VI SA/Wa 860/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na pisma Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] stycznia 2012 r. i [...] marca 2012 r., nr sprawy: [...] odmawiające odstąpienia od dochodzenia zwrotu roszczenia regresowego p o s t a n a w i a: - odrzucić skargę - Pismem z dnia 28 marca 2012 r. A. M. (dalej także: skarżący) wniósł za pośrednictwem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej także: UFG) skargę na pismo z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz z dnia [...] marca 2012 r., nr sprawy: [...], odmawiające skarżącemu odstąpienia przez UFG od dochodzenia zwrotu roszczenia regresowego. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2011 r. pracownik skarżącego – W. W. kierujący pojazdem [...] nr rej. [...] spowodował wypadek komunikacyjny, w którym został uszkodzony pojazd marki [...] nr rej. [...] należący do J. G.. Skarżący był posiadaczem pojazdu i nie miał zawartej umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego ww. pojazdu. Poszkodowany zgłosił swoje roszczenie do zakładu ubezpieczeniowego, który przeprowadził postępowanie w zakresie ustalenia zasadności i wysokości dochodzonych roszczeń. Wobec ustalenia, że skarżący nie miał zawartej umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego, zakład ubezpieczeniowy przesłał zebraną dokumentację do UFG w celu wypłaty odszkodowania. Na podstawie art. 98 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), UFG wypłacił poszkodowanemu odszkodowanie za szkodę w pojeździe. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, działając na podstawie art. 110 ust. 1 ww. ustawy, wystąpił do skarżącego o zwrot wypłaconego świadczenia (odszkodowania). Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wystąpił na podstawie art. 110 ust. 2 ww. ustawy do UFG o odstąpienie od dochodzenia od niego wypłaconego poszkodowanemu świadczenia. UFG nie znalazł podstaw do odstąpienia od dochodzenia roszczenia regresowego od skarżącego, o czym poinformował go pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz pismem z dnia [...] marca 2012 r. (nr [...]). Z odpowiedzi na skargę wynika, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego zawarte w pismach z dnia [...] stycznia 2012 r. i z dnia [...] marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwrócił skargę wraz z aktami Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu celem nadania jej właściwego biegu stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. W postanowieniu podniesiono, że mimo tego, że UFG nie jest organem administracji publicznej, to siedzibę ma w W., a zatem zgodnie z art. 13 p.p.s.a. sądem właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga wpłynęła w dniu 23 kwietnia 2012 r. wraz z odpowiedzią na skargę, w której UFG zwraca się o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej, ewentualnie - z ostrożności procesowej - o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę pełnomocnik UFG wskazał, że sądem właściwym do rozpoznania sprawy między skarżącym a UFG będzie sąd powszechny, bowiem w tej spawie mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego, który normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu prawa cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy w związku z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a., sposób załatwienia sprawy przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sądy administracyjne działają wyłącznie w granicach określonej w art. 3, 4, 5 p.p.s.a. właściwości rzeczowej, co oznacza, iż kognicja tych sądów obejmuje tylko orzekanie w sprawach, które w/w przepisami zostały objęte. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy wykonując kontrolę działalności administracji publicznej orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne rozstrzygają również spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.). Natomiast nie są właściwe w sprawach określonych w art. 5 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Pod pojęciem sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeratywnie w art. 3 p.p.s.a. oraz inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów tej ustawy. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. W szczególności nie jest właściwy do rozpoznania roszczeń o charakterze cywilnym. Przez działalność administracji publicznej rozumie się realizację przez organy administracji publicznej zwierzchniej władzy (imperium) przysługującej państwu. Organem państwowym jest wyodrębniona organizacyjnie część aparatu państwowego powołana do wykonywania określonych przez prawo zadań państwa przy zastosowaniu środków (form) wynikających z przysługujących państwu zwierzchniej władzy (imperium) (por. Woś, /w:/ T. Woś (red), Postępowanie sądowoadministracyjne, s. 46 i J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Kraków 2006, s. 98-103). W świetle art. 96. ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.) - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jest instytucją wykonującą zadania określone w ustawie. Natomiast ust. 2 cyt. ustawy stanowi, iż UFG jest właściwy w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w związku z kontrolą spełnienia obowiązku zawierania umów obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2. Zgodnie z ust. 3 tej ustawy Fundusz ma osobowość prawną. Nadzór nad działalnością Funduszu sprawuje minister właściwy do spraw instytucji finansowych w oparciu o kryterium legalności i zgodności ze statutem. Natomiast art. 98 ust. 1 pkt 3 lit. a) cyt. ustawy stanowi, że do zadań UFG należy zaspokajanie roszczeń z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2, w granicach określonych na podstawie przepisów rozdziałów 2 i 3, za szkody powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na osobie, w mieniu, w mieniu i na osobie, gdy posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, W doktrynie przyjął się pogląd, że w konstrukcji UFG można doszukać się zarówno cech publiczno-, jak i prywatnoprawnych. Nadzór nad jego działalnością sprawuje minister właściwy do spraw instytucji finansowych - co do legalności i zgodności ze statutem sposobu wykonywania zadań. O publicznoprawnym charakterze Funduszu świadczą również jego kompetencje w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w związku z kontrolą spełnienia obowiązku zawierania umów obowiązkowych ubezpieczeń. Fundusz wystawia tytuł wykonawczy w trybie egzekucji administracyjnej w zakresie egzekucji karnej opłaty pieniężnej w stosunku do podmiotów naruszających obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC komunikacyjnego i OC rolników. Nie wydaje jednak decyzji administracyjnych w sprawie nałożenia powyższej opłaty, ale decyduje o ewentualnym umorzeniu opłaty lub udzieleniu ulgi w jej spłacie (por. art. 94 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych). UFG nie jest więc organem administracji publicznej, lecz jedynie instytucją quasi-ubezpieczeniową, wypłacającą świadczenia ubezpieczeniowe, a nieposiadającą statusu zakładu ubezpieczeń. Analizując dopuszczalność przedmiotowej skargi stwierdzić należy, iż stosownie do treści art. 19 oraz art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych sprawy z zakresu roszczeń wynikających z umów ubezpieczeń obowiązkowych lub obejmujących roszczenia z tytułu tych ubezpieczeń należą do właściwości sądów powszechnych. Ponadto Sąd zauważa, że pisma UFG z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz z dnia [...] marca 2012 r. stanowiące odpowiedź UFG na pisma skarżącego nie są decyzją administracyjną, ani innym wymienionym w art. 3 § 2 p.p.s.a. aktem administracyjnym, od którego służy stronie prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 52 § 1 p.p.s.a. Roszczenie wywiedzione w sprawie niniejszej nie zawiera w sobie żadnego elementu, który pozostawałby poza kognicją sądu powszechnego, i dla którego uprawniona byłaby kontrola sądu administracyjnego, tak, aby strona miała zapewnione w swojej sprawie konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P.). W rozpoznawanej sprawie to konstytucyjne prawo do sądu może być zrealizowane przed sądem cywilnym. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po stronie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego nie istniał obowiązek prawny wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a., gdyż postępowanie w sprawie likwidacji szkody należało do wyłącznej kompetencji Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. właściwego miejscowo dla ubezpieczonego - poszkodowanego w kolizji. PZU ustaliło, że w dacie kolizji jej sprawca nie miał zawartej umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC. W związku z tym roszczenie regresowe zakładu ubezpieczeń w stosunku do sprawcy kolizji - skarżącego (nieposiadającego umowy OC) podlega wyłącznej kognicji sądu powszechnego, gdyż nie jest to sprawa sądowoadministracyjna. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji postanowienia.