VI SA/Wa 879/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi S. S.A. z siedzibą w [...] (Francja) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Urząd Patentowy RP (zwany dalej organem/Urzędem Patentowym RP) działając w trybie postępowania spornego decyzją z [...] października 2017 r., nr [...]) oddalił wniosek S. SA z siedzibą w P., Francja (zwanej dalej wnioskodawcą/skarżącą) o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanego dalej uprawnioną) na znak towarowy MediMAG B6 chelat magnezu z witaminą. Skarżąca, w dniu [...] czerwca 2016 r. złożyła w Urzędzie Patentowym RP wniosek o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy MediMAG B6 chelat magnezu z witaminą o nr [...] na rzecz uprawnionej. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazała art. 132 ust. 2 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz.1410 ze zm.; dalej p.w.p.) Podniosła, że w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony, jej znak towarowy MAGNE B6 korzystał już z ochrony prawnej przysługującej znakom towarowym zarejestrowanym i renomowanym. Uznała, że sporny znak towarowy jest podobny do korzystającego z pierwszeństwa znaku towarowego MAGNE B6 w sposób mogący powodować niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd w związku z tym nie powinien uzyskać ochrony. Podniósł, iż towary, do oznaczenia których zostały przeznaczone porównywane znaki towarowe są identyczne oraz wysoce podobne. Jej zdaniem podobieństwo oznaczeń występuje na wszystkich płaszczyznach postrzegania, tj. wizualnej fonetycznej i znaczeniowej. W zakresie oceny podobieństwa oznaczeń na płaszczyźnie wizualnej, wskazała, że porównywane znaki towarowe charakteryzują się podobieństwem wynikającym z użycia podobnej liczby liter i cyfr ułożonych w analogicznej strukturze. Jej zdaniem zasadnicze znaczenie ma wysoki stopień podobieństwa elementów wspólnych obu kompozycji MAGNE B6 oraz MediMAG B6. Wskazała także, iż zasadniczy i istotny element w spornym znaku to MAG B6 będący skrótem od oznaczenia MAGNE B6, co rodzi duże podobieństwo wizualne w zakresie kompozycji znaków. Uznała, że przedrostek MEDI w znaku spornym, nie ma zdolności odróżniającej, bowiem spełnia wyłącznie funkcje opisową, wskazującą na medyczny charakter produktu. Wskazała, że fraza, zawarta w znaku spornym "chelat magnezu z witaminą" jest pozbawiona charakteru odróżniającego z uwagi na informacyjny i opisowy charakter. Podniosła, że szata graficzna znaku spornego nie cechuje się żadnymi niezależnymi elementami dystynktywnymi i stanowi jedynie przedstawienie oznaczeń słownych w określonej czcionce. Uznała, że na płaszczyźnie fonetycznej, z uwagi na okoliczność, że MAG B6 jest fonetycznie podobny do MAGNE B6, odbiorca może być przekonany, że oba znaki towarowe są podobne. Wskazała, iż pozostałymi elementami, które mają charakter informacyjny odbiorca nie będzie się kierował. Jej zdaniem podobieństwo wizualne i fonetyczne obu oznaczeń implikuje podobieństwo znaczeniowe, co stanowi dodatkową okoliczność potwierdzającą występowanie wysokiego stopnia podobieństwa pomiędzy porównywanymi znakami towarowymi. Wskazując na powyższe uznała, że ryzyko konfuzji jest znaczące, bowiem towary objęte wykazami porównywanych znaków towarowych są przeznaczone dla tych samych odbiorców. Ponadto, jej zdaniem, na ryzyko konfuzji wpływa wyższa siła dystynktywna oznaczenia MAGNE B6, które jest używane intensywnie w Polsce od lat i jest liderem w swoim segmencie rynku. W ocenie wnioskodawcy, sporny znak towarowy w swojej postaci jest podobny do renomowanego znaku towarowego MAGNE B6, tym samym uzyskanie przezeń ochrony może przynieść zgłaszającemu nienależną korzyść oraz