VI SA/Wa 821/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi W. S. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej określana jako KRRP) utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie odmowy wpisu W. S. na listę radców prawnych. Do wydania tej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] października 2005r. W. S. złożył wniosek do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (dalej zwanej Radą OIRP) o wpisanie go na listę radców prawnych. Do wniosku dołączył życiorys, kwestionariusz osobowy, wyciąg z Krajowego Rejestru Karnego, świadectwo odbycia aplikacji i zdania egzaminu prokuratorskiego, odpis dyplomu ukończenia studiów, kopię dowodu osobistego, nominację na stanowisko asesora Prokuratury Powiatowej w [...], świadectwa pracy, oświadczenie. Do wniosku skarżący załączył również oświadczenie, iż nie jest przeciwko niemu prowadzone postępowanie karne lub dyscyplinarne. Złożony wniosek uzasadniał ofertą pracy na stanowisku radcy prawnego w Starostwie Powiatowym w [...]. Ze złożonych dokumentów wynika m.in., że w 1971r. ukończył magisterskie studia prawnicze, w dniu [...] kwietnia 1973r. zdał egzamin prokuratorski i od 1971r. do 1974r. pracował jako asesor Prokuratury Powiatowej w [...]. Z Prokuratury odszedł na własną prośbę. Na posiedzeniu Rady OIRP w dniu [...] listopada 2005r. przekazał informacje nt. swojej pracy zawodowej oraz oświadczył, iż nie zajmował się prawem cywilnym ani nie skończył żadnych dodatkowych kursów a swoją wiedzę prawniczą pogłębiał poprzez lekturę kodeksu cywilnego, kodeksu postępowania cywilnego i prawa upadłościowego. Oświadczył, że jest członkiem stowarzyszenia syndyków i uczestniczył w 2-3 szkoleniach z prawa upadłościowego. Zobowiązany przez Radę OIRP do przedłożenia dokumentów poświadczających dotychczasową karierę zawodową, przedłożył dokumenty, z których wynikało, że w latach 1986-1990 pracował w [...] w [...] na stanowisku zastępcy Prezesa ds. organizacyjno-prawnych, w latach 1995-2000 pracował w [...] s.c. w [...] na stanowisku doradcy prawno-finansowym, w latach 2002-2003 pracował w [...] w [...] na stanowisku radcy prawnego oraz, że od 1995 roku prowadzi działalność gospodarczą w zakresie m.in. biura prawno-consultingowego, przedłożył świadectwa pracy. Uchwałą z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wpisu W. S. na listę radców prawnych. Jako podstawę prawną uchwały wskazała art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych dalej zwanej u.r.p. (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz.1059 z późn. zm). W uzasadnieniu uchwały Rada OIRP podała, że wprawdzie skarżący we wniosku o wpis na listę radców prawnych wskazał jako podstawę swojego wniosku art. 25 ust. 1 pkt 1 u.r.p. ale uzasadniał go ukończeniem aplikacji prokuratorskiej i zdanym egzaminem prokuratorskim co uzasadnia traktowanie wniosku na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 u.r.p., w zakresie zwolnienia z obowiązku odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego. Wskazała, iż obowiązkiem Rady OIRP jest zbadanie czy wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe z art. 24 ust. 1 p. 5 u.r.p. tj. badania czy kandydat jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Przy badaniu tej przesłanki dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis podlega ocenie co do prognozowania zachowań kandydata jako radcy prawnego. Rada uznała, że skarżący nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Z przebiegu dotychczasowej pracy wynika bezspornie, iż do prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego brakuje skarżącemu stałego podtrzymywania, uzupełniania i doskonalenia kwalifikacji, które nabył w 1973r. kończąc aplikację prokuratorską. Na podstawie przedłożonych dokumentów utrzymywał je na poziomie nie dającym gwarancji należytego wykonywania zawodu. Posiadane kwalifikacje zawodowe, uprawniające do zwolnienia z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego zdobył w odległej przeszłości, gdy w tym czasie doszło do fundamentalnych zmian w zakresie obowiązujących przepisów w wielu dziedzinach prawa, a nawet do wyodrębnienia nowych gałęzi prawa. Od zdania egzaminu prokuratorskiego, który zdał 32 lata temu, nie podnosił swoich kwalifikacji zawodowych, za wyjątkiem sporadycznych szkoleń oraz lektury kodeksu cywilnego, kodeksu postępowania cywilnego i prawa upadłościowego, podczas gdy od osoby wykonującej zawód radcy prawnego wymaga się znajomości z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Rada