VI SA/Wa 857/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-14
Skład orzekający: Urszula Wilk, Grażyna Śliwińska, Izabela Głowacka-Klimas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP, rozpatrując sprzeciw od decyzji o udzieleniu patentu, jest związany zakresem żądania i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, w szczególności czy musi badać wszystkie przesłanki zdolności patentowej (nowość, poziom wynalazczy, stosowanie przemysłowe), nawet jeśli strona skupiła się na jednej z nich?Ratio decidendi
Urząd Patentowy RP, rozpatrując sprzeciw w postępowaniu spornym, jest związany zakresem żądania i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, zgodnie z art. 255 ust. 4 Prawa własności przemysłowej. Organ ma obowiązek zbadania wszystkich przesłanek zdolności patentowej (nowość, poziom wynalazczy, stosowanie przemysłowe) łącznie, nawet jeśli strona w sprzeciwie skupiła się na jednej z nich, a w przypadku wątpliwości co do zakresu żądania, powinien odebrać od strony stosowne oświadczenie. Zaniechanie zbadania wszystkich przesłanek stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący L. C. złożył sprzeciw od decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu patentu na wynalazek, kwestionując jego nowość (art. 24 i 25 Prawa własności przemysłowej) oraz poziom wynalazczy (art. 26 Prawa własności przemysłowej). Urząd Patentowy RP oddalił sprzeciw, uznając, że skarżący nie wykazał braku nowości wynalazku i że wycofał się z zarzutu dotyczącego poziomu wynalazczego. Skarżący zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym niewyjaśnienie stanu faktycznego, niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa własności przemysłowej oraz pominięcie dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego L. C. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
L. C. (dalej także jako: skarżący, wnoszący sprzeciw) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP, organ) z dnia [...] grudnia 2011 r., nr Sp. [...], który oddalił jego sprzeciw i obciążył kosztami postępowania w sprawie o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt.: "[...] ", udzielony na rzecz T. C., M. J. "[...] " spółka jawna z siedzibą w [...].
Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 246 ust. 1 i art. 247 ust.2 oraz art.24 i art.25 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami) – dalej jako "p.w.p." oraz art. 98 k.p.c. w związku z 256 ust. 2 p.w.p.
Podstawę faktyczną decyzji stanowiły następujące ustalenia:
L. C. złożył do Urzędu Patentowego RP w dniu [...] czerwca 2010 r. sprzeciw od prawomocnej decyzji tego Urzędu z dnia [...] maja 2009 r., opublikowanej w WUP nr [...] z [...].12.2009 r. o udzieleniu patentu nr [...] na wynalazek pt.: "[...] " na rzecz T. C., M. J. "[...] " spółka jawna z siedzibą w [...] (dalej jako uczestnik postępowania, uprawniony), z pierwszeństwem od [...] marca 2006 r. W sprzeciwie, jako podstawy prawne wskazał na art. 24, 25 i 26 p.w.p. Wobec uznania sprzeciwu przez uprawnionego za bezzasadny, sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.
Urząd Patentowy uznał, że wnoszący sprzeciw za podstawę swojego żądania podał ostatecznie przepisy art. 24 i art. 25 p.w.p. wobec kwestionowania cechy nowości. Na poparcie swoich argumentów wnoszący sprzeciw przedłożył: materiały obcojęzyczne obejmujące dwie ulotki reklamowe i tabelę oraz schemat techniczny włoskiej firmy C. s.r.l., z których zrezygnował w piśmie z dnia [...].10.2011r. (k.52 akt Sp.31/11); niedatowaną ulotkę zatytułowaną "[...] "; niedatowaną ulotkę zatytułowaną "[...] "; oświadczenie A. S., że jest producentem bigówko- perforówek od 2002r., i że noże do perforacji umożliwiają perforację kreskową papieru; oświadczenie K. K., że firma K. w swoich przewijarkach do papieru toaletowego oraz włókniny stosuje układ perforacji "nóż - przeciwnoże" od 1998r.
