VI SA/Wa 839/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi Z. S.A. z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu nr 192693 na wynalazek pt. "Odkurzacz podłogowy z napędem elektrycznym". 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej Z. S.A. z siedzibą w R. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] października 2007 r. wniosku T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. przeciwko Z. S.A. z siedzibą w R. o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Odkurzacz podłogowy z napędem elektrycznym" nr 192693, decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 24, art. 26 i art. 89 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej cyt. jako p.w.p., unieważnił w całości patent oraz orzekł o kosztach postępowania. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Urząd Patentowy udzielił na rzecz Z. S.A. z siedzibą w R. patent na wynalazek pt. "Odkurzacz podłogowy z napędem elektrycznym". Twórcami wynalazku byli: [...]. W dniu [...] stycznia 2007 r. T. Sp. z o.o. z siedzibą w P., cyt. dalej jako uczestnik postępowania, wystąpił z wnioskiem o unieważnienie patentu na ww. wynalazek nr 192693, udzielonego na rzecz skarżącej Z. S.A. z siedzibą w R.. Uzasadniając swój interes prawny wnioskodawca powołał się na złożenie pozwu przeciwko niemu przez uprawnionego z patentu. Postępowanie z tytułu naruszenia praw wyłącznych toczy się w Sądzie Okręgowym w [...]. We wniosku postawiono zarzut braku zdolności patentowej zgłoszonemu rozwiązaniu, w ocenie uczestnika postępowania rozwiązanie nie było nowe i dodatkowo w sposób oczywisty wynikało ze znanego w dacie pierwszeństwa (18 kwietnia 2002 r.) stanu techniki. Jako dowody powołano się na: amerykański opis patentowy US 38356626, europejski opis patentowy EP 1181886, zgłoszenie wzoru przemysłowego DM/052819 i oferty sprzedaży internetowej firm: R., B. i C. W oparciu o złożone dodatkowo materiały w postaci europejskiego opisu patentowego EP 1112712 i japońskiego zgłoszenia wynalazku JP 2000316765 oraz związanego z nim amerykańskiego opisu patentowego US 6379439 uczestnik przedstawił analizę porównawczą i wywodził, iż brak jest nowości w zakresie zastrzeżeń: 1, 2, 3 i 8 oraz brak poziomu wynalazczego w zakresie zastrzeżeń: 4, 5, 6, 7 i 9. Wnioskodawca zakwestionował ponadto wymóg stosowalności wynalazku uzasadniając to treścią zastrzeżenia nr 1, która jego zdaniem w zakresie usytuowania otwartego gniazda w odkurzaczu jest na tyle sprzeczna z rysunkiem, że sporne rozwiązanie nie nadaje się do stosowania. Uprawniony z patentu w odpowiedzi na wniosek podnosił, iż przeciwstawione w amerykańskim opisie patentowym US 38356626 i europejskim opisie patentowym rozwiązania odkurzaczy są inne i to na tyle inne, że nie mogłyby posłużyć fachowcowi do opracowania na ich podstawie analogicznego rozwiązania jak sporny wynalazek. Zgłoszenie wzoru przemysłowego DM/052819, ograniczając się do wyglądu zewnętrznego odkurzacza, nie ujawnia dostatecznie rozwiązania, podobnie jak oferty sprzedaży internetowej firm: R., B. i C. Ponadto oferty nie mają charakteru wcześniejszego upublicznienia. Podkreślał, że żadne z przeciwstawionych rozwiązań nie jest tożsame ze spornym wynalazkiem ani nie wskazuje na jego oczywistość. Nie zgodził się także z zarzutem braku stosowalności wynalazku, wskazując, że przy interpretacji treści zastrzeżenia nr 1 należy skorzystać z rysunku oraz faktem produkowania odkurzaczy wg spornego wzoru. Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] unieważnił sporny patent podzielając zarzut braku poziomu wynalazczego wynalazku, tj. nieposiadania zdolności patentowej wynikającej z art. 24 i art. 26 p.w.p. Uznał interes prawny wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia patentu wynikający z wezwania przez uprawnionego z patentu do zaprzestania naruszenia spornego patentu i pozwania do Sądu Okręgowego w [...] o zasądzenie świadczeń z tytułu naruszenia. W ocenie organu rozwiązanie, na które udzielono patent jest kombinacją cech znanych wcześniej z przeciwstawionych opisów patentowych US 38356626, EP 1181886/US 6524358. Zespół cech zdaniem organu to: odkurzacz podłogowy z napędem elektrycznym, zawierający agregat ssący umieszczony w zespole napędowym, wyposażony w system filtracji powietrza, charakteryzujący się tym, że zespół napędowy stanowi przednią część odkurzacza i ma z tyłu otwarte gniazdo osadcze, w którym postawiony jest zespół zbiornika kurzu, a w przedniej części zespołu napędowego umieszczone jest gniazdo węża ssącego, zespół zbiornika kurzu ma wymienny moduł filtracji powietrza, gniazdo osadcze ma kanały