być szkodliwe dla odróżniającego charakteru lub renomy oznaczenia MAGNE B6, które jest jednym z najdłużej obecnych na rynku polskim i jednym z najbardziej rozpoznawalnych preparatów w kategorii magnezowej. Wskazała, że znak MAGNE B6, dzięki wieloletniemu i intensywnemu używaniu w obrocie, a także nakładom inwestycyjnym i promocyjnym poniesionym przez uprawnioną korzysta z charakteru renomowanego, który powinien podlegać szczególnej ochronie przed przypadkami jego wykorzystania przez inne podmioty. W ocenie wnioskodawcy, nieuzasadniona korzyść przypadająca zgłaszającemu polegać mogła na tym, że konsumenci rozpoznając w spornym znaku renomowany znak należący do wnioskodawcy, mogliby sugerować się skojarzeniami jakie występują pomiędzy tymi znakami, a także uznać, że preparaty oznaczone znakiem spornym są w określony sposób powiązane z linią leków i preparatów MAGNE B6. Ponadto dodała, iż rozwodnienie znaku renomowanego oraz utrata przezeń silnej pozycji rynkowej związanej z siłą atrakcyjną oznaczenia MAGNE B6, wypracowaną przez lata, należy zdefiniować, jako szkodę dla jego charakteru odróżniającego i renomy. Jej zdaniem znak przeciwstawiony jest kojarzony z najwyższej jakości preparatami magnezowymi, o których jakość dba i którą kontroluje, a pojawienie się na rynku preparatów oznaczonych spornym znakiem towarowym, spowoduje, że odbiorcy przestaną kojarzyć oznaczenie należące do wnioskodawcy z jego unikalnymi preparatami, a renomowany znak utraci na swoim pierwotnym znaczeniu i wypracowanej pozycji. Uprawniona uznała wniosek za bezzasadny i wniosła o jego oddalenie. Podniosła, że Urząd udzielił prawa ochronnego na sporny znak towarowy zgodnie z obowiązującym prawem i nie istniały wówczas, a także obecnie nie istnieją, żadne przesłanki mogące skutkować unieważnieniem udzielonego prawa ochronnego. Jej zdaniem, odmienność obu znaków towarowych na płaszczyźnie wizualnej fonetycznej oraz znaczeniowej jest oczywista. Podniosła, iż znak przeciwstawiony jest znakiem jednowyrazowym, podczas gdy znak sporny jest znakiem dwuwierszowym. Wskazała, iż oba znaki różnią się długością tekstu, krojem liternictwa, wielkością i pochyleniem czcionki oraz kolorystyką. W jej ocenie, dokonana przez wnioskodawcę ocena podobieństwa jest niedopuszczalna, bowiem orzecznictwo jednoznacznie przesądziło, iż przedmiotem oceny musi być znak, jako integralna całość, nie zaś jedno z wyrażeń zawartych w oznaczeniu. Nie można jej zdaniem, jak to czyni wnioskodawca, wyłączyć ze znaku jednego elementu i tylko ten element poddać ocenie, utrzymując, iż pominięte elementy nie mają znaczenia w kontekście oceny podobieństwa. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy opisanych szczegółowo w skardze, naruszenie art. 107 § 3 kpa polegające na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w zakresie motywów oddalenia wniosku o unieważnienie, przedstawienie niepełnych i niespójnych przesłanek, na podstawie których rozstrzygnięto o oddaleniu wniosku, a także przedstawienie niepełnego uzasadnienia decyzji, wykluczającego możliwość zapoznania się przez stronę z motywami organu, uniemożliwiając tym samym kontrolę decyzji. Nadto wskazała, na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na wadliwym rozumieniu przesłanki podobieństwa oznaczeń i przyjęciu nieprawidłowych kryteriów w zakresie jej ustalania, w szczególności zawężenia jej do oceny elementów identycznych, przyjęciu nieprawidłowych kryteriów w zakresie ustalenia modelu przeciętnego odbiorcy towarów w klasie 5, odstąpienie od uznania wpływu stopnia podobieństwa towarów na ocenę ryzyka konfuzji, odstąpieniu od uznania wpływu wyższej siły dystynktywnej na ocenę ryzyka