VI SA/Wa 886/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w L., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy LABRADOR nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz B. z siedzibą w L., Niemcy kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. z siedzibą w L., Niemcy (dalej zwany też skarżącym, stroną, sprzeciwiającym się) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., który po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy LABRADOR o nr [...], udzielonego na rzecz Z. S.A. z siedzibą w N., wszczętej na skutek sprzeciwu wniesionego przez B. z siedzibą w L. (Niemcy), oddalił sprzeciw, orzekając o kosztach na rzecz uprawnionego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 246 i 247 ust. 2 w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) - dalej jako p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. związku z art. 256 ust. 2 ustawy p.w.p. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] marca 2009 roku B. z siedzibą w L. (Niemcy) złożył sprzeciw wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy LABRADOR o nr [...], na rzecz Z. S.A. z siedzibą w N., przeznaczonego do oznaczania towarów w klasie 1 i 5. Jako podstawę prawną swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Twierdził, że znak towarowy LABRADOR o nr [...] nie spełnia ustawowych przesłanek do uzyskania prawa ochronnego, ponieważ jest podobny do przysługującego mu z wcześniejszym pierwszeństwem międzynarodowego znaku towarowego LAMARDOR o nr [...], przeznaczonego do oznaczania towarów w klasie 1 i 5. Jego zdaniem przeciwstawione znaki są podobne, ponieważ są one fantazyjne, obydwa mają początek "LA-" i końcówkę ,,-DOR", a ustalona praktyka potwierdza, iż odbiorcy zapamiętują pierwsze i ostanie litery w znakach. Jego zdaniem obydwa znaki odczytuje i postrzega się podobnie, ponieważ różnią się jedną literą, a różnice mogą być niezauważalne w dynamice obrotu. Wśród odbiorców może powstać mylne przekonanie, że towary oznaczone przeciwstawionymi znakami pochodzą z tego samego źródła, tzn. że są to jednakowe środki ochrony roślin. Zdaniem wnoszącego sprzeciw w zaistniałej sytuacji, z uwagi na niewątpliwe podobieństwo oznaczeń oraz identyczność towarów występuje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, wobec czego art. 132 ust. 2 pkt 2 znajduje w pełni zastosowanie. W odpowiedzi na sprzeciw, uprawniony do spornego znaku uznał sprzeciw za bezzasadny. Stwierdził, że przeciwstawione znaki nie są podobne w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2. Wskazał, że znak LAMARDOR jest znakiem fantazyjnym, zaś znak LABRADOR niezaprzeczalnie kojarzy się z rasą psa, o tożsamym brzmieniu, a w przedmiotowym znaku jest to oznaczenie aluzyjne sugerujące, iż środek chwastobójczy LABRADOR jest tak samo waleczny, skuteczny i użyteczny jak pies tejże rasy. Ponadto wydźwięk obydwu znaków jest różny, początek i koniec wyrazów jest mniej słyszalny, gdyż akcent pada na drugą sylabę LA- BRA- DOR oraz LA-MAR- DOR i nie zgodził z twierdzeniem wnoszącego sprzeciw, iż znaki różnią się tylko jedną literą. Ponadto znak sporny ma więcej liter. Wobec powyższych argumentów uprawniony stwierdził, że brak jest podobieństwa w warstwie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej przeciwstawionych znaków. Ponadto uprawniony wskazał, że w obrocie znak LABRADOR występuje jako środek chwastobójczy (w postaci koncentratu) natomiast LAMARDOR to zaprawa chroniąca zboża jare -jęczmień i pszenicę przed chorobami (w postaci proszku). Zatem wskazane oznaczenia są stosowane na towary różnego przeznaczenia, o różnym wyglądzie, co ma istotny wpływ na postrzeganie znaków przez konsumentów w obrocie i eliminuje możliwość jakiejkolwiek pomyłki, zwłaszcza, że są skierowane do wyspecjalizowanej grupy odbiorców tj. rolników i sprzedawane w wyspecjalizowanych punktach sprzedaży. Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2010 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. Uprawniony stwierdził, iż odbiorcy towarów są wykwalifikowanymi rolnikami, przechodzącymi szkolenia. Natomiast towary zarówno wnoszącego sprzeciw jak i uprawionego nie są powszechnie dostępne w obrocie, a sprzedaje je wykwalifikowany personel, co wyklucza ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Wnoszący sprzeciw nie zgodził się z twierdzeniem, że odbiorcami są wykwalifikowani rolnicy. Wskazał, że odbiorcą może być każdy rolnik czy ogrodnik, a towary są powszechnie dostępne. Dokonując analizy podobieństwa znaków towarowych w niniejszej sprawie w oparciu o art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., Urząd Patentowy w pierwszej kolejności porównał towary, a następnie porównał same oznaczenia. Stwierdził, że towary na jakie zarejestrowano przeciwstawione znaki podobne. Znak sporny służy do oznaczenia towarów, tj. "środki regulujące wzrost roślin" (klasa 1) oraz "herbicydy, fungicydy" (klasa 5). Natomiast znak wnoszącego sprzeciw został przeznaczony do oznaczania towarów tj. "chemikalia używane w rolnictwie, ogrodnictwie oraz leśnictwie, preparaty do zaprawiania nasion (zawarte w tej klasie), nawozy" (klasa 1) oraz "środków zwalczania chwastów szkodników, środki do zwalczania chwastów i szkodników, środki owadobójcze, środki chwastobójcze, środki grzybobójcze" (klasa 5). Nie ulega wątpliwości, iż towary wskazane w klasie 5 w wykazie znaku spornego tj. "herbicydy, fungicydy" są identyczne jak "środki chwastobójcze oraz grzybobójcze", które nazywane są także herbicydami i fungicydami. Podobnie towary wskazane w klasie 1 znaku spornego tj. "środki regulujące wzrost roślin" niewątpliwe zawierają się w towarach tj. "chemikalia używane w rolnictwie, ogrodnictwie oraz leśnictwie, preparaty do zaprawiania nasion (zawarte w tej klasie)". Wobec tego towary do oznaczania których służą przeciwstawione znaki są niewątpliwie podobne. W kwestii podobieństwa samych oznaczeń Kolegium Orzekające stwierdziło brak podobieństwa między przeciwstawionymi znakami. Mają one charakter słowny. Nie są podobne w żadnej z warstw ani słownej, ani wizualnej ani znaczeniowej. Znak sporny to słowo LABRADOR, znak przeciwstawiony to słowo LAMARDOR. Znak wnoszącego sprzeciw jest sam w sobie fantazyjny. Znak LABRADOR użyty w kontekście wskazanych towarów, wykazuje również pewną fantazyjność, aczkolwiek z uwagi na jego znaczenie sam w sobie fantazyjny nie jest. Znak sporny w warstwie znaczeniowej kojarzy się ze znaną powszechnie rasą psów. Dlatego też pomimo, iż obydwa znaki istotnie zaczynają sylabą LA- oraz kończą -DOR to znaczeniowo różnią się, co wpływa na ich odmienne postrzeganie. Słowo LA- BRA -DOR także wymawia się inaczej niż LA- MAR- DOR. Znaki różnią się nie tylko znaczeniowo i fonetycznie, ale i wizualnie. Znak LABRADOR będzie łatwiej zapamiętany z uwagi na jego znaczenie, inaczej też będzie odbierany wizualnie. Zdaniem Kolegium analiza podobieństwa przeciwstawionych znaków prowadzi do wniosku, iż znaki te nie są podobne w stopniu uzasadniającym ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów, polegające na możliwości skojarzenia znaku spornego ze znakiem należącym do wnoszącego sprzeciw, wobec czego art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy p.w.p. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie, podobne są towary dla oznaczania których przeznaczono przeciwstawione znaki, ale brak jest podobieństwa samych oznaczeń. Zdaniem Kolegium nie występuje w niniejszej sprawie ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmowałoby w szczególności możliwość uznania znaku spornego za odmianę znaku należącego do wnoszącego sprzeciw, co byłoby podstawą do błędnego wśród odbiorców przeświadczenia o powiązaniach gospodarczych uprawionego i wnoszącego sprzeciw. Nadmienić należy, że decyzja nie została podpisana przez skład Kolegium Orzekającego, a z adnotacji wynika, że brak podpisu spowodowany jest ustaniem stosunku pracy tego eksperta w Urzędzie Patentowym w dacie sporządzenia uzasadnienia. