VI SA/Wa 871/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2013 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku VAT. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Prezes Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił I. M przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2011 r. wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającej okres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do wydania postanowienia doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: Decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2011 r. skierowana do I. M. była awizowana w dniu [...] czerwca 2011 r. Ze względu na niepodjęcie jej w terminie, przesyłka była powtórnie awizowana w dniu [...] czerwca 2011 r. Nieodebrana przesyłka została zwrócona do nadawcy – [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dnia [...] lipca 2011 r. z adnotacja "zwrot nie podjęto w terminie". Doręczyciel – Poczta Polska jest profesjonalną instytucją zaufania publicznego zajmującą się doręczaniem przesyłek. W związku z powyższym Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uznał, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r. została doręczona I. M. w trybie art. 44 k.p.a. Doręczenie przedmiotowej przesyłki zostało dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, którym mowa w § 1 art. 44 k.p.a. W ocenie Prezesa Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia I.M. nie spełniła przesłanek, których mowa w art. 58 k.p.a. Wskazane przez nią okoliczności nie uzasadniają przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2011 r. została wysłana na adres wskazany we wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2010 r. o wydanie decyzji ustalającej okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i I.M. podczas prowadzonej z organem korespondencji. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia pouczył I.M. o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Przy ocenie braku winy, zdaniem organu, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Skarżąca tej przesłanki nie spełniła. Nie dopełniła także obowiązku złożenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której wniosek dotyczył, nie złożyła odwołania od wydanej wcześniej decyzji. I. M. złożyła skargę na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2012 r. wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie skarżącej organ nie przyjął jej wyjaśnień dotyczących niepodjęcia przesyłki poleconej i potraktował jako niewiarygodne i mało wystarczające. Natomiast na wyrost obdarzył zaufaniem pracowników poczty. Odwołania od decyzji nie dołączyła, albowiem trudno byłoby odwoływać się od decyzji, której treści nie znała. Nadto winna zostać wezwana do usunięcia formalnych wniosku przez dołączenie odwołania. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Instytucja przywrócenia terminu (art. 58 k.p.a.) stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Zdaniem sądu, w okolicznościach sprawy niniejszej, organ trafnie przyjął, że skarżąca nie spełniła przesłanek, o których mowa w art. 58 k.p.a. W świetle art. 58 k.p.a. przesłanki przywrócenia przez organ terminu są następujące: a) uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie, b) wniesienie prośby o przywrócenie terminu., c) jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, d) wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Ten 7-dniowy termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 k.p.a.). Tak więc warunkiem przywrócenia terminu, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., jest uprawdopodobnienie, że jego uchybienie nastąpiło bez winy wnoszącego pismo. Jednocześnie skuteczność tego wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Skuteczność złożonego wniosku o przywrócenie terminu jest uzależniona od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu oparte jest na zasadzie skargowości. To strona, która uchybiła terminowi musi złożyć prośbę o jego przywrócenie, gdyż organ nie może wszcząć tego postępowania z urzędu. Strona także ma obowiązek, wynikający z art. 58 § 1 k.p.a. uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Wnosząc prośbę o przywrócenie terminu powinna więc uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu była od niej niezależna. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji". Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa więc na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę. W przedmiotowej sprawie skarżąca wskazała tylko, że nie jest w stanie wyjaśnić, z jakiego powodu przesyłka do niej nie dotarła. Wielokrotnie interweniowała na poczcie, gdy w swoje skrzynce znajdowała przesyłki sąsiadów lub gdy nie docierała do niej korespondencja, na którą oczekiwała. Organ nie miał w tej sytuacji obowiązku wzywania skarżącej do złożenia wyjaśnień czy przesłuchiwania świadków, gdyż obowiązek uprawdopodobnienia wszystkich okoliczności, które - zdaniem skarżącej - uzasadniałyby przywrócenie jej terminu spoczywał na niej. Skarżąca tych okoliczności w żaden sposób nie uprawdopodobniła. Sugestia, że Pocztę Polską obdarza się "zaufaniem na wyrost" w okolicznościach sprawy nie znajduje uzasadnienia tak faktycznego jak i prawnego. Decyzja Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2011 r. została dostarczona skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. Przepis art. 44 zdanie drugie zawiera domniemanie daty doręczenia pisma. Podstawowym skutkiem prawnym doręczeń zastępczych w trybie art. 43 k.p.a. i 44 k.p.a. jest powstanie domniemania prawnego doręczenia pisma adresatowi. Powyższe domniemanie prawne ma charakter niewzruszalny, skoro kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje trybu składania oświadczeń woli i dochodzenia ich do wiadomości adresata, lecz normuje samą czynność procesową doręczenia pisma. Tak więc adresat pisma ma możliwość jedynie wykazania, że przepisy art. 43 lub 44 k.p.a. nie powinien być stosowany albo został zastosowany wadliwie, a wobec tego brak było przesłanek do wywołania skutków prawnych związanych z domniemaniem ustanowionym w tych przepisach. Ustawodawca świadomie zakłada prawdziwość twierdzenia o doręczeniu pisma adresatowi, bez względu na to, czy pismo w ten sposób doszło do jego rąk czy też fakt taki nie miał miejsca. Adresat nie tyle może obalić domniemanie, ile ma możliwość wykazania, że przepis ten nie powinien być zastosowany albo został zastosowany wadliwie, a wobec tego brak było przesłanek do zaistnienia skutków prawnych związanych z domniemaniem ustanowionym w tym przepisie. Skarżąca nie wykazała naruszenia przewidzianej prawem procedury. Przywołane okoliczności dotyczą innych zdarzeń i nie dowodzą uchybień doręczyciela w doręczeniu przedmiotowego pisma. Zatem doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. wywołało przewidziane prawem skutki. Także i zarzut o wezwaniu do uzupełnienia wniosku nie może odnieść skutku w postaci przywrócenia terminu. Zainteresowany powinien jednocześnie z wniesieniem żądania o przywrócenie terminu dopełnić czynności, dla której określony był termin. W razie zatem, gdy strona wnosi o przywrócenie terminu wniesienia odwołania, powinna jednocześnie wnieść odwołanie. W razie gdy do organu właściwego wpłynie jedynie wniosek o przywrócenie terminu, organ ten może odmówić przywrócenia tego terminu, jeżeli do dnia doręczenia żądania organowi nie dopełniono czynności, dla której ustanowiono termin. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił z braku uzasadnionych podstaw. Odmawiając przywrócenia terminu organ działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w jego granicach. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 19 i 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.