konfuzji, niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu ww. przepisu w stanie faktycznym sprawy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym rozumieniu przesłanki renomy oraz jej kryteriów, utożsamianie renomowanego charakteru znaku towarowego z jakością i ekskluzywnym charakterem oznaczanych nim towarów; art. 132 ust 2 pkt 3 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Skarżąca składając wniosek o unieważnienie spornego znaku zakwestionował jego rejestrowalność powołując się na brak spełnienia ustawowych przesłanek, o których mowa we wskazanych przepisach w związku z wcześniejszym prawem do znaku towarowego MAGNE B6. Oba znaki towarowe zostały zarejestrowane do oznaczania tych samym towarów w klasie 5. Podnosząc powyższe zarzuty wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Urząd Patentowy RP, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z [...] października 2017 r. oddalająca wniosek skarżącej o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy MediMAG B6 chelat magnezu z witaminą o nr [...] udzielonego na rzecz uprawnionej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem obowiązującego prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 ppsa jej uchylenie. Zgodnie z powołanym przepisem sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c) bądź stwierdza nieważność decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa (§ 1 pkt 2) bądź stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa w przypadku przyczyn określonych w kpa lub innych przepisach (§ 1 pkt 3). W skardze zostały podniesione dwojakiego rodzaju zarzuty. Po pierwsze, naruszenie przepisów postępowania, po drugie - naruszenie prawa materialnego szczegółowo opisanych w skardze. Zgodnie ze wskazanym powyżej przepisem art. 132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Niewątpliwie należy przyjąć, że we wszystkich sprawach, w których powstaje problem podobieństwa znaków towarowych, jest on wypadkową dwóch - ściśle ze sobą powiązanych - elementów: po pierwsze - podobieństwa oznaczeń, a po drugie podobieństwa (jednorodzajowości) towarów, dla których znaki są zgłaszane, zarejestrowane lub używane. Oba te czynniki wyznaczają zakres ochrony znaku towarowego. Art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. posługuje się pojęciem "towarów identycznych lub podobnych". Podobieństwo towarów nie jest więc tożsame z ich identycznością. Podobieństwo występuje w przypadku towarów tego samego rodzaju, o podobnym przeznaczeniu oraz warunkach zbytu. Wskazana norma gwarantuje uprawnionemu z rejestracji, że nie tylko żaden identyczny, ale również podobny w sposób mylący, czyli prowadzący do ryzyka skojarzenia znak, nie uzyska ochrony. W świetle zacytowanego wyżej przepisu niedopuszczalna jest zatem rejestracja znaku towarowego, gdyby w jej wyniku powstało prawo, którego zakres pokrywałby się chociaż częściowo z zakresem prawa z rejestracji z wcześniejszym pierwszeństwem. O tym, czy w konkretnym przypadku mogłoby dojść do kolizji praw z rejestracji, czy obydwa znaki towarowe są podobne, rozstrzyga się na podstawie kryterium niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Należy podkreślić, iż przy ustalaniu podobieństwa towarów bierze się pod uwagę rodzaj towaru, przeznaczenie towaru oraz warunki zbytu, nie zaś rzeczywiste pomylenie znaków przez odbiorców. Wystarczy, że istnieje taka możliwość. Przy ocenie podobieństwa oznaczeń natomiast należy mieć na uwadze nie tylko możliwość uznania znaków za identyczne lub ich rozróżnienia przy stwierdzeniu, że dotyczą towarów tego samego przedsiębiorstwa, ale również uznania, że informują o związkach łączących odrębne przedsiębiorstwa. Z