Uprawniony wniósł o oddalenie sprzeciwu podnosząc nie przedstawienie wcześniejszego rozwiązania o tych samych cechach technicznych co wynalazek objęty spornym patentem. Ponadto, przedłożył: swoje zapytanie do włoskiej firmy C. w sprawie możliwości cięcia poliestrowej tkaniny powleczonej na maszynach C. bez uszkodzenia oraz odpowiedź prezesa tej firmy (wraz z tłumaczeniem), że takie operacje są wykonywane, ale maszyny standardowe nie mogą jednocześnie wykonywać takich funkcji jak cięcie oraz sztancowanie etykiet ubraniowych; zapytanie do firmy "[...] " w sprawie możliwości nacinania poliestrowej tkaniny na maszynach [...] lub [...] bez uszkodzenia i strzępienia się wszywek po oderwaniu wraz z odpowiedzią, że nie ma możliwości nacinania impregnowanej tkaniny poliestrowej na maszynach [...] lub [...] wyposażonych w standardowe noże bez uszkodzenia i strzępienia się; zapytanie do firmy "[...] ", w sprawie możliwości nacinania poliestrowej tkaniny na maszynach [...] lub [...] bez uszkodzenia i strzępienia się wszywek po oderwaniu, wraz z odpowiedzią, że nacinanie impregnowanej tkaniny poliestrowej na [...] lub [...] jest niskiej jakości, przy czym odrywanie jest trudne, a tkanina postrzępiona.
Urząd Patentowy uznał, że na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska, dopuścił dowód z przesłuchania strony L. C.. Powołał się na definicję wynalazku zawartą w art. 24 p.w.p. stanowiącą, że patenty są udzielane na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, bez względu na dziedzinę techniki; na art. 25, że rozwiązania nie uważa się za nowe, jeśli jest częścią stanu techniki (ust. 1). Przy czym stan techniki został zdefiniowany w ust. 2 i 3 w art. 25 p.w.p. jako : wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób; a za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.
Kolegium Orzekające stwierdziło, że przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za część stanu techniki, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (lub w postaci ujawniającej zgłoszone do ochrony jako wynalazek lub wzór użytkowy). Odnosząc się do zarzutu braku nowości uznało, że dla jego wykazania musi być udowodnione udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.
Powołało się na art. 33 ust. 4 p.w.p. mówiącym o występowaniu "zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku" - zgodnie z obowiązującym uprzednio §13 ust. 4 Zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. nr 18 z dnia 13 kwietnia 1993 r., poz.179), w którym podano, że "zastrzeżenia zależne zastrzegają szczególne postacie wynalazku zastrzeżonego w zastrzeżeniu niezależnym, nawet jeśli można by uważać, że cechy podane w zastrzeżeniu zależnym same stanowią wynalazek". Powołało się na zakres ochrony określony w zastrzeżeniach niezależnych nr 1 i 3 z odpowiednio uzależnionymi zastrzeżeniami zależnymi.
Odnosząc się do wskazanego zakresu ochrony Kolegium Orzekające oceniło, że żaden z przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw materiałów dowodowych nie dowodzi braku nowości spornego wynalazku ani w kategorii urządzenia ani w kategorii sposobu. Nie ukazuje urządzenia do cięcia taśmy posiadającego wałki prowadzące, wałek naprężający, wałek dociskowy, bęben oporowy oraz głowicę tnącą z osadzonymi w niej nożami, w którym noże na linii cięcia posiadają wgłębienia, ani nie ujawnia sposobu cięcia taśmy, w którym taśma przecinana jest w sposób nie całkowity i odcinki taśmy pozostają połączone za pośrednictwem przewężeń. Oceniając dowody wskazało, że ulotki "[...] " i "[...] " pokazują ogólne widoki maszyn, które nie tylko, że nie przedstawiają cech spornego wynalazku, ale także są niedatowane. Oświadczenia A. S. i K. K. ocenił jako bardzo ogólnikowe i nie stanowiące dowodu na znajomość nawet tych cech, które w swej treści wymieniają. Ocenił, że dowód z przesłuchania strony L. C., a także jego oświadczenie oraz trzy zdjęcia maszyny [...] dotyczą okoliczności na długo po dacie pierwszeństwa spornego wynalazku i także nie przedstawiają cech spornego wynalazku.
