o czasie pracy kierowców. Kara ta nakładana jest na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewozy własne, nie zaś na kierowców. Sprawa przedsiębiorcy jest skonstruowanie takich umów i obmyślenie takich rozwiązań organizacyjnych, które pozwolą na zdyscyplinowanie osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności prawem materialnym i przepisami procesowymi. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami ) kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców ( Dz. U. Nr 123, poz. 1354 oraz z 2002r. Dz. U. Nr 155, poz. 1286 ) podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000zł. Termin "transport drogowy" zdefiniowała ustawa o transporcie drogowym w art. 4 pkt 3 jako krajowy lub międzynarodowy transport drogowy, dodając że, określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Krajowy transport drogowy, jak wskazuje art. 4 pkt 1 oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi na terytorium RP. Tak więc, rygor przewidziany art. 92 ust. 1 ustawy o t.d. dotykać może wyłącznie podmioty, które wykonują transport drogowy w rozumieniu tej ustawy. Nieuprawnione i pozbawione uzasadnienia jest twierdzenie, że kierowca pojazdu, który swoim zawinionym działaniem spowodował zmiany wskazań urządzenia kontrolnego, może być uznany za podmiot wykonujący transport drogowy, który powinien ponosić odpowiedzialność określoną art. 92 ust. 1ustawy o t.d. Przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców ( Dz. U. Nr 123, poz. 1354 ze zmianami ), a w szczególności przepis art. 35 ust. 3 nakładający na kierowcę pojazdu obowiązek właściwego użytkowania przyrządu kontrolnego, nie mogą zmienić zasady odpowiedzialności za nieprzestrzeganie, przez wykonujących transport drogowy, przepisów m.in. ustawy o czasie pracy kierowców, przewidzianej w art. 92 ust. 1 ustawy o t.d. Załącznik do ustawy o transporcie drogowym wśród naruszeń przepisów ustawy o czasie pracy, za które przewidziana jest kara pieniężna, wymienia pod pozycją 1.11.13 "samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo kontrolnych zainstalowanych w pojeździe wykonującym transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Zmiana wskazań tachografu w rozpatrywanej sprawie dokonała się w sposób bezprawny, w wyniku zamontowania dodatkowego urządzenia wyłączającego, co spowodowało nieprawdziwe zapisy co do czasu prowadzenia pojazdu i czasu przerw. Termin "samowolnie zmiana wskazań urządzeń pomiarowo kontrolnych" użyty w lp. 1.11.13 załącznika do ustawy o transporcie drogowym należy rozumieć jako taką zmianę wskazań tachografu, która powoduje rejestrowanie przez to urządzenie zapisów nieprawdziwych wskutek działania bezprawnego. Funkcjonowanie w pojeździe, którym wykonywany jest transport drogowy, tak "zmodyfikowanego" tachografu obciążać może tylko skarżącego jako podmiot wykonujący ten transport i zobowiązany do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania przyrządu kontrolnego stosownie do art. 35 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców. Za chybione należy uznać również te zarzuty skargi, które przypisują organowi pominięcie kwestii winy umyślnej kierowcy, który instalując niedozwolone urządzenie, działał umyślnie i poza wiedzą skarżącego przedsiębiorcy, co ma zasadnicze znaczenie dla sprawy. Należy stwierdzić, że odpowiedzialność przewidziana przepisem art. 92 ustawy o t.d. powstaje, gdy wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszy obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy lub ustaw wskazanych w pkt od 1 do 6 i bez znaczenia jest czy naruszenie to powstało z winy wykonującego transport, czy też było niezawinione. Tym bardziej bez znaczenia, dla zastosowania sankcji określonej cyt. przepisem prawa administracyjnego, jest ewentualna wina osoby trzeciej, a za taką należy uznać kierowcę pojazdu, wykonującego na rzecz przedsiębiorcy usługę prowadzenia pojazdu. Jego odpowiedzialność ma charakter cywilnoprawny, ewentualnie może wynikać z umowy o pracę, lecz będzie to odpowiedzialność wobec skarżącego jako pracodawcy lub zleceniodawcy. Badając sprawę, Sąd nie stwierdził, aby organ błędnie zinterpretował i zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym wskazane w skardze. Zaskarżona decyzja nie narusza też przepisów procesowych, a zatem skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).