VI SA/Wa 840/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane w nim mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem z dnia [...] września 2014 r. C. Sp. z o.o. zwróciła się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]. W ocenie strony nie został jej zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym, jak również wyszły na jaw nowe istotne okoliczności nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.). Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] [...] Wojewódzki inspektor Transportu Drogowego odmówił wznowienia ww. postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. strona wniosła na powyższe postanowienie zażalenie. Zarzuciła organowi naruszenie art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 1 oraz art. 148 § 2 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. przez odmowę wznowienia postępowania przez błędne przyjęcie terminu wniesienia wniosku o wznowienie postępowania i wskutek przyjęcia nieprawidłowego terminu przyjęcie uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, jak również art. 147 k.p.a. przez niewznowienie postępowania z urzędu oraz art. 58 k.p.a. przez przyjęcie w zakresie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, iż wniosek ten powinien zostać złożony przed zakończeniem postępowania odwoławczego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 149 § 3, art. 141 § 1 i 2, art. 127 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r, poz. 267 ze zm., po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] listopada 2014 r. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia w całości w mocy. W uzasadnieniu organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie decyzja [...] Wojewódzkiego inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] została doręczona stronie w dniu [...] sierpnia 2014 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] sierpnia 2014 r., strona złożyła od powyższej decyzji odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...] września 2014 r. Organ wskazał, że we wniosku o wznowienie postępowania, strona podniosła, iż w jej ocenie w sprawie zachodzą przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z przepisem art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z § 2, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Odnosząc się zatem do powołanej przez stronę przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ stwierdził, że ww. przepis art. 148 § 2 k.p.a. stanowi wprost, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przedmiotowej sprawie strona powzięła wiadomość o treści decyzji w dniu jej doręczenia, tj. w dniu [...] sierpnia 2014 r. Zatem termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z tej przyczyny upłynął w dniu [...] września 2014 r. Organ wskazał, że odnośnie przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, stwierdzić należy, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Organ podzielił stanowisko organu I instancji, iż strona dowiedziała się o powoływanych okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia najpóźniej w dniu doręczenia decyzji, które miało miejsce w dniu [...] sierpnia 2014 r. Zdaniem organu nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony, że interpretacja organu powoduje, że strona nie ma możliwości złożyć wniosku o wznowienie postępowania - gdyż nie było to możliwe przed doręczeniem postanowienia o uchybieniu terminu. W ocenie strony dopiero z dniem doręczenia postanowienia o uchybieniu terminu strona ma świadomość, że decyzja jest ostateczna i od tego dnia należało liczyć miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc się do powyższego organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Należy więc zaznaczyć, że ostateczność decyzji nie jest uzależniona od świadomości strony o tym fakcie, lecz jest obiektywnym stanem rzeczy, który powstaje w momencie, gdy decyzja nie jest zaskarżalna w zwykłym toku instancji - odwołaniem lub wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przedmiotowej sprawie decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego stała się ostateczna wraz z upływem terminu do wniesienia od niej odwołania. Wniesienie odwołania po terminie i stwierdzenie przez organ uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie ma wpływu na ostateczność decyzji. Postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania stwierdza jedynie istniejący stan rzeczy, ma charakter deklaratoryjny i pozostaje bez wpływu na ostateczność decyzji. GITD podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., zatem zasadne było wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W przypadku złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania, organ mógłby przejść do badania merytorycznych podstaw wznowienia tylko w przypadku, gdy spełnione są przesłanki formalne, do których należy zachowanie miesięcznego terminu. Organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji jest uprawniony w niektórych przypadkach do wznowienia postępowania z urzędu. W przedmiotowej sprawie organ II instancji bada jednak jedynie prawidłowość postanowienia w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania na wniosek złożony przez stronę. Jednocześnie organ wskazuje, że przywołane w zażaleniu orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt: II OSK 2403/11 nie zawiera tez, na które powołuje się strona. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego J.M., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie. Powyższemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia pomimo wydania tego postanowienia z naruszeniem prawa. 2. art. 149 § 3 k.p.a. - poprzez odmowę wznowienia postępowania administracyjnego wskutek niezasadnego przyjęcia, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. 