VI SA/Wa 870/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewloka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi W. A/S w H., Dania na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "WIKING" oddala skargę VI SA/Wa 870/06 U Z A S A D N I E N I E Firma V. A/S z Danii w trybie Protokołu do Porozumienia Madryckiego wystąpiła o udzielenie prawa ochronnego w Polsce z pierwszeństwem od dnia [...] marca 1999r. na znak towarowy słowny WIKING pod numerem IR-720919 przeznaczony do oznaczania towarów w klasach 11 i 21, tj. piekarniki, ruszty, urządzenia do pieczenia, rożna, podnośniki do pieczenia, artykuły kuchenne i gospodarstwa domowego, grille. W piśmie z dnia 17 maja 2001r., będącym odpowiedzią na wstępną odmowę udzielenia prawa ochronnego, pełnomocnik wnioskodawcy ograniczył wykaz towarów w klasie 21 poprzez wykreślenie artykułów kuchennych i gospodarstwa domowego Urząd Patentowy RP Departament Badań Znaków Towarowych decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. odmówił udzielenia prawa ochronnego na wskazany wyżej znak towarowy dla towarów z klasy 11, tj. piekarniki, ruszty, urządzenia do pieczenia, rożna, podnośniki do pieczenia. Udzielił zaś ochrony na towary z klasy 11 – grille. Za podstawę prawną organ przyjął artykuł 9 ust. 1 ustawy o znakach towarowych. W uzasadnieniu decyzji Urząd stwierdził, że rejestracja znaku WIKING mogłaby w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego wprowadzić w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów lub usług nim oznaczonych, z tego względu, że jest on podobny do znaku towarowego VIKING R-139559 zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorcy, jednocześnie przyjmując jednorodzajowość towarów objętych rejestracją obu znaków i jednorodzajowość oznaczeń. Organ dokonał w tym względzie analizy obu znaków w warstwie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej. Wskazał, że oba znaki zawierają to samo słowo WIKING. Różnica polega tylko na pisowni obu wyrazów. W znaku IR-720919 słowo to zaczyna się literą W, a w znaku R-139559 literą V. Jednocześnie Urząd Patentowy stwierdził, że jest to jedynie nieznaczna różnica, która nie powoduje nowej jakości znaku, która mogłaby stanowić o jego zdolności odróżniającej. Nadmienił, że obie nazwy brzmią tak samo i są desygnatami tego samego słowa /wiking/. Ponadto organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie występuje podobieństwo towarów dotyczących sprzętu do pieczenia, przeznaczonych dla szerokiego kręgu odbiorców. Stwierdził, że piekarniki, ruszty, urządzenia do pieczenia, rożna, podnośniki do pieczenia są po prostu urządzeniami do pieczenia, tak jak piece elektryczne i gazowe, kuchnie, części i wyposażenia do tych urządzeń, dla których to towarów ochronę uzyskał znak VIKING. Przyjął także, że ograniczenie towarów w klasie 21 nie skutkuje wyeliminowaniem kolizji obu znaków, bowiem kolizja ta dotyczy towarów w klasie 11 a nie 21. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła firma W. A/S z siedzibą w Danii, zarzucając decyzji Urzędu Patentowego naruszenie art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy o znakach towarowych oraz naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie art. 7 i 77 § 1 kpa, polegające na pominięciu istotnych okoliczności. Firma ta wniosła jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o wydanie decyzji o uznaniu w Polsce ochrony dla międzynarodowej rejestracji znaku towarowego WIKING dla towarów z klasy 11: piece grzewcze do ogrzewania pomieszczeń. W uzasadnieniu wniosku podniesiono brak analizy przesłanki zwykłych warunków obrotu gospodarczego oraz błędną interpretację przesłanki przeciętnego odbiorcy. Wskazano na wstępie, że ocena podobieństwa towarów i oznaczeń dokonywana musi być w odniesieniu do zwykłych warunków obrotu gospodarczego. Firma W. A/S zarzuciła organowi nieuwzględnienie tej okoliczności i rozpatrywanie jednorodzajowości towarów i oznaczeń w oderwaniu od tych warunków, co skutkuje naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy o znakach towarowych. Wnioskodawca podniósł także, że analiza towarów nakazuje stwierdzić, że to nie przeciętny odbiorca, lecz odbiorca o podwyższonym stopniu znajomości rzeczy czy wręcz fachowiec będzie w przedmiotowym postępowaniu punktem odniesienia w zakresie analizy podobieństwa towarów. Wskazano, że urządzenia do pieczenia nie są przeznaczone do szerokiego kręgu odbiorców z uwagi na ich wysoka cenę oraz długotrwały charakter eksploatacji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy znalazł się także wniosek o ograniczenie wykazu towarów w klasie 11 do pozycji – piece grzewcze do ogrzewania pomieszczeń. Ma to, według wnioskodawcy, wyeliminować możliwość wywołania błędu wśród odbiorców, co do pochodzenia towarów, ze względu na ich niejednorodzajowość. