VI SA/Wa 874/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący M. B. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że znajduje się w trudniej sytuacji finansowej, ponieważ od [...] grudnia 2009 r. jest bezrobotny i pozostaje na utrzymaniu żony. Małżonka skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, a ponadto prowadzi działalność gospodarczą. Na utrzymaniu żony – oprócz skarżącego – pozostaje dwoje małoletnich dzieci (w wieku 12 i 13 lat). Skarżący wskazał, iż miesięczny koszt nauki dzieci zamyka się w kwocie 800 zł. Ponadto syn skarżącego pobiera korepetycje z języka polskiego, których koszt wynosi miesięcznie 500 zł. Dodał też, że jego żona z uwagi na chorobę tarczycy leczy się farmakologicznie, co stanowi wydatek rzędu 300 zł miesięcznie. Dochód miesięczny brutto rodziny (na który składają się de facto dochody małżonki) skarżący oszacował na kwotę 6.200 zł, natomiast miesięczny koszt utrzymania rodziny wynosi 5.800 zł. Nadto skarżący spłaca kredyt w wysokości 10.000 zł, którego miesięczna rata wynosi 1.000 zł. Zatem miesięczne dochody rodziny nie pozwalają na pokrycie wszystkich należności. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Z informacji zawartych w dokumentach nadesłanych do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 873/10 wynika, że skarżący został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej (którą prowadził od [...] listopada 2003 r.) w związku z zaprzestaniem wykonywania tej działalności od dnia [...] stycznia 2010 r. [...]. Żona skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w szkole podstawowej za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 2.760,55 zł brutto [...]. Ponadto prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie usług transportu osobowego. Wcześniej - od [...] sierpnia 2003 r. działalność tę prowadziła w formie spółki cywilnej, do której w dniu [...] listopada 2003 r. przystąpił skarżący [...]. W ubiegłym roku (tj. 2009) z tytułu działalności gospodarczej skarżący osiągnął dochód w kwocie 25.290 zł (przy przychodzie w wysokości 46.784,30 zł i kosztach uzyskania przychodu w kwocie 21.494,14 zł). Natomiast dochód jego małżonki z tego tytułu wyniósł w zeszłym roku 21.790,16 zł (przy przychodzie w wysokości 46.784,30 zł oraz kosztach uzyskania przychodu w kwocie 24.994,14 zł). Ponadto z tytułu umowy o pracę uzyskała ona dochód w roku 2009 w wysokości 30.528,14 zł, a z tytułu innych źródeł – 2.245 zł [...]. W roku bieżącym przychody żony skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej kształtowały się następująco: - za miesiąc luty 2010 r.: 6.256,80 zł przy kosztach w kwocie 2.115,34 zł, - za miesiąc marzec 2010 r.: 8.779,08 zł przy kosztach w kwocie 5.153,73 zł, - za miesiąc kwiecień 2010 r.: 7.263,63 zł przy kosztach w kwocie 4.005,25 zł [...]. Rodzina skarżącego dysponuje lokalem o powierzchni 43 m kw. Ponadto żona skarżącego jest współwłaścicielką (w ½ części) budynku mieszkalnego o powierzchni 130 m kw. Skarżący przedłożył również wyciągi z należącego do jego małżonki rachunku bankowego za okres od [...] marca 2010 r. do [...] maja 2010 r., na którym w dniu [...] marca 2010 r. saldo wynosiło ponad 13.000 zł, a po kilku wypłatach w bankomacie kwot od 1.000 zł do 4.000 zł saldo na dzień [...] maja 2010 r. zamykało się w kwocie 42,46 zł [...]. W dniu [...] marca 2010 r. żonie skarżącego została udzielona pożyczka przez [...] Bank [...] S.A. w kwocie 10.968 zł na okres 12 miesięcy z miesięczną ratą spłaty w kwocie ok. 1.000 zł [...]. Mając na uwadze fakt, że skarżący, będąc aktualnie bez pracy, pozostaje (wraz z dziećmi) na utrzymaniu małżonki, to jej dochody oraz stan majątkowy należy uwzględnić przy ocenie możliwości finansowych skarżącego. W roku bieżącym łączne dochody żony skarżący oszacował na kwotę 6.200 zł brutto, w tym – jak wynika z księgi przychodów i rozchodów - działalność gospodarcza przynosi jej dochód rzędu 3.000 zł – 4.000 zł. Jednocześnie podkreślić należy, iż skarżący w żaden sposób nie udokumentował kosztów utrzymania rodziny, w tym kosztów edukacji dzieci czy leczenia małżonki. Odnosząc się do udzielonej żonie skarżącego pożyczki, zaakcentować należy, że tego rodzaju zobowiązanie świadczy o możliwościach płatniczych pożyczkobiorcy. Zatem fakt ten nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Zaciąganie takich zobowiązań nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych pożyczek bankowych (czy kredytów) nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 16 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1247/04, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05 oraz z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 105/05). Zauważyć też wypada, iż małżonka skarżącego osiąga znaczne przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (rzędu 7.000 zł – 8.000 zł w skali miesiąca), jednakże koszty uzyskania przychodu sprawiają, że dochód nie jest wysoki. Nie sposób również pominąć okoliczności, że żona skarżącego dysponowała na rachunku bankowym znaczną kwotą (powyżej 13.000 zł), jednakże w wyniku serii wypłat dokonanych w bankomacie środki te zostały bardzo uszczuplone. Uwzględniając przedstawione powyżej okoliczności, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżący jest w stanie pokryć koszty postępowania sądowego, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 420 zł. W tym miejscu podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.