VI SA/Wa 872/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M.G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako "Prezes NFZ"), na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.) dalej jako "ustawa o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o zajęcie stanowiska w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym J.K. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ zawiadomił J. K. o wszczęciu postępowaniu w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] lutego 2012 r. wydał decyzję, w której ustalił, że J.K. podlegał od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Rozpoznając sprawę w jej całokształcie, na skutek wniesionego przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji, Prezes NFZ na wstępie powołał treść przepisu art. 8 pkt 1 lit. c oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., a także art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.). Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem, ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Wywiódł również, że określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji skutkowało powstaniem domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Organ zauważył również, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Następnie organ podkreślił, że z akt administracyjnych wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych występując z wnioskiem o zajęcie stanowiska w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym J. K. wskazał jednocześnie, że w dniu [...] października 2011 r. wpłynął z Urzędu Miasta i Gminy w M. wniosek [...] o zaprzestaniu przez płatnika wykonywania działalności gospodarczej od [...] maja 2001 r. Wskazał także, że z pisma Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] listopada 2011 r. wynika, że J. K. posiada pod pozycją 295 wpis w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez wymienionego Burmistrza — zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] z dnia [...] października 1995 r., data rozpoczęcia działalności: [...] października 1995 r. Wpis został wykreślony z dniem [...] listopada 2011 r. decyzją Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] października 2011 r. Ponadto organ podniósł, że zgodnie z informacją Burmistrza Miasta i Gminy M. J. K. nie dokonywał zawieszeń działalności gospodarczej. Jednocześnie jednak organ podkreślił, że J. K. na druku NIP-1 (zgłoszenie identyfikacyjne/zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą) - odnośnie daty zawieszenia działalności gospodarczej wskazał dzień [...] stycznia 2003 r. Stwierdził także, że z uzasadnienia decyzji o wykreśleniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] października 2011 r. wynika, że w dniu [...] października 2011 r. J. K. zawiadomił o zaprzestaniu z dniem [...] maja 2001 r. wykonywania działalności gospodarczej wpisanej do ewidencji prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy M. na wniosku [...]. Dodatkowo organ podkreślił, że J. K. w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. wyjaśnił, że złożył wniosek w Urzędzie Gminy o dokonanie korekty daty zawieszenia i zakończenia działalności, gdyż omyłkowo wpisał inną datę, a błąd popełnił nieświadomie. Przy czym z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wynika, że w rozmowie telefonicznej z dnia [...] listopada 2011 r. J. K. oświadczył, że nie prowadził działalności do daty jej wykreślenia, a także że zawiesił jej prowadzenie w Urzędzie Skarbowym. Następnie Prezes NFZ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie dowodzi, że przyjęte przez organ I instancji okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej są prawidłowe i znajdują oparcie w aktach sprawy. Zdaniem organu nabycie przez J. K. uprawnień emerytalno-rentowych nie wyłączyło go z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Dodał także, że kwestia ewentualnego umorzenia bądź rozłożenia składki na ubezpieczenie zdrowotne na raty należy do właściwości organu ubezpieczeń społecznych, w tym przypadku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] marca 2012 r. J.K. zwany dalej skarżącym podkreślił, że z uwagi na posiadane uprawnienia emerytalno – rentowe nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu od dnia [...] października 1995 r. z tytułu prowadzenia działalności w zakresie prowadzenia sklepu handlowo-usługowego, co potwierdził Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z dnia [...] listopada 1995 r. Skarżący dodał także, że Zakład w zaświadczenia nr [...] stwierdził, że nie figuruje on jako osoba zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazał także, że gdyby nawet należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne powstały to i tak uległyby, ze względu na upływ pięciu lat przedawnieniu. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości z uwagi na upływ 5 lat przewidziany w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 ze zm.) na dochodzenie składek. Podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną, poruszającą się o kulach, posiadającą niewielką rentę inwalidzką. Z tytułu statusu rencisty zwolniony był z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem i zdrowotne. Stwierdził, że nie miał świadomości, iż w związku ze zmianą prawa obowiązany był uiszczać od 1999 r. składki zdrowotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z brzmieniem art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1 tej ustawy, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. W okresie objętym zaskarżoną decyzją miał zastosowanie przepis art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] marca 2003 r. zgodnie z którym - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które prowadziły pozarolniczą działalność lub z tymi osobami współpracowały. Przy czym w myśl art. 11 ust. 1 powołanej ustawy – obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 8 pkt 1, powstawał i wygasał w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił Prezesowi NFZ na stwierdzenie, że w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. skarżący z uwagi na prowadzenie pozarolniczej działalność gospodarczej podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w dniu [...] października 1995 r., jej wykonywanie zawiesił od dnia [...] stycznia 2003 r. (o czym powiadomił właściwy Urząd Skarbowy na druku NIP – 1), a formalnie prowadzenie działalności gospodarczej zakończył w dniu [...] listopada 2011 r., wykreśleniem wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, co wynika z decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]. Przyjęty zatem przez organy administracji okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej koreluje z datą wejścia w życie przepisów kreujących ten obowiązek – gdy idzie o jego początkową datę, a także faktycznego zakończenia (zawieszenia) prowadzenia działalności gospodarczej, co znalazło wyraz w końcowej dacie przyjętego przez organ okresu podlegania skarżącego temu obowiązkowi. Takie rozstrzygnięcie organów administracji opierające się na założeniu, że dla ustalenia okresów podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego decydujące są okresy faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, a nie daty dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bądź jego wykreślenia w ocenie Sądu uznać należy za trafne i znajdujące swe potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zważyć bowiem należy, że jak to wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny - zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem, ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. II GSK 179/06). Dodatkowo, podkreślić należy, że z akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - wynika, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające (uzyskując informacje poparte dokumentami odnośnie do prowadzonej przez skarżącego działalności m. in. od samego skarżącego oraz właściwego urzędu gminy), którego celem było ustalenie faktycznego okresu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, co znalazło wyraz w rozstrzygnięciach organów. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, po pierwsze wyjaśnić należy, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podkreślenia przy tym wymaga, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji stanowi tylko potwierdzenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie odnosi się do kwestii opłacania składek przez ubezpieczonego. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 109 pkt 1 i 5 ustawy o świadczeniach, o obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym orzekają organy Narodowego Funduszu Zdrowia, natomiast składki odprowadzane są na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który uprawniony jest do ich wymierzania i pobierania, a dokonując tego, obowiązany będzie wziąć pod uwagę regulacje dotyczące zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z tego powodu również tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych władny jest rozstrzygać o przedawnieniu, czy umorzeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W ocenie Sądu, należy w konsekwencji uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a), Prezes NFZ oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.