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] lutego 2006r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podniósł, że w toku postępowania wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności mające wpływ na podjętą dnia [...] czerwca 2005r. decyzją, także funkcjonowanie znaku w obrocie gospodarczym. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie podobieństwo oznaczeń i towarów zostało ocenione w oparciu o zwykłe warunki obrotu, a więc takie, w których przeciętni odbiorcy towarów dokonują oceny znaków WIKING i VIKING, kierując się ogólnym ich wrażeniem. Na tej właśnie podstawie organ przyjął, że zachodzi niebezpieczeństwo pomyłki obu oznaczeń. Urząd Patentowy stwierdził ponadto, że argument wnioskodawcy, że urządzenia do pieczenia nie są przeznaczone do szerokiego kręgu odbiorców, nie odpowiada rzeczywistości. Podkreślił, że tego typu urządzenia są obecnie standardowym wyposażeniem gospodarstw domowych. Organ także wskazał, że ograniczenie wykazu towarów jedynie do pieców grzewczych do ogrzewania pomieszczeń nie eliminuje jednorodzajowości towarów, ponieważ w wykazie towarów dla znaku R-139559 znajdują się piece elektryczne i gazowe. W konkluzji Urząd podał, że zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa jest chybiony, ponieważ organ zebrał i przeanalizował całość materiału dowodowego, uwzględniając jednocześnie interes Zgłaszającego oraz interes Uprawnionego z rejestracji kolizyjnego znaku. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła firma W. A/S z siedzibą w Danii, zarzucając naruszenie przepisów, mające wpływ na wynik sprawy: art. 9 ust 1 pkt. 1 ustawy o znakach towarowych poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, art. 14 ust. 1 w/w ustawy poprzez jego niezastosowanie oraz art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca firma wskazała na błędną, jej zdaniem, interpretacje podobieństwa towarów. Zdaniem W. A/S piece do ogrzewania pomieszczeń nie są towarem podobnym do pieców elektrycznych i gazowych przeznaczonych do wykorzystywania w kuchni. Te drugie bowiem nie są wykorzystywane do ogrzewania, ale gotowania. Ponadto urządzenia produkowane przez firmę V. służą także do zmywania naczyń, rozdrabniania śmieci, chłodzenia oraz gotowania. Urządzenia zaś produkowane przez skarżącego nie mają takiego zastosowania. Wobec tego nie można mówić o podobieństwie towarów. Strona skarżąca podniosła także, że Urząd dokonał błędnej wykładni art. 9 uzt, poprzez błędne zrozumienie zwykłych warunków obrotu w niniejszej sprawie. Podkreśliła, że przeciętny polski konsument, który posiada urządzenia do pieczenia, nie nabywa towarów tak drogich i luksusowych, jak kominki opalane drewnem, które produkuje skarżący. Z różnorodzajowości towarów wynikają różne warunki ich obrotu, charakteryzujące się różnymi zasadami działania, kręgiem odbiorców, a także miejscem sprzedaży. Skarżący konsekwentnie utrzymuje, że odbiorcą jego towarów nie jest przeciętny konsument, ale konsument o podwyższonym stopniu uwagi, wręcz fachowiec, który z pewnością nie pomyli kolizyjnych oznaczeń, tym bardziej, że brak jest podobieństwa towarów, którymi opatrywane są oba oznaczenia. Firma W. ponadto zarzuca Urzędowi nieuwzględnienie art. 14 ust 1 uzt, który dopuszcza rejestrację lub używanie podobnego znaku nawet dla towarów tego samego rodzaju przez inne przedsiębiorstwo, gdy znak ten zawiera oznaczenie firmy. Przepis ten w ocenie skarżącego powinien znaleźć zastosowanie, ponieważ znak towarowy Wiking stanowi jednocześnie firmę skarżącego, a z uwagi na różnice towarów będących przedmiotem ochrony, brak jest ryzyka konfuzji. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że dokonał pełnej oceny przesłanek z art. 9 ust. 1 pkt. 1 uzt i wywnioskował, że istnieje podobieństwo oznaczeń WIKING i VIKING oraz że istnieje podobieństwo towarów. Wskazał, że oba wykazy posługują się sformułowaniem – piece, co już stanowi o jednorodzajowości towarów. W tym stanie rzeczy Urząd stwierdził, że zachodzi ryzyko wywołania błędu wśród odbiorców towarów, co do źródła ich pochodzenia, co powoduje konieczność odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Urząd Patentowy działając w trybie postępowania spornego na podstawie art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2003r., nr 119, poz. 1117) związany jest także rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania w konkretnej sprawie. Zatem na Urzędzie Patentowym spoczywają obowiązki: - dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem m. in. interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art. 7 kpa), - wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), - należytego rozstrzygnięcia stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa. Z tych obowiązków Urząd Patentowy w sprawie niniejszej się wywiązał. W szczególności dokonał oceny analizy podobieństwa towarów na podstawie prawidłowych przesłanek oraz właściwie ustalonych okoliczności sprawy, co nie uzasadnia postawienie mu zarzutu, iż jest to ocena dowolna, przekraczająca zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa. Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 9 ust 1 pkt. 1 ustawy o znakach towarowych polegające na błędnej jego interpretacji i niewłaściwym zastosowaniu sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17), niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów. Stosownie do tego przepisu, przeszkodę do rejestracji stanowi prawo z rejestracji znaku towarowego z wcześniejszym pierwszeństwem. Niedopuszczalna jest rejestracja znaków towarowych, gdyby w jej wydaniu powstało prawo, którego zakres pokrywałby się, chociaż częściowo, z zakresem prawa z rejestracji, z wcześniejszym pierwszeństwem. Czy obydwa znaki towarowe są podobne, rozstrzyga się na podstawie kryterium niebezpieczeństwa wprowadzania w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów. Na niedopuszczalne wprowadzanie w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów składa się podobieństwo towarów i podobieństwo oznaczeń. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zgłaszający we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ograniczył wykaż towarów na udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy WIKING IR 720919 w Polsce, w trybie Protokołu do Porozumienia Madryckiego, w klasie 11 do jednej pozycji – pieców grzewczych do ogrzewania pomieszczeń. Wykreślone zostały pozostałe towary z klasy 11. Przedmiotowej rejestracji zgłaszającego Urząd Patentowy przeciwstawił znak towarowy VIKING R-139559, który uzyskał ochronę także w klasie 11 dla następujących towarów: urządzenia do gotowania, piece elektryczne i gazowe, kuchnie, okapy i kołpaki do instalacji wentylacyjnej, części i wyposażenie do tych urządzeń. Zgodzić się należy z Urzędem Patentowym, że ograniczenie to nie eliminuje podobieństwa towarów. Piece elektryczne i gazowe są towarami jednorodzajowymi w stosunku do pieców grzewczych do ogrzewania pomieszczeń. Piece do ogrzewania pomieszczeń mogą być także piecami elektrycznymi bądź gazowymi. Istotnie w wykazie towarów znaku towarowego R-139559 VIKING obok pieców elektrycznych i gazowych występują także kuchnie oraz urządzenia do gotowania. Nie znaczy to jednak, że piece te przeznaczone są tylko do celów kuchennych. Twierdzenie, iż piece elektryczne i gazowe oferowane przez firmę uprawnioną należą do nagłówku urządzenia do gotowania jest nieuprawnione. Klasa 11 nie zawiera "nagłówków". Przede wszystkim jednak sformułowanie "piece elektryczne i gazowe" jest sformułowaniem ogólnym. Występowanie po nich "kuchni oraz urządzeń do gotowania" nie dowodzi, iż piece elektryczne i gazowe to piece przeznaczone tylko do celów kuchennych. Trafnie zatem Urząd Patentowy ocenił, że przedmiotowe znaki towarowe VIKING R-139559 i WIKING IR-720919 przeznaczone są do oznaczenia towarów tego samego rodzaju. Uwzględnił przy tym obok przeznaczenia towarów także krąg odbiorców, sposób sprzedaży. Są one z pewnością te same. W warunkach polskich, w sklepach wielko powierzchniowych obok kuchni i urządzeń do gotowania często znajdują się piece elektryczne i gazowe służące tak do celów kuchennych jak i grzewczych. Przeciętny odbiorca także ten właściwie poinformowany, dostatecznie rozsądny i uważny może zostać wprowadzony w błąd co do pochodzenia towarów. Przeciwstawne znaki towarowe są bowiem niemalże identyczne w warstwie fonetycznej, wizualnej i znaczeniowej. Nie niweluje jej litera W, w miejsce V, albowiem, co słusznie zauważył Urząd Patentowy WIKING i VIKING to desygnaty tego samego słowa, brzmią tak samo. Twierdzenie skarżącego, iż jest on znanym i wyspecjalizowanym producentem pieców przeznaczonych do ogrzewania pomieszczeń niczego nie dowodzi. W klasie 21 znak WIKING został przeznaczony do oznaczenia grilli. Przed ograniczeniem miał być przeznaczony do oznaczenia m. in. urządzeń do pieczenia, rożna. Oferty obu firm są więc różne, co potwierdza niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd przeciętnego odbiorcy. Między obydwoma znakami zachodzi bowiem kolizja. Podobieństwo towarów i oznaczeń nie pozwala na bezkolizyjne współwystępowanie przedmiotowych znaków. Udzielona odmowa udzielenia prawa ochronnego, zdaniem sądu, nie narusza zatem prawa, w szczególności art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych (Dz.U. nr 5, poz. 17 ze zm.). Z uwagi na powyższe brak było podstaw do zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy o znakach towarowych. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.