VI SA/Wa 89/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2009 r. sprawy ze skargi P. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa., uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2008 r. cofającą J. S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, T prawa jazdy i umorzyło postępowanie organu I instancji. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zawiadomieniem skierowanym w dniu [...] kwietnia 2008 r. do Starosty [...] przez Sąd Rejonowy w M. poinformowano, iż J. S. wyrokiem tego sądu dnia [...] marca 2008 r. został skazany za czyn z art. 178a § 2 K.k., tj. prowadzenie roweru w stanie nietrzeźwości (0,81 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). Sąd orzekł między innymi zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres jednego roku z wyłączeniem kat. B prawa jazdy. Fakt prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości był podstawą skierowania J. S. przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) – dalej także Prd., na kontrolne badania lekarskie w zakresie prawa jazdy kat. A, B, T. Organ wyznaczył 30 dniowy termin do poddania się tej czynności. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Starosta [...], z uwagi na niezgłoszenie się J. S. na badania lekarskie, zawiadomił go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Następnie, pismem z [...] kwietnia 2008 r., organ wezwał J. S. do stawienia się celem przesłuchania w związku z toczącym się postępowaniem, na które to przesłuchanie skarżący nie stawił się. Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. cofnął J. S. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie ww. kategorii prawa jazdy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Komendant Powiatowy Policji, działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 Prd. skierował skarżącego na badanie lekarskie. Wskazany przepis upoważnia organ kontroli ruchu drogowego do skierowania kierującego pojazdem na badania lekarskie, jeżeli ten kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Takie zdarzenie miało miejsce w przypadku pana S., co potwierdził wyrok sądu rejonowego. Wreszcie Starosta wskazał, że J. S. w wyznaczonym przez organ Policji terminie nie zgłosił się na badanie lekarskie, co skutkowało cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. wniósł o jej uchylenie i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem sądu orzeczono wobec niego za jazdę rowerem w stanie nietrzeźwości zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, ale za wyjątkiem tych, do których prowadzenia upoważnia kat. B prawa jazdy. W związku z tym dokonał zwrotu posiadanego dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami, oczekując na otrzymanie drugiego, jedynie w kat. B. Organ odmówił wydania żądanego dokumentu, twierdząc że w pierwszej kolejności konieczne jest przeprowadzenie badania lekarskiego. Uznał, że skierowanie na te badania jest bezprawne, a dla poparcia swojego stanowiska przywołał orzeczenie SKO w [...] z dnia [...] listopada 2006 r., w którym Kolegium podniosło, że skoro nie wymaga się uprawnień do kierowania rowerem, to tym bardziej nie można żądać weryfikacji tych uprawnień w drodze kierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Starosty [...] i umorzyło postępowanie organu I instancji. Kolegium uznało, że skoro nie wymaga się uprawnień do kierowania m. in. rowerem, to tym bardziej nie można żądać weryfikacji tych uprawnień w drodze kierowania na badania lekarskie w celu zakreślonym treścią art. 122 ust. 1 Prd. Dlatego przyjęto, że adresatami przedmiotowych badań mogą być wyłącznie podmioty, od których dla kierowania pojazdami wymaga się posiadania stosownego orzeczenia lekarskiego, a nie osoby, od których takiego orzeczenia nie wymaga się, w tym kierujący rowerem. Skargę na powyższą decyzję złożył Prokurator Rejonowy w M., domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej wykładni przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prd. oraz przepisu art. 122 ust. 1 pkt 3 lit b), przejawiające się uznaniem, iż w trybie przewidzianym ww. ustawą nie można skierować na badania lekarskie, stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, kierującego w stanie nietrzeźwości, od którego dla kierowania tym pojazdem nie wymaga się posiadania orzeczenia lekarskiego, a co za tym idzie, niezgłoszenie się takiej osoby, skierowanej w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b) Prd. na badania lekarskie, nie może skutkować wydaniem przez właściwego starostę decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 105 § 1 Kpa. i art. 138 § 1 pkt 2 Kpa., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do umorzenia postępowania organu I instancji oraz orzekanie w kwestii nie będącej przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Podniósł, że