VI SA/Wa 871/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie obsady rewiru komorniczego oddala skargę Zaskarżoną przez J. K. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 105 § 1 k.p.a. uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie powołania J. K. na stanowisko komornika sądowego rewiru I przy Sądzie Rejonowym w [...] oraz odmowie powołania na przedmiotowe stanowisko D. K., T. G., I. P., A. C., K. B., M. K., J. T., M. N., P. P., A. W. oraz A. K., i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie obsady tego rewiru. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W Monitorze Polskim z dnia 21 czerwca 2007 r. (Nr 38, poz. 436) opublikowane zostało Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 czerwca 2007 r. o wolnym stanowisku komornika sądowego rewiru I przy Sądzie Rejonowym w [...]. J. K., D. K., T. G., I. P., A. C., K. B., M. K., J. T., M. N., P. P., A. W. oraz A. K. złożyli do Ministra Sprawiedliwości - za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego we [...] - wnioski o powołanie na stanowisko komornika sądowego rewiru I przy Sądzie Rejonowym w [...]. Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2007 r., na podstawie art. 62 k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 167 poz. 1191 z późn. zm.), na przedmiotowe stanowisko została powołana J. K. oraz odmówiono powołania pozostałym kandydatom. P. P., A. K., A. W. oraz I. P. złożyli wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem ww. decyzji. Pismem z dnia 3 stycznia 2008 r. Minister Sprawiedliwości poinformował strony postępowania o złożeniu ww. wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy oraz wskazał, iż w związku z wejściem w życie w dniu 28 grudnia 2007 r. ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 112, poz. 769) dotychczasowe rewiry komornicze przestały istnieć, a postępowanie w sprawie obsady rewiru I przy Sądzie Rejonowym w [...] będzie podlegało umorzeniu w trybie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Sprawiedliwości uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie obsady omawianego rewiru komorniczego. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ww. ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dniem 28 grudnia 2008 r., a więc w trakcie toczącego się postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., przestały istnieć dotychczasowe rewiry komornicze. Wobec zniesienia przedmiotowego rewiru oraz faktu, iż ustawa powyższa nie zawiera przepisów przejściowych dotyczących zasad postępowania w sprawach wszczętych lecz niezakończonych decyzją ostateczną przed jej wejściem w życie, które umożliwiałaby kontynuowanie postępowania administracyjnego, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Dodatkowo wskazano, iż o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie obsady rewiru komorniczego wobec jego bezprzedmiotowości spowodowanej zniesieniem rewiru wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1382/06. Na powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu 10 ust. 1 ww. ustawy z dnia 24 maja 2007 r. W ocenie skarżącej zmiana przepisów w przedmiocie komorników sadowych i egzekucji w zakresie zniesienia dotychczasowych rewirów komorniczych, wprowadzona art. 10 ust. 1 wzmiankowanej ustawy z dnia 25 maja 2007 r. nie może stanowić podstawy umorzenia postępowania w pierwszej instancji z powodu jego bezprzedmiotowości tylko dlatego, że postępowanie to wszczęto jeszcze na podstawie poprzedniego stanu prawnego. Skarżąca wskazała, iż reorganizacja struktury organów egzekucyjnych dokonana ową ustawą zmieniającą, w postaci zmniejszenia dotychczasowej ilości rewirów komorniczych na terenie kraju, nie pociąga za sobą jednocześnie zmniejszenia ilości stanowisk komorniczych. Oznacza to, że przy zmienionej - zmniejszonej ilości rewirów, w taki sposób, że jeden rewir obejmuje obszar właściwości terytorialnej jednego sądu rejonowego, a w określonych przypadkach dwóch lub kliku sądów rejonowych, liczba stanowisk komorniczych pozostała taka sama. Zlikwidowanie istniejącego do dnia wejścia w życie ww. ustawy rewiru I przy sądzie Rejonowym w [...] nie jest w żadnym wypadku równoznaczne ze zlikwidowaniem konkretnego stanowiska, nie może więc stanowić tu przesłanki do uznania za bezprzedmiotowe wszczętego przed wejściem w życie powyższej ustawy zmieniającej postępowania w sprawie powołania na stanowisko komornika, a w konsekwencji nie może też prowadzić do umorzenia tego postępowania. Ponadto skarżąca podniosła, iż brak przepisów przejściowych w ustawie z dnia 24 maja 2007 r. w zakresie regulacji możliwości kontynuowania postępowania