zestawienia wykazów towarów porównywanych znaków towarowych wynika, że są one przeznaczone do oznaczania identycznych i podobnych towarów, bowiem zarówno znak sporny jak i przeciwstawiony przeznaczone są do oznaczania preparatów farmaceutycznych. Wobec stwierdzenia podobieństwa towarów kluczowa staje się analiza porównawcza znaków towarowych. Organ dokonał tej analizy na trzech różnych płaszczyznach postrzegania - wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej - mając na uwadze, że decydujące znaczenie dla oceny podobieństwa przeciwstawionych oznaczeń ma kryterium ogólnego wrażenia, jakie znaki te wywierają na przeciętnym odbiorcy. Organ prawidłowo uznał, że oznaczenia powinny być oceniane jako całość, gdyż sama powtarzalność ich poszczególnych elementów lub zbieżność członów nie przesądza o istnieniu ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd. Znak sporny to oznaczenie słowne MediMag B6 chelat magnezu z witaminą a znak towarowy przeciwstawiony to oznaczenie słowne MAGNE B6. Należy zauważyć, że samo oznaczenie słowne M...(...)...B6 w chwili obecnej - po wielu latach funkcjonowania na rynku i używania go przez wielu producentów - nie jest już informacją o pochodzeniu danego towaru a stało się symbolem rodzaju towaru. Oznaczenie M...(...)...B6 nie ma koniecznej podstawowej cechy znaku towarowego tj. zdolności odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw. W tej sytuacji wszelkie ewentualne prawa wyłączności tego znaku słownego wygasły. Pogląd ten jest powszechnie przyjęty w praktyce. Według Sądu sporne oznaczenie zawierające wyrazy M...(...)...B6 stanowi typowy przykład znaku towarowego o charakterze zbliżonym (podobnym) do oznaczeń ogólnoinformacyjnych, a zgodnie z przyjętym w doktrynie poglądem takie oznaczenia mogą być zarejestrowane (tak m.in. R. Skubisz /w:/ "Prawo znaków towarowych. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1997 r., s. 58). Na gruncie zarówno ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r., jak i w świetle obecnie obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej przyjmuje się w doktrynie zasadę, iż oznaczenia nie mogą być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że sugerują one określone cechy zgłoszonych towarów lub usług (znaki towarowe sugerujące) lub stanowią aluzję do tych cech (znaki aluzyjne) (tak np. W. Włodarczyk /w:/ "Zdolność odróżniająca znaku towarowego", Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2001, s. 81). Ponadto należy podkreślić, iż w przemyśle farmaceutycznym ogólnie przyjęte jest obieranie dla środków leczniczych, jako znaków – nazw fantazyjnych utworzonych ze źródłosłowów, zaczerpniętych z nazw podstawowych składników chemicznych danego środka lub nazwy choroby, do której usunięcia dany środek jest przeznaczony, w połączeniu z pewnymi przedrostkami lub pewną stereotypową końcówką (-ol, - al, - on, - an, -yu, - in, itp.) (vide: W. Włodarczyk :Zdolność odróżniająca znaku towarowego:, s. 78-79 i powołana tam decyzja Wydziału Odwoławczego Urzędu Patentowego RP z dnia 23 listopada 1933 r., nr Odw. 1417/33, WUP 12/1933, poz. 90). W ocenie Sądu z faktu pośredniego wskazywania na pewne właściwości towaru nie można wyprowadzać wniosku o braku zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego, gdyż - w przeciwnym razie – wiele oznaczeń produktów farmaceutycznych nie mogłoby nigdy uzyskać rejestracji. Zarzuty skarżącej nie są zasadne, ponieważ zaskarżona decyzja zawiera dokładną analizę przedłożonych materiałów dowodowych oraz dokładną analizę podobieństwa znaków, zarówno pod kątem ich elementów wspólnych, jak i odmiennych, a także dokładną analizę podobieństwa towarów, do oznaczenie których