VI SA/Wa 83/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie przepisów art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 13 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm. – dalej jako u.d.p.) oraz pkt 11 lit. c załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez ww. organ decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nakładającej na A. R. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, utrzymał w mocy ww. decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] sierpnia 2012 r. na drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. D. węzeł M. zatrzymano do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z autobusu marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez A. R. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. Wskazany odcinek drogi krajowej jest wskazany w załączniku nr 2 pkt 9 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Autobus nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (viaBOX). Jak wskazano w protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2012 r. z systemu centralnego uzyskano informację, że z autobusem o nr rej. [...] są powiązane następujące incydenty: - zanotowany na autostradzie [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. 13:13:42 przez stację kontrolną na odcinku autostrady [...], wskazany w załączniku nr 1 pkt 3 lit. d do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., co zarejestrowała bramownica nr [...], - zanotowany na autostradzie [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. 18:14:08 przez stację kontrolną na odcinku autostrady [...], wskazany w załączniku nr 1 pkt 3 lit. d do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., co zarejestrowała bramownica kontrolna nr [...], - zanotowany na autostradzie [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. 13:58:26 przez stację kontrolną na odcinku autostrady [...], wskazany w załączniku nr 1 pkt 3 lit. d do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., co zarejestrowała bramownica kontrolna nr [...], - zanotowany na drodze krajowej nr [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. 17:40:34 przez stację kontrolną na odcinku drogi krajowej, wskazany w załączniku nr 2 pkt 9 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., co zarejestrowała bramownica kontrolna nr [...], - zanotowany na autostradzie [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. 14:03:31 przez stację kontrolną na odcinku autostrady [...], wskazany w załączniku nr 1 pkt 3 lit. d do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., co zarejestrowała bramownica kontrolna nr [...], Kierowca podpisał protokół kontroli bez uwag. Pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. A. R., zwany dalej skarżącym, został prawidłowo poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie jednego z ww. naruszeń, tj. przejazdu w dniu [...] sierpnia 2012 r. na autostradzie [...] o godz. 18:14:08 bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Jednocześnie organ pouczył skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W powyższym stanie faktycznym decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przejazdu po autostradzie [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r o godz. 18:14:08 bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, że został wprowadzony w błąd w punkcie obsługi firmy viaTOLL, że nie podlega opłacie pojazd, którego masa własna wraz z przyczepą i ładunkiem nie przekracza 3,5 t. Wniósł o umorzenie postępowania. W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji powołał przepisy regulujące elektroniczny system opłat, który wszedł w życie w dniu 1 lipca 2011 r. Wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., poruszając się takim zespołem pojazdów A. R. winien uiścić opłatę elektroniczną. W tym celu powinien zamontować w samochodzie urządzenie (viaBOX). Brak tego urządzenia został zarejestrowany przez system elektronicznego poboru opłat w technologii mikrofalowej DSRC. podczas przejazdu pod przedmiotową bramownicą, system wskazał: "brak komunikacji z OBU, brak kontaktu". W ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że skarżący poruszał się przedmiotowym zespołem pojazdów po odcinku drogi, za którą pobiera się opłatę i która została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za każdy przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, którą według art. 13k ust. 4 u.d.p., nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 u.d.p. Organami tymi są inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego działający z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Organ wskazał, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych nakładane są na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Nie ma też możliwości miarkowania wysokości tych kar. Stwierdził, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za to naruszenie, zatem przyczyny z powodów których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy. Zwrócił ponadto uwagę na znaczenie protokołu kontroli podkreślając, że podpisanie protokołu kontroli bez zastrzeżeń przez skarżącego stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. W tym stanie rzeczy zasadne było nałożenie na stronę kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. A. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. wymienioną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. wnosząc o jej uchylenie i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Podniósł, że został ukarany za przejazd tego samego odcinka drogi, za przejazd za każdą bramownicę znajdującą się na tym odcinku. Przytoczył art. 13k ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.d.p. wywodząc z ich treści, że za przejazd odcinkiem drogi płatnej bez wniesienia opłat wymierza się jednorazowo karę w wysokości 3.000 zł bez względu na ilość bramownic a nie jak twierdzi Główny Inspektor Transportu Drogowego za każdą bramownicę. Zaznaczył, że w zaistniałej sytuacji czuje się pokrzywdzony i niesłusznie ukarany, wniósł o umorzenie kary pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga A. R. jest zasadna. Z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wynika, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. na drodze o kategorii autostrada (nr [...]) skarżący dokonał przejazdu pod dwoma bramownicami o godz. 13:58:26 i o godz. 18:14:08. Nie uiścił opłaty elektronicznej, w samochodzie brak było zamontowanego urządzenia viaBOX, służącego do pobierania opłaty elektronicznej za poruszanie się po odcinkach płatnych dróg publicznych. Bezsporne jest również w sprawie, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się pojazdu w dniu [...] sierpnia 2012 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit d do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek elektronicznych. Organ przejazd przez dwie bramownice na tym samym odcinku drogi uznał za dwa przejazdy, w związku z czym nałożył na skarżącego karę w wysokości po 3. 000 zł. Skarga na decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pienieżnej w wysokości 3.000 zł za przejazd w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. 13:58:26 bez uiszczenia opłaty została zarejestrowana pod sygnaturą VI SA/Wa 82/13 i oczekuje na rozpatrzenie. W ocenie Sądu nieuzasadnione jest nałożenie kary pieniężnej za przejazd na tym samym odcinku drogi za każdą bramownicę. Nieuprawniony jest przyjęty przez organ sposób rozumienia ww. przepisów pozwalający na kumulację kar pieniężnych za jeden czyn polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty. Wykładnia językowa przepisu art. 13h ust. 1 u.d.p. prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzenia kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie tego rodzaju kary musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie w prawie. Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13h ust. 1 u.d.p. nie jest, zdaniem Sądu "dopuszczalne stosowanie dowolnej wykładni orzekającej". Tak więc w niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia prawa materialnego tj. art. 13h ust. 1 ustawy o drogach publicznych nakładając na skarżącego po raz drugi karę pieniężną za przejazd po tej samej drodze krajowej. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że za przejazd po płatnych odcinkach drogi krajowej bez uiszczenia opłaty można nałożyć tylko jedną karę w wysokości 3.000 zł, karze podlega każdy przejazd. Jak wynika z protokołu skarżący poruszał się po płatnych odcinkach drogi krajowej w trzech różnych dniach, tj. [...],[...] i [...] sierpnia 2012 r. W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organu, że argumentacja skarżącego dotycząca kwestii braku zawinienia po jego stronie, nie ma w niniejszej sprawie jakiegokolwiek istotnego znaczenia, albowiem unormowania ustawy o drogach publicznych, powołane w decyzjach organu, nie uzależniają nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązujących w przewozach drogowym regulacji (w tym dotyczących opłat elektronicznych) od ustalenia winy podmiotu wykonującego dany przewóz. Dlatego też zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie mogą się ostać i podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a.