Ocenił odpowiedzi na zapytania przedłożone przez uprawnionego obejmujące: jako nieprzydatne przy ocenie zdolności patentowej spornego wynalazku, tj. przy jego ocenie nowości, z uwagi na fakt, iż nie dotyczą one wcześniejszego ujawnienia zespołów cech objętych zastrzeżeniami niezależnymi spornego wynalazku, a jedynie możliwości nacinania poliestrowej tkaniny na maszynach określonego rodzaju, bez uszkodzenia i strzępienia się wszywek. Podkreślił, że ciężar dowodowy spoczywał na wnoszącym sprzeciw, gdyż to on musi udowodnić słuszność swoich zarzutów - w tym przypadku zarzutu braku nowości spornego wynalazku.
W skardze złożonej do tut. Sądu L. C. domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania zarzuca przedmiotowej decyzji:
naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie należytych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez:
niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwie przyjętą wykładnię art. 24 p.w.p, art. 25 ust. 1, 2 i 3 p.w.p.;
niewyjaśnienie podniesionych w sprzeciwie okoliczności odnoszących się do art. 26 p.w.p.;
naruszenie przepisów art. 8 k.p.a. poprzez wynikające z nie należytego przeanalizowania okoliczności sprawy podważenie zaufania obywatela do działań organu administracji publicznej, poprzez:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 24 i 25 p.w.p.;
b) pominięcie okoliczności świadczących o naruszeniu przez sporny wynalazek zapisów art. 26 p.w.p.;
naruszenie przepisów art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie złożonych w toku podstępowania dowodów, w szczególności niedatowanych ulotek i niewyczerpujące odniesienie się do dowodów odnoszących się do nowości, a także do materiału dowodowego podważającego poziom wynalazczy spornego rozwiązania.
Po pierwsze zwrócił uwagę Sądu, iż wskazane podstawy sprzeciwu obejmowały w całości artykuł 24 wraz z wynikającymi z jego treści przesłankami określonymi w art. 25 oraz 26 p.w.p. W toku postępowania nie dokonywał ograniczenia wniosku/sprzeciwu, w związku z czym wydana decyzję odnosi się jedynie do części zarzutów, co świadczy o naruszeniu zapisów art. 77, a także art. 8 k.p.a. Urząd Patentowy RP miał obowiązek rozpatrzenia sprzeciwu w odniesieniu do pełnego brzmienia zapisu art. 24, a nie ograniczania się jedynie do części tego przepisu precyzowanej dalej przez art. 25 p.w.p. Co prawda protokół z rozprawy z [...] grudnia 2011 roku w części przywołującej wyjaśnienia i dowody, zawiera bezpośrednie odwołanie do art. 24 w związku z artykułem 25, to jednak nie zawiera stwierdzenia o ograniczeniu zakresu złożonego sprzeciwu, albo o rezygnacji wnoszącego sprzeciw z podstawy prawnej żądania określonej w artykule 26 p.w.p. Wnoszący sprzeciw zrezygnował w toku postępowania jedynie z powoływania dowodów, jakie miały zostać przetłumaczone na język polski. Stwierdził, że potwierdzeniem faktu, iż podstawę sprzeciwu stanowił art. 24 p.w.p. w związku z zarówno art. 25 i 26 p.w.p. jest odpowiedź złożona w toku postępowania spornego przez uprawnionego. Oznacza to, że doszło do naruszenia art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwe (niepełne) zastosowanie art. 24 p.w.p., bowiem Urząd Patentowy RP całkowicie pominął w swoich rozważaniach ustawowe przesłanki do udzielenia patentu na wynalazek odnoszące się do poziomu wynalazczego rozwiązania według [...].