3. art. 147 k.p.a. - poprzez niewznowienie z urzędu postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem administracyjnym od organu administracji publicznej według norm przepisanych. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty podnosząc, że podanie o wznowienie postępowania administracyjnego może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Bieg terminu przewidzianego w art. 149 k.p.a. nie może rozpocząć się przed ostatecznym zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego - co w świetle orzecznictwa sądowego ma miejsce wraz z wydaniem postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. bądź decyzji ostatecznej. Strona powołał się na wyrok z dnia 23 listopada 1984 r. (sygn. akt II SA 1284/84) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził.: "Postępowanie odwoławcze kończy wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. albo decyzji ostatecznej na podstawie art. 138 k.p.a. (...) Zaniechanie przez organ wydania takich aktów uniemożliwia orzekanie w przedmiocie wznowienia postępowania w tej samej sprawie." Biorąc pod uwagę powyższe dowiedzenie się przez stronę o decyzji, o której mowa w art. 148 § 2 k.p.a., nie dotyczy decyzji nie mającej charakteru decyzji ostatecznej. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego decyzji nieostatecznej organ administracji ma obowiązek odmówić wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych - ze względu na to, że nie ma w takiej sytuacji przedmiotu postępowania - to jest ostatecznej decyzji. Dowiedzenie się o decyzji nieostatecznej nie daje podstaw do złożenia skutecznego wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąca spółka podkreślił, że w niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu [...] października 2014 r. - to jest z zachowaniem terminu miesięcznego od dnia, w którym strona dowiedziała, iż wydana w sprawie decyzja z dnia [...].08.2014 r. jest ostateczna. W dniu [...] września 2014 r. stronie zostało doręczone postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania powinien być liczony od tej daty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a to w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga C. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego narusza prawo. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, stanowiące nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznej i wprowadzające wyjątek od zasady trwałości takich decyzji, obejmuje dwie fazy postępowania. Pierwsza faza odnosi się do badania formalnoprawnych podstaw dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli wstępna weryfikacja pozwoli na stwierdzenie, iż warunki formalne wniosku zostały spełnione, organ wydaje postanowienie wznawiające postępowanie. Postanowienie takie skutkuje przejściem do drugiej fazy postępowania, mającej na celu przeprowadzenie przez właściwy organ ustaleń w zakresie przyczyn wznowienia, a następnie wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Negatywna ocena wniosku skutkuje natomiast odmową wznowienia postępowania. Jako przykład odmowy wznowienia postępowania z powodu niespełnienia warunków formalnych wniosku wskazać można sytuację, w której wniosek taki zostaje złożony z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. W przedmiotowej sprawie skarżąca spółka jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Przepisy te stanowią, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. stanowi z kolei, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Jak wskazano na wstępie organ do którego został złożony wniosek o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności zobligowany jest zbadać, czy zostały spełnione warunki formalne wniosku, a zatem m.in. to, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie określonym art. 148 k.p.a. W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę termin taki, wbrew stanowisku organów, został przez skarżącą spółkę dochowany. Zgodnie bowiem z treścią art. 145 § 1 k.p.a. postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Jeśli wniosek dotyczy decyzji nieostatecznej organ administracji ma obowiązek odmówić wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych. Przyjęcie, iż dowiedzenie się przez stronę o decyzji, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. dotyczy także decyzji nieostatecznej prowadziłoby do skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Strona mogłaby bowiem znaleźć się w pułapce uniemożliwiającej zachowanie przez nią terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Dowiedzenie się o decyzji nieostatecznej nie daje podstaw do złożenia skutecznego wniosku o wznowienie postępowania. Miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. rozpoczyna się od daty dowiedzenia się przez stronę o wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej. Jak wynika z niniejszej sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. (znak [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 9.000,00 zł (słownie: dziewięć tysięcy złotych). Decyzja powyższa została doręczona skarżącej w dniu [...] sierpnia 2014 r. Od powyższej decyzji zostało wniesione odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie powyższe zostało doręczone skarżącej w dniu [...] września 2014r. A zatem to dopiero w dniu [...] września 2014 r. strona skarżąca dowiedziała się, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. jest ostateczna. Wobec powyższego skarżąca spółka składając w dniu [...] października 2014 r wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie uchybiła miesięcznemu terminowi o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Wobec powyższego organ zobowiązany był wznowić postępowanie, a następnie dokonać merytorycznej oceny wskazanych przez stronę przesłanek wznowienia. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego w wysokości 200 złotych, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.