VI SA/Wa 889/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Magdalena Wieczorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. w przedmiocie stwierdzenia podjęcia uchwał Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich z naruszeniem prawa oddala skargę Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 stycznia 2001r. ( sygn. akt II SA 1891/00 ) uchylił uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2000r. Nr [...] oddalającą wniosek A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności uchwały Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 1992r., uchwały Nr [...] Rady OIRP w [...] z dnia [...] czerwca 1993r. oraz uchwały Nr [...] Rady OIRP w [...] z dnia [...] czerwca 1994r. odmawiające wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich. Sąd uznał, że kwestionowane uchwały Rady OIRP w [...] z lat 1992 – 1994, dotyczące odmowy wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich, zawierały wadę prawną, oparte zostały bowiem na postępowaniu konkursowym nieprzewidzianym w ustawie o radcach prawnych według jej treści obowiązującej w tym czasie, nie oznacza to jednak, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności wszystkich wskazanych uchwał, stoją temu bowiem na przeszkodzie przepisy art. 158 § 2 i 156 § 2 Kpa. NSA wskazał w uzasadnieniu, że organ samorządu radcowskiego rozpatrujący wniosek skarżącego winien rozważyć czy zaskarżone uchwały zostały dotknięte wadami nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.w świetle przytoczonego w wyroku orzecznictwa Sadu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i jakie konsekwencje prawne z takiego stwierdzenia mogą wynikać. Szczegółowo należało, zdaniem NSA, rozważyć przesłanki z art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kpa., co mogłoby doprowadzić do stwierdzenia wydania kwestionowanych uchwał Rady OIRP z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie mógł organ rozstrzygający stwierdzić nieważności przedmiotowych uchwał. Krajowa Rada Radców Prawnych dnia [...] czerwca 2001r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwał: Nr [...] z dnia [...] czerwca 1992, Nr [...] z dnia [...] czerwca 1993r. i Nr [...] z dnia [...] czerwca 1994r. mocą której stwierdziła, że wskazane uchwały podjęte zostały z naruszeniem prawa oraz przyznała skarżącemu symboliczne odszkodowanie w wysokości jednego złotego. Organ samorządu radcowskiego opierając się na ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu cytowanego wyroku z dnia 24 stycznia 2001r. i biorąc pod uwagę orzecznictwo Sadu Najwyższego i NSA przytoczone w podjętym orzeczeniu NSA, stwierdził że zaskarżone uchwały, jako podjęte z rażącym naruszeniem prawa – przepis art. 33 ustawy o radcach prawnych w jej ówczesnym brzmieniu nie dawał podstawy do przeprowadzania konkursu, dotknięte były wadą nieważności. Krajowa Rada wskazała również na nieodwracalne skutki prawne, dla których nie stwierdziła nieważności wskazanych uchwał, a jedynie ograniczyła się do stwierdzenia, że zostały one podjęte z naruszeniem prawa. W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze zmodyfikowanej pismem z dnia [...] lipca 2004r., A. K. domagał się stwierdzenia nieważności podjętej przez Krajową Radę Radców Prawnych uchwały nr [...] oraz stwierdzenia nieważności uchwał Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]: Nr [...] z dnia [...] czerwca 1992r., nr [...] z dnia [...] czerwca 1993r. i Nr [...] z dnia [...] czerwca 1994r. Domagał się też stwierdzenia przez Sąd, że skarżący spełnia wymagania ustawowe do wpisu na listę aplikantów radcowskich oraz orzeczenia, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanych uchwał OIRP w [...] stosownie do art. 157 § 2 Kpa, Krajowa Rada Radców Prawnych obowiązana był wszcząć niezwłocznie po dojściu do jej wiadomości orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności wyroku SN z dnia 4 listopada 1998r. w sprawie III RN 162/98 stwierdzającego, że uchwały Okręgowych Izb Radców Prawnych podejmowane przed datą nowelizacji ustawy o radcach prawnych, która weszła w życie 22 lipca 1997r. – dotknięte były wadą nieważności. Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Badając złożoną skargę i kontrolując zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem tak materialnym, jak i procesowym, Sąd uznał, iż uchwale KRRP Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. nie można zarzucić naruszenia prawa, a tym bardziej nie zawiera ona błędów skutkujących stwierdzeniem jej nieważności. Organ samorządu radcowskiego rozpoznający ponownie tj. po wyroku NSA z dnia 24 stycznia 2001r., wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności wskazanych uchwał OIRP w [...] związany był wyrażoną przez NSA w orzeczeniu oceną prawną. Związanie organu oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania wynikało, w dacie podejmowania przez Krajową Radę Radców Prawnych zaskarżonej uchwały, z art. 30 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zmianami ). Zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu dokonanej w orzeczeniu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym przepisami. Odmienna ocenia materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądowym ( wyrok NSA z 1.01.2001r. SA/Rz434/00, wyrok NSA z 6.09.2001r. IIISA 3377/00, wyrok NSA z 7.12.1999 I SA1089/9). Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła zaskarżoną uchwałę w poszanowaniu zasady wyrażonej przepisem art. 30 ustawy o NSA; rozważyła kwestię czy zaskarżone uchwały OIRP w [...] dotknięte są wadą nieważności i wskazała przesłanki zastosowania art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kpa. uzasadniające ograniczenie się organu do stwierdzenia wydania zaskarżonych uchwał z naruszeniem prawa. Ponadto, należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała nie narusza przepisów postępowania administracyjnego. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że KRRP rażąco naruszyła prawo ponieważ niewłaściwie zastosowała art. 156 § 2 Kpa. Zdaniem skarżącego art. 156 § 2 Kpa. znajduje zastosowanie do podstawy stwierdzenia nieważności wymienionej w art. 156 § 1 pkt 1,3,4 i 7 Kpa. nie zaś jak to uczyniła KRRP do podstawy stwierdzenia nieważności wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z twierdzeniem tym nie można się zgodzić. Przepis art. 156 § 2 Kpa. określa dwie podstawy, których zaistnienie skutkuje niestwierdzaniem nieważności decyzji. Pierwsza dotyczy decyzji, których nieważność wynika z zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat, a druga dotyczy decyzji, których nieważność wynika z jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7, a która wywołała nieodwracalne skutki prawne. Konsekwencją braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wskutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 Kpa. jest obowiązek organu administracji, wynikający z art. 158 § 2 Kpa, stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa wraz ze wskazaniem okoliczności, dla których nie stwierdzono nieważności decyzji. W rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył zasad określonych przepisami prawa i zastosował się do wskazówek Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w orzeczeniu z dnia 24 stycznia 2001 co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwał OIRP w [...] z czego nie wolno czynić mu zarzutu. Pozostałe żądania skarżącego zgłoszone w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Brak jest trybu, w którym Sąd mógłby stwierdzić, że skarżący spełnia wymagania ustawowe do wpisu na listę aplikantów radcowskich. Uprawnienie sądu administracyjnego wynikające z art. 146 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), polegające na uznaniu w wyroku uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa, ograniczone jest do przypadków uwzględnienia skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tj. innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków. Tymczasem rozpatrywana sprawa dotyczyła decyzji administracyjnej podjętej przez organ samorządu zawodowego radców prawnych w formie uchwały, a więc aktu administracyjnego wskazanego w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Nie może więc mieć tu zastosowania art. 146 § 2 p.p.s.a. Poza tym niewątpliwe jest, że jak tego wymaga przepis art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – u.o r.p. ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zmianami ), wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych i oczywistym jest, że dopiero pozytywne przejście przez kandydata na aplikanta radcowskiego procesu konkursowego wraz ze spełnieniem warunków określonych w art. 24 ust. 1 pkt 1, 3 – 5 u. o r.p. umożliwia wpis na tę listę. Skarżący nie legitymuje się pozytywnym wynikiem postępowania konkursowego na aplikację radcowską, stąd jego przekonanie o spełnieniu przez niego wymagań, aby uzyskać wpis na listę aplikantów nie znajduje oparcia ani w aktualnym czy dotychczasowym stanie prawnym, ani w stanie faktycznym. Również żądanie skarżącego zawarte w pkt 5 pisma z dnia [...] lipca 2004r. nie może znaleźć uznania w ocenie Sądu. Wprawdzie art. 157 § 2 Kpa. stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony, jednak nie oznacza to, że organ jest zobowiązany automatycznie wszczynać takie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji we wszystkich sprawach analogicznych do tej, w której Sąd Najwyższy lub Naczelny Sąd Administracyjny orzekł nieważność. Organ administracyjny zobowiązany jest wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, tylko wtedy, gdy zwróci się o to prokurator ( art. 182 Kpa. ), a odmowa wszczęcia w takim przypadku postępowania będzie miała cechy rażącego naruszenia prawa. Warto również zaznaczyć, że wyrok wydany przez Sąd Najwyższy lub Naczelny Sąd Administracyjny wiąże strony postępowania, ten sąd i inne sądy oraz organy państwowe, jednak w tej konkretnej sprawie. Nie oznacza to, że orzeczenie wydane w jednej sprawie może być ignorowane w sprawie innej, jednak możliwość powoływania się na wyrok w konkretnej sprawie wydany, nie oznacza obowiązku stosowania go w innej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.