Zakwestionował dokonana przez organ ocenę dowodów: niedatowanych ulotek podnosząc, że przepis 75 § 1 p.w.p. nie nakazuje, aby dowód składany w toku postępowania był opatrzony datą. Brak daty należy uznać za okoliczność, wobec której zgodnie z art. 75 § 2 k.p.a. organ powinien odebrać od strony oświadczenie, co do kwestionowanych okoliczności pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania i dopiero wykazanie nieprawdziwości twierdzeń zawartych w oświadczeniu stanowi podstawę do odrzucenia dowodu. Skarżący zakwestionował pominięcie dowodów, lub potraktowanie ich jako nieprawdziwych, mimo oświadczenia, za które uznaje powołanie ich w toku postępowania. Jego zdaniem organ ma obowiązek wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, powinny skutkować wezwaniem strony do potwierdzenia okoliczności jakie wywodzi z dowodów, na przykład poprzez przedstawienie dokumentów wskazujących na okres w jakim ujawnione w dowodach urządzenia znajdują się na rynku. W związku z wynikającą z obowiązków prawnych producentów i importerów maszyn i urządzeń technicznych odpowiedzialnością za wyrób (np. certyfikacja CE) potwierdzenie lub zaprzeczenie okoliczności wywodzonych z materiału dowodowego byłoby 100%. Za niezrozumiałe uznał pominięcie oświadczeń panów A. S. oraz K. K., dotyczących okresu obecności na rynku technologii cięcia taśmy oraz samego urządzenia oraz jego komponentów. O ile organ miał wątpliwości co do treści oświadczeń, powinien wezwać składających oświadczenie w charakterze świadków, aby mogli wyjaśnić i doprecyzować ogólne, zdaniem Urzędu Patentowego RP, twierdzenia.
Zakwestionował oświadczenie prezesa C., który potwierdza, że maszyny [...] wykorzystywane do cięcia tkanin powlekanych do odpowiednich etykiet ubraniowych bez uszkodzenia, i że nie jest możliwe jednoczesne cięcie i sztancowanie, wskazując że w sposobie według wynalazku [...] w całej treści opisu oraz zastrzeżeniach patentowych nie ma odwołania do sztancowania. W patencie [...] materiał w postaci taśmy jest przecinany całkowicie, lecz nie w pełnej swojej szerokości, a do sztancowania nie dochodzi. Powołane oświadczenie potwierdza bowiem, iż sposób według wynalazku może zostać przeprowadzony na urządzeniach C. i operacja ta jest wykonana prawidłowo, bez wystrzępiania materiału taśmy, co podważa nowość rozwiązania według spornego patentu. Ponadto w powołanym zastrzeżeniu niezależnym "urządzenia do cięcia taśmy" nie występuje określenie rodzaju taśmy, a sposoby dotyczące nacinania lub cięcia różnego rodzaju taśm np. papierowych są bowiem powszechnie stosowane i znane przed datą zgłoszenia patentu [...].
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. uznał, że właściwie zastosował i przyjął wykładnię art. 24 p.w.p., który zawiera jedynie definicję wynalazku. Właściwe zastosował przyjętą wykładnię art. 25 ust. 1, 2 i 3 p.w.p., korzystając z wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady możliwie szerokiej interpretacji treści zastrzeżeń w świetle całego opisu patentowego przy ocenie nowości i poziomu wynalazczego. Nie zgadzając sie z zarzutem niewyjaśnienia podniesionych w sprzeciwie okoliczności odnoszących się do art. 26 p.w.p., pominięcia okoliczności świadczących o naruszeniu tego przepisu wskazał, że wnoszący sprzeciw nie podnosił żadnych szczególnych "okoliczności odnoszących się do art. 26 p.w.p." ani okoliczności "świadczących o naruszeniu przez sporny wynalazek zapisów art. 26 p.w.p." Wymienił jedynie art. 26 p.w.p. łącznie z art. 25 p.w.p. we wniosku, a następnie wycofał się z tej podstawy prawnej na rozprawie w dniu [...].12.2011r. podając do protokołu, iż stawia jedynie zarzut braku nowości spornego wynalazku w oparciu o art. 24 w związku z art. 25 p.w.p. (patrz "sprzeciw" k.15, w.19-21 i protokół k.67, w.2-3, akt Sp. 31/11).
