VI SA/Wa 850/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia (spr.) WSA Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. N. kwotę 120 złotych (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2003r. inspektor transportu drogowego przeprowadził kontrolę należącego do K. N. PH [...] pojazdu marki [...] o nr rej. [...] kierowanego przez A. S.. Kierowca okazał do kontroli dobową kartę opłaty drogowej seria i nr [...] zakupioną w dniu [...] czerwca 2003r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na PH [...] karę w wysokości 4.000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Podstawę prawną w/w decyzji stanowił przepis art. 93 ust. 1, 92 ust. 1 pkt 6 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). W odwołaniu od tej decyzji K. N. wniósł o jej uchylenie podnosząc, iż wbrew twierdzeniu organu przedstawiona w dniu kontroli dobowa karta opłaty za przejazd po drogach krajowych była ważna, bo w jego ocenie nieważna byłaby wówczas, gdyby została wystawiona na inny samochód, z inną datą, czy też miałaby jakieś przeróbki lub poprawki, a taka sytuacja nie miała miejsca. Decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję organu I instancji (pkt 1) i nałożył na K. N. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 oraz lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2003r. Nr 149, poz. 1452), § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W ocenie organu II instancji karta dobowa okazana w czasie kontroli była nieważna. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 2 pkt 1 w/powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury karta opłaty dobowej może być wypełniona w terminie 7 dni od daty jej wydania. Karta okazana, zakupiona 4 czerwca 2003r. została jednak wypełniona w dniu 13 czerwca 2003r., a więc po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego do jej prawidłowego wypełnienia. Uznać zatem należy, iż transport w chwili kontroli wykonywany był bez uiszczenia wymaganej przepisami opłaty za korzystanie z dróg krajowych, za co nałożona została na stronę kara pieniężna w wysokości 4000 zł, stosownie do obowiązującego w chwili orzekania przez organ I instancji taryfikatora kar określonego w powołanym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury. Z uwagi jednak na przepis art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym do postępowań administracyjnych objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję organu I instancji i nałożył z powyższego tytułu karę obowiązującą w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji w wysokości 3000 zł. W skardze od tej decyzji K. N. wniósł o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że skoro ważność winiety została określona w specjalnym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury, to na druku winiety winno być stosowne pouczenie, a takiego pouczenia brak ani też nie ma żadnych informacji zarówno w urzędach pocztowych, jak i w Urzędzie Celnym. W takiej sytuacji nie może on ponosić kary zwłaszcza, że podczas kontroli samochód spełniał wszystkie wymagania techniczne i posiadał niezbędne upoważnienia. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.). Badając skargę z uwzględnieniem powyższych zasad Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. W licznych orzeczeniach Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazywał już na niejasność rozporządzenia z dnia 18 października 2002r. wprowadzającego obowiązek użycia karty dobowej w ciągu 7 dni od jej zakupu i podnosił brak korelacji tego rozporządzenia z rozporządzeniem z 14 grudnia 2001r., brak określenia skutków uchybienia terminu, brak procedur zwrotu "przeterminowanych" kart, wyjście poza granice delegacji ustawowej, które to granice określa cel, jakim jest wykonanie ustawy, wreszcie wynikająca ze wskazanych wad sprzeczność z konstytucją. Cytowaną wyżej ustawą z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym... złagodzone zostały znacznie przepisy o karach za naruszanie różnych obowiązków nałożonych na przedsiębiorców transportowych m.in. w p. 