przepływu powietrza do współpracy z wymiennym modułem filtracji powietrza. Ponadto, wymienne moduły filtracji powietrza stanowią odrębną grupę w Międzynarodowej Klasyfikacji Patentowej, wydzieloną z konstrukcji odkurzaczy co potwierdza, iż jest to popularna grupa rozwiązań technicznych nie ograniczająca odkurzacza danego typu. Stwierdził, iż wiele istotnych zastrzeganych cech spornego wynalazku było wcześniej ujawnionych w przeciwstawionych opisach, jednak spornemu wynalazkowi nie można postawić zarzutu braku nowości. W przeciwstawionych opisach zespół zbiornika kurzu postawiony jest w gnieździe osadczym odkurzacza ale nie poprzez typowy ruch z góry tylko przez wsunięcie poziome i nie ujawniono w nim worka płóciennego, filtra papierowego ani filtra wodnego. Organ nie podzielił również zarzutu braku stosowalności rozwiązania. Sporny wynalazek nadaje się do przemysłowego stosowania, w treści zastrzeżenia nr 1 zawarte są dane dla znawcy, które pozwalają odtworzyć go w ramach działalności przemysłowej. Decyzja o unieważnieniu patentu została doręczona pełnomocnikowi skarżącej oraz pełnomocnikowi uczestnika postępowania, w aktach administracyjnych brak dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji twórcom wynalazku. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca – Z. S.A. z siedzibą w R. zarzucając niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, co spowodowało błędną wykładnię art. 25 i 26 ust. 1 p.w.p. oraz naruszenie przepisów procesowych, w tym art. 7, 75, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie i nie wzięcie pod uwagę istotnych w sprawie argumentów, jakie zgłaszała w trakcie postępowania oraz oddalenie wniosku o powołanie biegłego specjalisty. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi wskazywała, iż wynalazek wg spornego patentu spełniał wszystkie kryteria, wskazane w art. 25-27 p.w.p. a organ unieważniając patent nie dokonał żadnej analizy porównawczej przeciwstawionych rozwiązań ograniczając się w lakonicznym uzasadnieniu decyzji do samych stwierdzeń o braku poziomu wynalazczego. Podnosiła, iż Urząd Patentowy nie uzasadnił również swojego stwierdzenia, iż przeciętny fachowiec może rozwiązać problem objęty spornym patentem bez dodatkowej pracy twórczej. Do skargi załączyła analizę porównawczą przeciwstawionych opisów patentowych i spornego patentu. Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując w pełni argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania - T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. pismem z dnia [...] września 2008 r. wnosił o oddalenie skargi zwracając uwagę na bardzo szeroko zdefiniowany zakres ochrony spornego wynalazku, co w jego ocenie powoduje, iż występuje wiele rozwiązań szkodzących jego nowości i poziomowi wynalazczemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a. Z powyższego wynika, iż w toku badania legalności podjętych przez organy administracji publicznej rozstrzygnięć sąd, niezależnie od zarzutów skargi, ocenia przesłanki ich podjęcia i może uchylić decyzję z przyczyn nie wskazanych w skardze. Taki przypadek miał miejsce w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 135 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). W razie zaniedbania tego obowiązku postępowanie administracyjne obarczone zostaje uchybieniem dającym podstawę do jego wznowienia. W myśl bowiem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ, wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, obowiązany jest zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynikało, że organ prawidłowo ustalił krąg podmiotów mających przymiot strony, w tym ustalił, iż przymiot strony posiadają wszyscy twórcy spornego wynalazku. Powiadomił ich o złożonym wniosku o unieważnienie patentu. Jednak jak wynika z akt sprawy, twórcom nie doręczono decyzji rozstrzygającej sprawę unieważnienia patentu, co oznacza, iż twórcy rozwiązania nie mieli prawa do uczestniczenia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym Zatem decyzja zapadła w postępowaniu dotkniętym wadą określoną w cytowanym wyżej przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przy czym przepis ten nie wymaga stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. W tej sytuacji Sąd, nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w skardze, uznając że w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania ocena Sądu ogranicza się do stwierdzenia tych naruszeń. Mając powyższe na uwadze skargę uznano za zasadną. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a. oraz na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 z późn. zm.).