Nie zgodził się z zarzutem naruszenia przepisów art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie złożonych w toku podstępowania dowodów, w szczególności niedatowanych ulotek, gdyż nie pominął żadnego dowodu, a w szczególności niedatowanych ulotek "[...] " i "[...] ", odnosząc się do nich szczegółowo. wskazał, iż ulotki nie przedstawiają cech spornego wynalazku, ale także są niedatowane. Podnosił, że w postępowaniu spornym ciężar dowodowy spoczywał na wnoszącym sprzeciw. Przed zamknięciem rozprawy strony, reprezentowane przez zawodowych pełnomocników, oświadczyły ustnie, że wyczerpały swoje argumenty i materiał dowodowy. Z tego względu nie mógł wzywać strony do dalszych wyjaśnień tym bardziej, że w postępowaniu spornym Urząd pełni rolę bezstronnego arbitra i bez szkody dla drugiej strony nie może wskazywać jednej ze stron postępowania, reprezentowanej przez zawodowych pełnomocników, mankamentów przedkładanego materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej także p.p.s.a.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2011 r. została wydane z naruszeniem przepisów postępowania – w stopniu, który może mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Podnieść należy jednak, że przepisami proceduralnymi określającymi tryb i zasady postępowania przed Urzędem Patentowym w sprawach spornych są art. 255, 2551 - 25512 oraz art. 256, które zastąpiły regulowanie tych kwestii przez przepisy wykonawcze, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2001 r. w sprawie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2001 r. Nr 92, poz. 1018).
Ustawodawca, co do zasady przyjął założenie, że podstawę wniosków kierowanych do postępowania spornego określa sam wnioskodawca, a organ orzekający rozstrzyga wyłącznie w granicach wniosku i podstawy prawnej wskazanej przez wnioskodawcę, co wynika wprost z art. 255 ust. 4 p.w.p.
Dopiero w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 256 p.w.p.)
Zasada, określona w sposób jednoznaczny co do związania Urzędu Patentowego granicami wniosku i podstawą prawną żądania oznacza, że Urząd Patentowy nie może domniemywać kwestii ograniczenia przez stronę tego wniosku, w sposób zmieniający jego pierwotny zakres. Podkreślić należy, iż z zasady kontradyktoryjności wynika, że to żądanie zainteresowanego – w granicach wniosku i podstawy prawnej - wyznacza granice sprawy.
Na gruncie niniejszej sprawy podstawami prawnymi wskazanymi w sprzeciwie skarżącego domagającego się unieważnienia patentu nr [...] na wynalazek pt.: "[...] są art. 24, 25 i 26 p.w.p.
Przepis art. 24 p.w.p. określa przesłanki zdolności patentowej. Stanowi bowiem, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.
Przepis art. 25 precyzuje definicję odnoszącą się do przesłanki nowości. Wskazuje w ust. 1, że wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki.
2. Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.
3. Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.
4. Przepisy ust. 1-3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie.
Z kolei art. 26 ust. 1 odnosi się do przesłanki poziomu wynalazczego. Przepis ten stanowi, że wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Przy czym ust. 2 wskazuje, że przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3.
Z normy tej wynika, że patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to, że przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę, bowiem wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.
W konsekwencji powyżej wskazanych podstaw prawnych sprzeciwu - unieważnienie spornego patentu, bądź oddalenie sprzeciwu mogłoby nastąpić w sytuacji, gdyby poczynione na podstawie dowodów wnioskodawcy ustalenia faktyczno-prawne nie budziły żadnych wątpliwości.
Co istotne – także w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a jej twierdzenia w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, może z tego wywieść negatywne dla niej wnioski, a w konsekwencji rozstrzygnięcie.
Na gruncie niniejszej sprawy, strona w sposób nie budzący wątpliwości podniosła w sprzeciwie także podstawę prawną dotyczącą zakwestionowania poziomu wynalazczego (26 p.w.p.). Organ zajął się wyłącznie kwestią nowości przedmiotowego wynalazku.