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym wprowadzono nowy rodzaj uchybienia polegający na "wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej". Kara za to uchybienie wynosi 500 zł, zaś kara za brak uiszczenia opłaty drogowej - 3.000 zł. Nowe przepisy weszły w życie 28 września 2003r. i z mocy art. 8 cyt. ustawy z dnia 23 lipca 2003r. znajdują zastosowanie do spraw niezakończonych, a więc i do niniejszej, w której decyzja II instancji wydana została [...] marca 2004r. Wraz z nową ustawą nie zostało zmienione rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2002r. stanowiące w § 5 pkt 6, że karta niewypełniona, lub wypełniona w inny sposób niż określony rozporządzeniem a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W tym stanie rzeczy jest oczywiste, że istnieje sprzeczność między przepisami rozporządzenia, które jako dowód wniesienia opłaty traktują tylko kartę wypełnioną prawidłowo (§ 5 ust. 6 rozporządzenia z 14 grudnia 200lr.) a przepisami ustawy (załącznik do ustawy o transporcie drogowym p. 1.4.4), które obecnie przewidują karalność dwóch odrębnych naruszeń prawa: nieuiszczenia opłaty i nieprawidłowego wypełnienia karty. Z tego wysnuć można wniosek, iż obecnie ustawodawca przewiduje sytuację, gdy uznaje się, że opłata jest uiszczona na podstawie dokumentu, jakim jest karta nieprawidłowo wypełniona. Należy więc rozważyć, jak stosować sprzeczne ze sobą przepisy zmienionej ustawy i rozporządzenia, które w żadnej części nie zostało formalnie uchylone. Nie ulega wątpliwości, że pierwszeństwo mają przepisy ustawy, po pierwsze z racji rangi aktu prawnego a po drugie dlatego, iż są późniejsze. Jeśli jednak uznać, że pierwszeństwo mają przepisy załącznika do ustawy o transporcie drogowym, ustanawiające nowe uchybienie polegające na nieprawidłowym wypełnieniu karty, to należy jednocześnie uznać, że przepisy rozporządzenia określające skutki nieprawidłowego wypełnienia karty (karta nieprawidłowo wypełniona nie jest dowodem uiszczenia opłaty) -tracą moc. Oznacza to, że mogą być przypadki, kiedy karta jest wypełniona nieprawidłowo, a jednak uznaje się, że opłata za przejazd została uiszczona i wymierza karę tylko za nieprawidłowe wypełnienie karty (500 zł). Ustawodawca nie daje definicji nieprawidłowego wypełnienia karty ani nie wskazuje, jakie sytuacje są nieprawidłowym wypełnieniem karty, a jakie są jej niewypełnieniem, tj. nieuiszczeniem opłaty. W ocenie Sądu każde uchybienie należy oceniać indywidualnie, kierując się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd, tzn. wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie (dla innego pojazdu, w innym dniu itd.), uchybienie należy traktować łagodniej i karać wg uregulowań p. 1.4.4. załącznika do ustawy. Gdy zaś karta jest wypełniona wadliwie, w sposób, który umożliwia jej ponowne użycie lub nie pozwala na ustalenie, za który przejazd opłatę uiszczono, a więc ma na celu uniknięcie opłaty (np. brak numeru pojazdu, całkowity brak daty) a także, gdy karta została wypełniona po rozpoczęciu przejazdu, należy uznać, że opłata nie została uiszczona i karać za jej brak. Elementem prawidłowości wypełnienia karty jest także wypełnienie jej w odpowiednim czasie od daty zakupu, tj. wypełnienie w ciągu 7 dni od zakupu karty dobowej i w ciągu 14 dni karty tygodniowej. W razie użycia karty po wskazanych terminach opłata zostaje uiszczona poprzez zakup karty i "skasowana" poprzez wypełnienie, wypełnienie to nie jest jednak prawidłowe, gdyż wykonane w nieodpowiednim czasie od daty zakupu. Trudno uznać w takich przypadkach, że opłata nie została uiszczona, w szczególności wobec utraty mocy przez § 5 ust. 6 rozporządzenia. Należy jednak bezwzględnie pamiętać, że wypełnienie karty dopiero w trakcie przejazdu nie jest wypełnieniem w nieodpowiednim czasie, tylko wykonywaniem przejazdu bez uiszczenia opłaty, bowiem sytuacja ta jest jakościowo zupełnie odmienna a transport, do momentu wypełnienia karty, jest wykonywany bez opłaty. Organ nie ocenił jednak sprawy w świetle nowych uregulowań dotyczących wadliwego wypełnienia karty i nie wyjaśnił, dlaczego ich nie zastosował, podczas gdy w zaistniałym stanie sprawy było to niezbędne. Bezsporną w sprawie jest bowiem okoliczność wykupienia karty opłaty drogowej i jej wypełnienia tyle, że po upływie 7 dni od daty zakupu. Takie działanie organu czyni uzasadnionym zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art., 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i naruszenia art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym. Ze wskazanych wyżej względów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji zaś w pozostałym zakresie zgodnie z art. 152 p.p.s.a.