uznała, że kandydat nie dysponuje aktualnie dostateczną wiedzą i kwalifikacjami, w szczególności nie podjął żadnych działań świadczących o świadomości i zrozumieniu potrzeby jej stałego uzupełnienia i pogłębiania, co może stanowić samo w sobie przedmiot ujemnej oceny etycznej jego predyspozycji do wykonywania zawodu radcy prawnego. W złożonym odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i wpisanie go na listę radców prawnych. Zarzucał niczym nie usprawiedliwione długotrwałe postępowanie w jego sprawie. Podnosił, że ustawodawca zwalniając z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu radcowskiego, osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny, uznał w art. 25 ustawy o radcach prawnych, iż osoby te dysponują dostateczną wiedzą i kwalifikacjami. Nie określił, jakiego okresu dotyczą egzaminy. Podkreślił, że zgłosił fakt prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie "Biura Prawno-Consultingowego" co świadczy o jego zaangażowaniu w sprawach prawnych, a co Rada OIRP zupełnie pominęła. Wskazywał, iż był pełnomocnikiem procesowym w sprawach gospodarczych. Krajowa Rada Radców Prawnych dnia [...] stycznia 2006r. po rozpatrzeniu odwołania, uchwałą Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę nie dopatrując się wadliwości tego aktu i nie podzielając argumentów zgłoszonych w odwołaniu. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uznało, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Za taką oceną przemawiają: - niezwykle odległe w czasie złożenie egzaminu w roku 1973 w zakresie odmiennym niż egzaminy radcowskie i odnoszącym się do zasadniczo odmiennego stanu prawnego, - niewykonywanie w okresie od złożenia tego egzaminu do chwili obecnej czynności z zakresu pomocy prawnej w stopniu pozwalającym przyjąć teoretyczne i praktyczne przygotowanie do wykonywania zawodu radcy prawnego; wykonywania zawodu nie można ograniczyć do jednej lub kliku, wąskich dziedzin prawa, skoro polega ono na świadczeniu pomocy prawnej w zakresie wskazanym w art. 6 i 7 u.r.p. i to w sposób samodzielny, zaś radca prawny może odmówić udzielania pomocy prawnej tylko z ważnych powodów, tym powodem nie może być brak wiedzy i kwalifikacji. Jakość świadczonej pomocy prawnej powinna zagwarantować należytą ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana. - niewskazanie przez osobę ubiegającą się o wpis posiadania cech dających rękojmię stałego utrzymywania własnych kwalifikacji na poziomie wymaganym przy należytym wykonywaniu zawodu radcy prawnego, osoba ta nie wykazała się zadbaniem o należyty poziom własnego przygotowania do udzielania pomocy prawnej w pełnym zakresie wynikającym z ustawy o radcach prawnych. KRRP uznało, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu należy rozumieć wykazaniem cech, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Rolą wiodącą jest odpowiedni poziom przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej, ale również takie czynniki jak osobista rzetelność, sumienność, odpowiedzialność, uczciwość, skrupulatność. Dla prawidłowego wykonywania zawodu nie jest wystarczające nabycie określonych kwalifikacji w określonym momencie, ale ich stałe podtrzymywanie, uzupełnianie i doskonalenie. Wyrażana przez kandydata intencja świadczenia pomocy prawnej, w sytuacji wskazującej na to, że kandydat nie dysponuje aktualnie dostateczną wiedzą i kwalifikacjami, w szczególności gdy nie podjął on żadnych działań mogących świadczyć o świadomości i zrozumieniu potrzeby jej stałego uzupełniania i pogłębiania – stanowić może samo w sobie przedmiot ujemnej oceny etycznej jego predyspozycji do wykonywania zawodu radcy prawnego. Oparcie się na klauzuli generalnej "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" możliwe jest jedynie w sytuacji, w której zachodzą istotne okoliczności wskazujące na to, że mimo spełnienia pozostałych wymogów określonych przepisami prawa kandydat nie będzie zdolny do prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Na powyższą uchwałę W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i powołując się na art. 146 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wnosił o zmianę jej poprzez uznanie, że spełnia wszelkie wymagania dotyczące wpisu na listę radców prawnych. Zarzucił pominięcie jego pracy związanej z czynnościami prawniczymi. Ponownie podnosił, iż ustawodawca zwolnił z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu radcowskiego, osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny bez określenia w jakim okresie i kiedy egzaminy te zdano. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2006r. powołując się na załączone swoje pismo do Ministra Sprawiedliwości i pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2006r. kwestionował dokonaną przez organy obydwu instancji - jego zdaniem - dowolną ocenę jego charakteru i rękojmi. Prezydium KRRP w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i uzasadniło to jak dotychczas tj. brakiem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego przez kandydata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Badając we wskazany wyżej sposób zaskarżoną uchwałę, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Wydając rozstrzygnięcie Sąd zważył, że stan faktyczny sprawy jest niesporny między stronami. Sporne są jedynie wnioski jakie wysnuł organ z poczynionych ustaleń. W ocenie Sądu wnioski wyciągnięte przez organ z ustalonych okoliczności sprawy są właściwe co do tego, że skarżący, w świetle swoich zachowań, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organy samorządu radcowskiego odmówiły skarżącemu wpisania go na listę radców prawnych z powodu niespełnienia przez niego przesłanki wpisu określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zmianami). Jak stanowi przepis art. 24 ust. 1 ustawy o r.p. na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto poza tym że spełnia wymogi określone w tym artykule w pkt 1 – 4 i pkt 6, jest zgodnie z pkt 5, nieskazitelnego charakteru i dotychczasowym zachowaniem nie budzi zastrzeżeń co do możliwości prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Z przepisu wynika, że podjęta w formie uchwały decyzja organu samorządu radcowskiego, na podstawie tego przepisu ma charakter uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne stanowi uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej jednak przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły proceduralne. Oznacza to, że organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych ma ograniczony zakres, bowiem sprowadza się do ustalenia, czy decyzja (uchwała) podjęta została przez uprawniony do tego organ w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji i czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163 z 2005r. poz. 1361) zgodnie z art. 24 ust.1 w związku z art. 25 ust. 1 u.r.p. na listę radców prawnych mogą zostać wpisane osoby, które nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego, jeżeli spełniają pozostałe wymogi przewidziane art.24 ust.1 p.1, p.3, p.4 i p.5 u.r.p. tj.: 1/ ukończyły wyższe studia prawnicze i uzyskały tytuł magistra, 3/ korzystają w pełni z praw publicznych, 4/ mają pełną zdolność do czynności prawnych oraz 5/ są nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Przesłanki z p.1,3 i 4 oraz fakt zdania egzaminu prokuratorskiego wynikają z oświadczeń i dokumentów, a ocena ich istnienia nie nastręcza wątpliwości. Ponieważ chodzi o przyjęcie do korporacji osoby, która nie odbyła specjalistycznego szkolenia jakim jest aplikacja radcowska, nie poddała się egzaminowi radcowskiemu i jest w związku z tym w zasadzie nieznana członkom korporacji, szczególnej wagi nabiera badanie wymogu posiadania nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. W ocenie Sądu Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] rozważając kandydaturę skarżącego pod kątem dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego zasadnie oceniła dotychczasową działalność zawodową wnioskodawcy. Sąd nie podzielił przekonania skarżącego, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie uwzględnił całego materiału dowodowego. Złożenie przez skarżącego w odległym czasie egzaminu prokuratorskiego i brak uzupełniania, pogłębiania wiedzy, brak świadomości nakazu jej pogłębiania na poziomie wymaganym przy należytym wykonywaniu zawodu radcy prawnego skutkuje negatywną oceną z punktu widzenia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. nieskazitelności charakteru i wynikającej z niego możliwości prawidłowego wykonywania zawodu. W świetle takich faktów, zasadny jest wniosek, że prognozy co do dawania przez kandydata rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego są złe. Przyszły radca prawny winien świadczyć pomoc prawną na poziome gwarantującym należytą ochroną interesów podmiotów, na rzecz których je wykonuje. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zarzuty skargi są nieuzasadnione, a zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 powyższej ustawy orzeczono, jak w sentencji.