VI SA/Wa 858/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi U. W. H. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2007 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej U.W. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. U. W. H. wniosła skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2007 r., które po rozpoznaniu odwołania od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2006 r. o odmowie wpisu skarżącej na listę postanowiło zaskarżoną uchwałę utrzymać w mocy. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż skarżąca U. W. w dniu 10 grudnia 2005 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Komisja Konkursowa powołana przez Okręgową Radę Adwokacką w K. po sprawdzeniu testów w uchwale z dnia [...] grudnia 2005 r. ustaliła, iż skarżąca uzyskała 188 punktów, co jest równoznaczne z uzyskaniem negatywnego wyniku egzaminu. W dniu 2 lutego 2006 r. skarżąca skierowała do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich. We wniosku tym zakwestionowała wynik egzaminu podnosząc, że w jej ocenie udzieliła prawidłowych odpowiedzi na pytania zawarte w punkcie 34 oraz w punkcie 148 testu, a więc przy uwzględnieniu tych odpowiedzi powinna uzyskać z testu wymaganą przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze ilość 190 punktów. Okręgowa Rada Adwokacka w K. w uchwale z dnia [...]marca 2006 r., na podstawie art. 68 ust. 1 i 4 w zw. z art. 75 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze, odmówiła wpisu U. W. na listę aplikantów adwokackich z uwagi na niespełnienie przez nią wymogów z art. 75 ust. 2 tej ustawy. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że U.W. nie uzyskała pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego, a więc jest osobą nieuprawnioną do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich, w związku z czym jej wniosek nie może być rozpoznany pozytywnie. U. W. wniosła odwołanie od tej uchwały do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Ponownie zakwestionowała wynik egzaminu ustalony przez Komisję Konkursową wskazując jednocześnie, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. w swojej uchwale nie odniosła się w żaden sposób do faktu, że jej test egzaminacyjny został błędnie sprawdzony. Naczelna Rada Adwokacka rozpoznając odwołanie uchwałą z dnia [...] maja 2006 r. uchyliła zaskarżoną uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. i umorzyła postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że w odniesieniu do egzaminu na aplikację adwokacką przeprowadzonego w 2005 r. ostateczne rozstrzygnięcie wyników egzaminu konkursowego zawiera się w uchwale Komisji Konkursowej podjętej w trybie art. 75 j ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich uprawnione były więc jedynie osoby, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu, ustalony w tym trybie. Inne osoby o wpis na listę aplikantów adwokackich nie mogą się ubiegać, a ich wnioski pozbawione podstawy prawnej należy traktować jako bezprzedmiotowe. Jednoznaczną intencją ustawodawcy było bowiem wyłączenie w 2005 r. jakiegokolwiek trybu odwoławczego w zakresie wyników egzaminu na aplikacje, zaś wdrożenie postępowania z wniosku U. W. wpis na listę aplikantów stanowi obejście ustawy zmierzające do merytorycznej kontroli uchwały Komisji Konkursowej. W skardze na tę uchwałę wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie U. W. zarzuciła organowi naruszenie art. 68 ust. 6-7 w zw. z art. 75 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 7 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi U. W. wyrokiem z dnia 16 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1544/06 uchylił zaskarżoną uchwałę, stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Uznał, iż zaskarżona uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2006 r. wydana została z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 68 w zw. z art. 75 ust. 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.). W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w ustawie z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) nie przewidziano, odnośnie egzaminów na aplikację przeprowadzonych w 2005 r., możliwości zaskarżenia samej uchwały komisji konkursowej, jednakże w ocenie Sądu, każdy kandydat, który przystąpił do egzaminu na aplikację adwokacką w 2005 r. mógł w trybie art. 68 w zw. z art. 75 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze wystąpić z wnioskiem o wpis na listę aplikantów adwokackich, a okręgowa rada adwokacka była zobowiązana rozpoznać merytorycznie taki wniosek. Od uchwały okręgowej rady adwokackiej w przedmiocie wpisu na listę aplikantów przysługiwało kandydatowi odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Zdaniem Sądu pozbawienie kandydatów jakichkolwiek środków odwoławczych od wyników egzaminu na aplikację adwokacka w 2005 r. stanowiło naruszenie zasady konstytucyjnej wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP. Sąd uznał, że w sprawie objętej skargą, brak było przesłanek do umorzenia przez organ postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a Naczelna Rada Adwokacka była zobowiązana rozpoznać merytorycznie odwołanie skarżącej od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich. Wyrok stał się prawomocny z dniem 27 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doręczył Naczelnej Radzie Adwokackiej prawomocne orzeczenie wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjno-osobowymi. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] marca 2006 r. po rozpoznaniu odwołania U. W. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] marca 2006 r. o odmowie wpisu skarżącej na listę postanowiło zaskarżoną uchwałę utrzymać w mocy. W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż Prezydium NRA w pełni podzieliło tok argumentacji przywołany przez ORA w K. w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wsparty przywoływanymi przepisami. Komisja Egzaminacyjna w uchwale z dnia [...] grudnia 2005 r. ustaliła, iż pani W. uzyskała 188 punktów. ORA nie miała kompetencji, by wynik ten – w jakimkolwiek postępowaniu "odwoławczym" – zakwestionować. Za jedyną prawidłową w takiej sytuacji należy uznać konstatację, że osoba, która nie uzyskała pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego nie może zostać wpisana na listę aplikantów adwokackich (art. 75 ust. 2 p.o a. – a contrario). W konkluzji Prezydium NRA, uchwałę ORA, jako odpowiadającą prawu i opartą o ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością, utrzymało w mocy. Skargę na powyższą uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła U. W. H. wnosząc o jej uchylenie i zobowiązanie organu do podjęcia uchwały o wpisaniu jej na listę aplikantów adwokackich. Zarzuciła naruszenie art. 68 ust. 6-7 w zw. z art. 75 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 78 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty, jakie stawiała w odwołaniu od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K., o nierzetelnym sprawdzeniu przez Komisję Egzaminacyjną jej testu i w rezultacie błędnym ustaleniu wyniku egzaminu konkursowego. Wskazała pytania nr 34 i 148 testu. Naczelna Rada Adwokacka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Ponadto, co wymaga podkreślenia, przedmiotowa sprawa wpisu skarżącej na listę aplikantów adwokackich była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. W myśl art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest zasadna. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275). W piśmiennictwie (J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze, Warszawa 2004, str. 223) podkreśla się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego Naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje konieczność - w razie złożenia na tej podstawie skargi - uchylenie zaskarżonej decyzji. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi od uprzednio wydanej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2006 r. wyrokiem z dnia 16 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1544/06 - uchylając zaskarżoną uchwałę zawarł w swoim wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził, że Naczelna Rada Adwokacka jest zobowiązana rozpoznać merytorycznie odwołanie skarżącej od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich. Organ nie zastosował się do jednoznacznie wskazanego dalszego ciągu postępowania, nie rozpoznał merytorycznie odwołania skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K., podzielając jej pogląd a nie ocenę, którą był związany, wyrażoną w orzeczeniu sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w związku z art. 153, art. 152 oraz art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.