zostały przeznaczone porównywane znaki towarowe, przy ocenie której, Urząd Patentowy RP, zgodnie z aktualną linią orzeczniczą, wziął pod uwagę różnorakie kryteria, mianowicie przeznaczenie towarów, zasadę działania, krąg odbiorców do których są te towary skierowane, sposób działania, a także sposób dystrybucji tych towarów. Zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwem zarówno krajowym, jak i wspólnotowym w zakresie podobieństwa oznaczeń porównanie znaków obejmuje warstwę fonetyczną, warstwę znaczeniową oraz warstwę wizualną. Ocena taka opiera się na całościowym wrażeniu wywoływanym przez porównywane znaki, w szczególności uwzględniając elementy dominujące i odróżniające. Stanowisko Urzędu Patentowego RP, iż oznaczenia powinny być oceniane jako całość, gdyż sama powtarzalność wyodrębnionych elementów lub zbieżność członów oznaczeń nie musi determinować stworzenia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, jest prawidłowe i znajduje swoje uzasadnienie zarówno w doktrynie jak i powołanym przez organ orzecznictwie. Sąd podziela również pogląd, że przy jednoczesnym uwzględnieniu całościowej oceny znaku towarowego, należy zwrócić uwagę na proporcje w sile odróżniającej poszczególnych elementów, a także ich oryginalność i sposób ich postrzegania, ogólne wrażenie jakie znaki wywierają na odbiorcy. Nadto należy brać pod uwagę fakt już podnoszony przez Sąd, że w przemyśle farmaceutycznym ogólnie przyjęte jest obieranie dla środków leczniczych, jako znaków – nazw fantazyjnych utworzonych ze źródłosłowów, zaczerpniętych z nazw podstawowych składników chemicznych danego środka lub nazwy choroby. Ponadto, należy wskazać, iż wnioskodawca nie wykazał dowodami, że jego znak, w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony, cieszył się wysokim stopniem znajomości wśród odbiorców, i posiadał szczególną siłę odróżniającą w wyniku długotrwałego, bądź intensywnego używania, co mogłoby wpłynąć, na ryzyko skojarzenia znaku spornego ze znakiem przeciwstawionym. Sąd nie podziela argumentów organu dotyczących renomy znaku uzyskanej poprzez ekskluzywność produktu. Aby znak był renomowany produkt nie musi być produktem ekskluzywnym. Zaskarżona decyzja zawiera analizę podobieństwa przeciwstawionych znaków zarówno pod kątem ich elementów wspólnych jak i odmiennych. Analiza ta w ocenie Sądu uwzględnia wszystkie przedstawione wyżej kryteria. Sąd podzielił przy tym ocenę organu, iż przeciwstawione znaki oceniane jako całość nie są podobne, a wobec tego nie istnieje niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd, co do pochodzenia towarów nimi oznaczonych. W szczególności sąd podziela ocenę organu, że w zakresie wizualnym porównywane znaki nie są do siebie podobne. Z powyższych względów Sąd nie zgadza się z zarzutami naruszenia przez Urząd Patentowy prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Analiza podobieństwa towarów oraz znaków towarowych, a także ocena ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd, została dokonana przez UP prawidłowo, zgodnie z wymogami tego przepisu. Nie zostały również naruszone przepisy postępowania w stopniu istotnym, co mogłoby być podstawą do uwzględnienia skargi. W ocenie Sądu, organ wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkie przesłanki, którymi się kierował przy rozstrzygnięciu sprawy, przedstawił prawidłowo ustalony stan faktyczny na podstawie nie budzącego wątpliwości materiału dowodowego oraz przywołał i wyjaśnił podstawy prawne rozstrzygnięcia. Postępowanie zatem spełniło wymogi wskazane w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji – wymogi określone przez art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.