Podkreślić należy, że przesłanki zdolności patentowej muszą być zbadane łącznie, zaś ocena technicznego charakteru wynalazku winna być konsekwencją oceny spełniania wszystkich ustawowych przesłanek, w odniesieniu do skonkretyzowanego zgłoszenia patentowego, bo dopiero wówczas organ stosujący prawo może zrekonstruować zindywidualizowaną i konkretną normę prawa administracyjnego uwzględniającą specyfikę zgłoszonego wynalazku. Taki pogląd prezentuje Naczelny Sad Administracyjny w wyroku II GSK 85/11 z dnia 19 marca 2012 r. (Lex nr 1135531). Sąd w niniejszym składzie go podziela, dlatego badanie pozostałych zarzutów skargi uznaje za przedwczesne. Urząd Patentowy nie zbadał łącznie, w ramach wskazanej przez stronę w sprzeciwie podstawy prawnej, przesłanek zdolności patentowej kwestionowanego wynalazku. W sposób nieuprawniony poszedł dalej, przyjmując że skarżący wycofał się z kwestionowania poziomu wynalazczego (26 p.w.p.).
Wbrew argumentom zawartym w odpowiedzi na skargę, nie można przyznać racji Urzędowi Patentowemu, że skarżący "wycofał się z podstawy prawnej art. 26 p.w.p. na rozprawie w dniu [...].12.2011r. podając do protokołu, iż stawia jedynie zarzut braku nowości spornego wynalazku w oparciu o art. 24 w związku z art. 25 p.w.p." Powyższa konkluzja pozostaje w sprzeczności z przebiegiem rozprawy odzwierciedlonym w protokole rozprawy, gdzie nie ma zapisu "stawia jedynie zarzut", a jest sformułowanie “stawia zarzut". Skarżący nie został przez Kolegium Orzekające dopytany w sposób nie budzący watpliwości na okoliczność zakresu dotychczas sformułowanych i popieranych zarzutów, a w szczególności, czy ogranicza podstawę prawną i zakres wniosku objętego sprzeciwem.
Oznacza to, że skoro Urząd Patentowy w sprawie spornej, z mocy art. 255 ust. 4 p.w.p. jest związany granicami wniosku i podstawą prawną żądania, to w przypadku jakiejkolwiek wątpliwości co do modyfikacji żądania, musi odebrać oświadczenie strony bądź jej pełnomocnika, którego treść winna znaleźć się w protokole rozprawy, o ile strona nie sformułowała go w piśmie procesowym.
Związanie UP granicami wniosku oznacza, że organ nie może ani wykroczyć poza zakres żądania określonego we wniosku ani pominąć zakresu żądania objętego wnioskiem, szczególnie przy nieuwzględnieniu wniosku strony, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Brak ustosunkowania się przez Urząd Patentowy do wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę podstaw prawnych uzasadniających sprzeciw w zakresie unieważnienia prawa ochronnego stanowi uchybienie art. 107 § 3 k.p.a. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II GSK 1551/11 z 21 listopada 2012 r.). W niniejszej sprawie okoliczność ta może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego uwzględni związanie Urzędu podstawami prawnymi sprzeciwu, badając łącznie zakwestionowane przesłanki zdolności patentowej. W przypadku wątpliwości zażąda prawidłowego ich określenia, bowiem z zasady kontradyktoryjności wynika, że żądanie zainteresowanego wyznacza granice sprawy.
Sąd administracyjny nie dokonuje we własnym zakresie ustaleń faktycznych sprawy. Ocenia natomiast czy dokonane przez organ administracji ustalenie okoliczności faktycznych sprawy było prawidłowe i czy dokonując tych ustaleń organ administracji nie naruszył przepisów postępowania, a jeśli stwierdzi takie naruszenie - to winien ocenić czy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe należało uznać, że uchybienie przepisom proceduralnym art. 255 ust. 4 p.w.p. oraz art. 7 i 107 § 3 k.p.a. może mieć istotny wpływ na wynik sprawy co uzasadnia uwzględnienie skargi na postawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O niewykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło