VI SA/Wa 884/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia - Stanisław Gronowski Sędzia - WSA - Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005r. sprawy ze skargi A. P. na z dnia [...] marca 2004r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] zarządził dnia [...] sierpnia 2003r. wykonanie prawomocnego orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] kwietnia 2000r. którym nałożono na A. P., zwanego dalej skarżącym, karę nagany z ostrzeżeniem oraz dodatkowo zakaz wykonywania patronatu na okres trzech lat i obciążono go kosztami postępowania w kwocie 2.000zł. Skarżący skierował do Dziekana Izby [...] podanie z dnia [...] września 2003r. o rozłożenie na 20 rat po 100zł. każda, obciążającej go tytułem zwrotu kosztów postępowania, kwoty 2000zł. Do podania załączył m.in. uwierzytelnioną kopię dowodu wpłaty pierwszej raty na rachunek bankowy OIRP w [...]. Prośbę swoją uzasadnił tym, że jest osobą samotną, nieposiadającą żadnego majątku, poza mieszkaniem spółdzielczym typu lokatorskiego i nie stać go na poniesienie kosztów postępowania 2000zł bez uszczerbku niezbędnego dla niego utrzymania. W odpowiedzi na złożoną prośbę, Dziekan OIRP poinformował skarżącego, iż Rada OIRP w [...] na posiedzeniu dnia [...] października 2003r. uchwałą nr [...] wyraziła zgodę na spłacenie kosztów postępowania dyscyplinarnego w 4 ratach płatnych do 30-ego każdego miesiąca, począwszy od października 2003r. W złożonym odwołaniu skarżący domagał się rozłożenia nałożonej na niego kwoty 2000zł. na raty zgodnie ze zgłoszoną przez niego w piśmie z dnia [...] września 2003r. propozycją i w oparciu o podane tam uzasadnienie. Uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych Nr [...] z dnia [...] marca 2004r. postanowiono stwierdzić niedopuszczalność odwołania od uchwały Nr [...] Rady OIRP w [...] w sprawie odmowy rozłożenia na raty spłaty kosztów postępowania dyscyplinarnego. Rada, powołując się na § 54 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radców prawnych i aplikantów radcowskich ( Dz. U. Nr 27, poz. 138 ze zmianami ), stwierdziła że z uwagi na fakt, iż ściąganie zryczałtowanych kosztów postępowania należy do właściwej okręgowej izby radców prawnych, od uchwał okręgowej izby radców prawnych w tym przedmiocie podejmowanych, odwołanie nie przysługuje. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, skarżący domagał się uchylenia uchwał zarówno Krajowej Rady Radców Prawnych stwierdzającej niedopuszczalność odwołania, jak też uchwały Rady OIRP w [...] o odmowie rozłożenia na raty. Stwierdził, że obie uchwały są niezgodne z "generalnie obowiązującymi przepisami, a mianowicie przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu postępowania karnego wykonawczego, jakie to przepisy przewidują możliwość rozkładania kosztów postępowania na raty". Skarżący uznał, że obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym nie może być pozbawiony możliwości, którą przewidują przywołane przez niego ustawy. Podkreślił, że należy mieć na uwadze, że w postępowaniu dyscyplinarnym zarzucono mu popełnienie wykroczenia dyscyplinarnego polegającego na tym, że w jednej sprawie wystąpił jednocześnie jako pełnomocnik powodów i jednej z pozwanych, w sytuacji gdy pozwana uznała powództwo i po tym uznaniu podpisała pełnomocnikowi pełnomocnictwo. W odpowiedzi na skargę, Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o oddalenie skargi, uznając że zgłoszone zarzuty są całkowicie bezpodstawne, a zaskarżone uchwały odpowiadają prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem tak materialnym, jak i procesowym, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone uchwały nie naruszają prawa w sposób mogący skutkować ich uchyleniem, o co wnosił skarżący. Zasady obciążania kosztami postępowania dyscyplinarnego, ukaranego karą dyscyplinarną radcy prawnego, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 kwietnia 1984r. w sprawie zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radców prawnych i aplikantów radcowskich ( Dz. U. Nr 27, poz. 138 ze zmianami ). Zgodnie z 54 ust. 5 ściąganie zryczałtowanych kosztów postępowania należy do właściwej okręgowej izby radców prawnych, której działalnością kieruje rada tej izby – art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r, o radcach prawnych ( Dz. U . z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zmianami ). Pozbawione podstaw są ogólnie sformułowane zarzuty skarżącego, że naruszono "generalnie obowiązujące przepisy". Cytowane wyżej rozporządzenie, w zakresie nie uregulowanym jego przepisami, przewiduje w § 1 ust. 3 odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego. Dział XIV tej ustawy, zatytułowany "Koszty procesu", poza przepisem art. 641, stanowiącym o przedawnieniu prawa do ściągania zasądzonych kosztów, nie odnosi się w ogóle do kwestii sposobu ściągania tych kosztów, a tym bardziej możliwości rozkładania ich na raty. Również ustawa z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych ( Dz. U. Nr 49, poz. 223 ), do której odsyła art. 617 Kpk. nie reguluje sprawy ewentualnego rozkładania na raty należności z tytułu kosztów procesu, do których należą koszty sądowe jakimi są opłaty. Dodać należy, że do ściągania kosztów postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do radców prawnych mogą mieć zastosowanie wyłącznie przepisy cytowanego rozporządzenia oraz przepisy, do których ono się odwołuje, nie zaś przepisy Kodeksu postępowania cywilnego czy Kodeksu karnego wykonawczego. Nie mogą więc znaleźć uznania Sądu zarzuty nieuwzględnienia przepisów ustaw, które w rozpatrywanej sprawie nie mogą mieć zastosowania. Skarżący w odpowiedzi na złożony przez siebie wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu kosztów postępowania dyscyplinarnego, otrzymał zgodę Rady OIRP w [...], wyrażoną w formie właściwej dla organu kolegialnego tj. w formie uchwały rozkładającej orzeczoną kwotę na raty, jednak inne niż to proponował skarżący. W rozpatrywanej sprawie nie miała w ogóle miejsca odmowa rozłożenia orzeczonych kosztów postępowania dyscyplinarnego na raty, o której traktuje skarga. Należy zwrócić w tym miejscu uwagę, że rada jako organ samorządu właściwej izby radców prawnych, egzekwując zryczałtowane koszty postępowania dyscyplinarnego, nie jest zobowiązana żadnym przepisem prawa do podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie rozłożenia należnych kosztów postępowania na raty, a więc i do uwzględnienia takiego wniosku złożonego przez osobę ukaraną. Wyrażana przez nią zgoda lub brak zgody na sposób uregulowania obciążenia z tytułu kosztów postępowania dyscyplinarnego nie może zostać uznane za decyzję administracyjną, z uwagi na fakt, iż nie powoduje ona skutków w sferze prawa powszechnego. Oznacza to, że złożone przez organ samorządu radców prawnych oświadczenie woli nie powoduje skutków prawnych na zewnątrz tj. w żaden sposób nie wpływa i nie oddziałuje na stosunki zewnętrzne. Ponadto, zgoda lub brak zgody samorządu radcowskiego na rozłożenie na raty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów, należności nie spełnia wymogów dla uznania takiego dziania za decyzję administracyjną, jako kwalifikowany akt administracyjny o charakterze władczym i zewnętrznym, który stanowić ma przejaw woli uprawnionego organu, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego. Cytowany przepis rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości odnosi się w sposób ogólny do kwestii ściągania zryczałtowanych kosztów postępowania, nie określając ani właściwego organu, do którego kompetencji należałoby takie działanie ani konkretnych czynności, które wchodziłyby w zakres tego działania. Mając na uwadze, że przepis § 491 rozporządzenia, regulując kwestię wykonania orzeczonej kary pieniężnej określa zarówno organ właściwy do wykonania tej kary, jak możliwość rozłożenia tej kary na raty przez wskazany organ, należy stwierdzić, że brak jest takiej podstawy dla działań w zakresie ściągania kosztów postępowania i nie można ich domniemywać. W ocenie Sądu, wyrażone przez Radę OIRP oświadczenie woli w przedmiocie rozłożenia kosztów postępowania na raty, jako stanowiące konsekwencję przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego uregulowanego przepisami prawa administracyjnego i mające swoją ogólną podstawę w przepisie § 54 ust. 5 cyt. rozporządzenia, stanowi inną czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Jak już wyżej zostało powiedziane, brak jest podstaw do traktowania, wyrażonej w formie uchwały Rady OIRP, odpowiedzi na wniosek o rozłożenie na raty kwoty orzeczonych kosztów postępowania dyscyplinarnego jako decyzji administracyjnej, od której przysługuje wnioskującemu odwołanie. Tak więc, Krajowa Rada Radców Prawnych winna była stwierdzić na podstawie art. 134 Kpa. niedopuszczalność odwołania, co uczyniła aczkolwiek z innych powodów, niż podała w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wniosek, iż przepis § 54 ust. 5 powołanego rozporządzenia kreuje jednoinstancyjność postępowania z uwagi na powierzenie tym przepisem czynności ściągania zryczałtowanych kosztów postępowania okręgowej izbie radców prawnych, jest wadliwy i sprzeczny z literą postępowania administracyjnego, którego specyfiką jest dwuinstancyjność postępowania przewidziana art. 15 Kpa. i art. 78 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) skargę należało oddalić.