wszczętego na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy, nie może stanowić podstawy dla stwierdzenia bezprzedmiotowości takiego postępowania, a w konsekwencji nie może prowadzić do jego umorzenia. Jej zdaniem w sytuacji, gdy ustawodawca nie zawarł w akcie prawnym przepisów przejściowych wskazujących, jakie przepisy prawa należy stosować, do rozstrzygnięcia sytuacji prawnej powstałej pod rządami przepisów poprzednio obowiązujących należy posłużyć się wypracowanymi przez doktrynę prawa rozstrzygnięciami intertemporalnymi. W przedmiotowej sprawie organ powinien zatem kontynuować wszczęte na podstawie "starego prawa" postępowanie zastosowawszy rozstrzygnięcie intertemporalne polegające na zastosowaniu "prawa starego" - biorąc także pod rozwagę to, iż takie rozstrzygnięcie ma zakotwiczenie w konstytucyjnej zasadzie zaufania do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP). W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie w, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skarżąca wniosek o powołanie jej na stanowisko komornika sądowego rewiru I przy Sądzie Rejonowym w [...] złożyła w dniu 19 lipca 2007 r. Minister Sprawiedliwości jako właściwy organ rozpoznał jej wniosek oraz wnioski pozostałych osób - uczestników postępowania sądowoadministracyjnego o powołanie na stanowisko komornika ww. rewiru i podjął decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. o powołaniu skarżącej na stanowisko komornika ww. rewiru oraz o odmowie powołania pozostałych osób. Minister Sprawiedliwości zastosował art. 62 k.p.a., czyli połączył do wspólnego rozpoznania wnioski osób zainteresowanych w powołaniu na jedno tylko wolne stanowisko komornika sądowego. Decyzja została zaskarżona przez kilku uczestników postępowania. Z dniem 28 grudnia 2007 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 112, poz. 769), stosownie do art. 10 ust. 1 tej ustawy przestały istnieć dotychczasowe rewiry komornicze. Ustawa w art. 7 ust. 1 wprowadziła nową definicję rewiru komorniczego: rewirem komorniczym jest obszar właściwości sądu rejonowego, a przypadkach wskazanych w ust. 4 obszar właściwości dwóch lub kilku sądów rejonowych. Ustawa z dnia 24 maja 2007 r. nie zawiera przepisów intertemporalnych nakazujących stosowanie dotychczasowych przepisów do postępowań wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia jej w życie. Ustawa zawiera tylko przepis art. 10 ust. 1 zapewniający ochronę praw nabytych przez dotychczasowych komorników, którzy z mocy prawa stają się komornikami rewirów w rozumieniu tej ustawy. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt III RN 59/01 OSNP 2003/3/56). Jeżeli pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji a rozpatrzeniem odwołania uchylone zostały przepisy, które stanowiły podstawę prawną decyzji, organ odwoławczy może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA 1325/98 LEX nr 47971). Minister Sprawiedliwości musiał zatem uwzględnić stan prawny istniejący w dacie podejmowania decyzji. Z mocy ustawy z dnia 24 maja 2007 r. (art. 10 ust. 1) przestały istnieć dotychczasowe rewiry. Zgodnie z 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania będziemy mieli do czynienia także wtedy, gdy w czasie jego trwania zostaną uchylone przepisy, które stanowiły podstawę prawną rozpoznawanej sprawy. Skarżąca ubiegała się o powołanie jej na stanowisko komornika w określonym rewirze. W czasie trwania postępowania rewir ten przestał istnieć. Nie można więc prowadzić dalej postępowania wobec braku tego rewiru. Skoro brak jest przedmiotu sprawy (dotychczasowy rewir), organ odwoławczy nie mógł dokonywać oceny wydanej decyzji pierwszoinstancyjnej, tylko stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zobowiązany był uchylić decyzję i umorzyć postępowanie. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje z racji braku podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie złożonego wniosku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt II GSK 75/07, niepublikowany, "jeśli w trakcie prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości postępowania w sprawie powołania komornika w danym rewirze komorniczym rewir ten zostanie zniesiony, postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem powołać danej osoby na stanowisko komornika w rewirze, który nie istnieje." Wbrew twierdzeniu skarżącej organ nie mógł kontynuować postępowania na podstawie "starych przepisów", stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a. zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie obsady przedmiotowego rewiru. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.