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu na powyższą decyzję B. z siedzibą w L. w Niemczech zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 i art. 8 kpa, polegające na niewyjaśnieni stanu faktycznego sprawy poprzez: a) niedokonanie całościowej oceny podobieństwa oznaczeń poprzez pominięcie przy ocenie podobieństwa oznaczeń (znaków) pełni płaszczyzny fonetycznej i znaczeniowej; b) niedokonanie całościowej oceny podobieństwa oznaczeń wskutek niedokonania faktycznego bilansu cech wspólnych oraz różnic, które determinują ryzyko pomyłki; c) nieustalenie poziomu uwagi przeciętnego konsumenta środków regulujących wzrost roślin oraz herbicydów i fungicydów oznaczanych znakiem towarowym "LABRADOR" i chemikaliów używanych w rolnictwie, ogrodnictwie i leśnictwie, preparatów do zaprawiania nasion, nawozów oraz środków do zwalczania chwastów i szkodników, środków owadobójczych, środków chwastobójczych, środków grzybobójczych oznaczanych znakiem towarowym "LAMARDOR", jako okoliczności mającej wpływ na zaistnienie ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd; d) nieustalenie kręgu odbiorców towarów w klasach 01 i 05, objętych ochroną znaków LABRADOR i LAMARDOR 2. naruszenie przepisów postępowania art. 11 kpa, art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy oraz brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji; 3. naruszenie przepisów postępowania art. 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności brak wnikliwie przeprowadzonej analizy podobieństwa przeciwstawionych znaków; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. prowadzącą do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Uczestnik postępowania Z. S.A. z siedzibą w N. wniosły o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2011 r. wskazał m.in., że skarżący nie wykazał, by zarzucane Urzędowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego miało wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują nadzór nad działalnością administracji publicznej, przy czym ta kontrola zgodnie z § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zw. ppsa). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych względów niż w niej podniesione. Jak zostało wyżej wskazane Sąd bada decyzję pod względem jej zgodności z prawem, a więc ocenia decyzję pod względem przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego, przy czym zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego tylko w wypadku, jeżeli powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie w ocenie składu orzekającego, do takiego naruszenia doszło, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zostało podpisane przez Przewodniczącą Kolegium Orzekającego. Jak wynika z przepisów p.w.p. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy toczy się w trybie spornym (art. 255 p.w.p.), a więc mają w niniejszej sprawie zastosowanie przepisy regulujące to postępowanie. Obligatoryjnymi elementami decyzji wydanej przez Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego, zgodnie z art. 2558 ust. 1 p.w.p. są: 1) oznaczenie organu orzekającego; 2) datę wydania decyzji; 3) imiona i nazwiska członków składu orzekającego i protookolanta; 4) oznaczenie stron; 5) oznaczenie przedmiotu sprawy i jej rozstrzygnięcie; 6) powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia; 7) rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania; 8) uzasadnienie faktyczne i prawne; 9) pouczenie o trybie zaskarżania; 10) podpisy członków składu orzekającego. Ust. 2 powyższego przepisu wskazuje, że pisemne uzasadnienie decyzji sporządza się z urzędu w terminie 30 dni od dnia jej ogłoszenia. Uzasadnienie podpisuje przewodniczący składu orzekającego i członek składu orzekającego, który sporządził uzasadnienie. Odpis decyzji wraz z uzasadnieniem doręcza się stronom. Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej oryginału znajdującego się w aktach sprawy została podpisana przez cały skład orzekający w tej sprawie: tj. przez przewodniczącego i dwóch członków składu orzekającego. Zgodnie z art. 2558 ust. 1 p.w.p. uzasadnienie jest obligatoryjnym składnikiem każdej decyzji administracyjnej wydawanej w trybie postępowania spornego. Kwestia sporządzenia i podpisania uzasadnienia została uregulowana, jak wyżej wskazano w art. 2558 ust. 2 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie podpisuje przewodniczący i członek składu orzekającego, który sporządził uzasadnienie. Dopiero po tych czynnościach przesyła się stronom odpis decyzji wraz z uzasadnieniem. Innymi słowy decyzja, której integralną częścią jest uzasadnienie może być przesłana stronom, czyli wejść do obrotu prawnego, po uprzednim podpisaniu uzasadnienia przez przewodniczącego składu orzekającego i członka składu orzekającego. Ustawa prawo własności przemysłowej nie reguluje sytuacji, w której jedna z tych osób nie może podpisać uzasadnienia. Jak wynika z oryginału uzasadnienia decyzji znajdującej się w aktach sprawy uzasadnienie zostało podpisane jedynie przez członka składu orzekającego. Ponadto pod uzasadnieniem znajduje się adnotacja, z której wynika, że przyczyną braku podpisu przewodniczącej T. O. jest ustanie, przed datą sporządzenia przedmiotowego uzasadnienia, stosunku pracy tego eksperta w Urzędzie Patentowym. Taki sposób podpisania uzasadnienia stoi i w oczywistej sprzeczności z treścią art. 2558 ust. 2 p.w.p. Brak podpisu pod uzasadnieniem z powodu ustania stosunku pracy nie jest także przeszkodą do podpisania pisemnego uzasadnienia przez osobę przewodniczącej składu orzekającego, która uczestniczyła w wydaniu decyzji i jej ustnym uzasadnieniu. Ponadto należy podnieść, że zarówno ustawa prawo własności przemysłowej, jak i przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, do których odsyła p.w.p. (art. 256 ust. 1 p.w.p.) nie zawierają regulacji w tym zakresie, a tym bardziej nie upoważniają organu do stosowania w drodze analogii kodeksu postępowania cywilnego. W postępowaniu spornym przepisy k.p.c. stosuje się wyłącznie w odniesieniu do kosztów postępowania. Uzasadnienie, które nie zostało podpisane w sposób wskazany w bezwzględnie obowiązującym art. 255 ust. 2 p.w.p. stanowi w ocenie składu orzekającego projekt uzasadnienia, który nie podlega weryfikacji Sądu. W związku z powyższym należy uznać, że zaskarżona decyzja zawiera braki formalne - brak uzasadnienia, skutkujące jej uchyleniem z uwagi na naruszenie art. 2558 ust. 2 p.w.p. i z tego powodu nie poddaje się merytorycznej kontroli Sądu. Uzasadnienie jest istotnym elementem decyzji, który pozwala prześledzić Sądowi tok rozumowania organu, który doprowadził do zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 279 ust. 2 p.w.p. Kolegia orzekające do spraw spornych, rozpatrują sprawy należące do ich właściwości w składzie: przewodniczący kolegium i dwaj członkowie kolegium. W sprawach zawiłych można wyznaczyć skład pięcioosobowy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Nie budzi zatem wątpliwości, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowi wyraz woli członków Kolegium Orzekającego co do zasadniczych motywów ich rozstrzygnięcia. Członkowie składu orzekającego są nie tylko upoważnieni, ale przede wszystkim zobowiązani do podpisania decyzji zgodnie z art. 2558 ust. 1 pkt 10 p.w.p., a uzasadnienia w sposób wskazany w normie art. 2558 ust. 2 p.w.p. Treść sporządzonego uzasadnienia, jego motywów pisemnych powinna być odzwierciedleniem motywów ustnych wyrażonych w dacie ogłoszenia decyzji wydanej po przeprowadzeniu rozprawy. Motywy pisemne uzasadnienia decyzji są wyrazem rzeczywistych racji przemawiających za sposobem rozstrzygnięcia i argumenty w nich zawarte są przejawem woli i rozumowania członków składu orzekającego, które pod uzasadnieniem jest niejako potwierdzone przez osoby wytypowane przez ustawodawcę: przewodniczącego składu orzekającego i członka składu orzekającego, który sporządził uzasadnienie. W niniejszej sprawie wprowadzenie zaskarżonej decyzji, której integralną część stanowi uzasadnienie, do obrotu prawnego poprzez doręczenie go stronom bez podpisu Przewodniczącej Składu Orzekającego T. O. - w sposób oczywisty narusza art. 2558 ust. 2 p.w.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy zastosuje się wskazanych wytycznych w celu umożliwienia wejścia do obrotu decyzji spełniającej normy art. 2558 ust. 1 i 2 p.w.p., co dopiero pozwoli Sądowi na merytoryczną kontrolę rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.w.p., zaś o jej niewykonalności orzekł w oparciu o art. 152 p.w.p. O kosztach postępowania orzekł po myśli art. 200 p.w.p.