postępowanie odwoławcze przeprowadzone przez SKO w [...] dotyczyło postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, nie zaś postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W treści decyzji Kolegium nie odniosło się do treści art. 140 Prd., wskazując jedynie, iż niezgłoszenie się strony na badania lekarskie nie mogło skutkować wydaniem przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Zdaniem skarżącego Kolegium dokonało analizy i skontrolowało de facto postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień, czyli skontrolowało zasadność skierowania J. S. na badania lekarskie, podczas gdy przedmiotem zaskarżonego przez stronę postępowania była kwestia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oraz wydana w tym zakresie decyzja starosty. Ponadto skarżący wskazał, że SKO w [...] orzekając o umorzeniu postępowania przed organem I instancji dotyczącym kwestii cofnięcia uprawnień, nie uzasadniło, by postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że nie podziela stanowiska strony skarżącej, jakoby w swoim orzeczeniu odniósł się do poprzedzającego ocenianą decyzję postępowania, gdyż w jego ocenie skierowanie na badanie lekarskie jest jedynym z dowodów postępowania zakończonego wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), cytowanej dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona. W badanej przez Sąd sprawie stan faktyczny nie jest kwestionowany i zgodnie z nim J. S. prowadził w dniu [...] lutego 2008 r. po drodze publicznej rower, będąc w stanie nietrzeźwości, co skutkowało skierowaniem go przez Komendanta Powiatowego Policji na badanie lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 Prd. Zgodnie z tym przepisem, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 31 Prd., pojazdem jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane, a więc także bez żadnych wątpliwości rower, który jako pojazd jedno lub wielośladowy poruszany siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem ( art. 2 pkt 47 ), mieści się w określeniu, którego ustawodawca użył w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. "b" Prd. Powyższe uregulowania prowadzą do jednoznacznego wniosku, że badaniu lekarskiemu, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit.b) Prd., podlega każdy skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego ( Policja, Inspekcja Drogowa dla wykonujących transport drogowy ) kto prowadzi pojazd – a więc również rower - w stanie nietrzeźwości. Cytowany przepis, na co wskazuje jego lektura, kreuje dwa obowiązki: jeden adresowany do organu kontroli ruchu drogowego skierowania osoby prowadzącej pojazd w stanie nietrzeźwym na badanie lekarskie i drugi adresowany do tejże osoby, obowiązek poddania się badaniu, na które została skierowana. Oznacza to, że obowiązek określonego zachowania się tak organu jak też podmiotu indywidualnego nałożyła sama ustawa. Taka konstrukcja prawna prowadzić musi do wniosku, iż skierowanie przez organ kontroli ruchu drogowego na badanie lekarskie osoby prowadzącej pojazd w stanie nietrzeźwości, znajdujące źródło w art. 122 ust. 1 pkt 3 Prd., nie dokonuje się w drodze decyzji, lecz czynności oficjalnej - aktu urzędowego organu administracji nie mającego znamion decyzji administracyjnej, lecz stanowiącego czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, podjętą w indywidualnej sprawie i dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a zatem podlegającą na podstawie art. 3 § 2 pkt 4) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a. ) kontroli sądowej. J. S., choć utrzymywał iż skierowanie go na badanie jest bezprawne, nie usiłował podważyć legalności tej czynności, a jedynie nie stawił się na badania w wyznaczonym terminie. Takie zachowanie zainteresowanego dało podstawę właściwemu organowi do cofnięcia stronie postępowania uprawnienia do kierowania pojazdami i wyłącznie ten fakt był podstawą utraty uprawnień, nie zaś prowadzenie roweru w stanie nietrzeźwym. Stosownie bowiem do treści art. 140 ust. 1 pkt 4) lit. "b" Prd. starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 1 – 3. Obowiązująca organy administracji publicznej zasada legalizmu, działania na podstawie obowiązującego prawa nakazuje, w razie ustalenia określonego faktu, zastosowanie określonej normy prawnej wyznaczającej jednoznacznie następstwa prawne. W konkretnej sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, stwierdzenie niepoddania się skarżącego badaniu lekarskiemu zobowiązywało właściwy organ do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia posiadanego przez niego uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Za nieprawidłowe należy uznać zaprezentowane w zaskarżonej decyzji rozumowanie organu, iż skoro skarżący prowadził w stanie nietrzeźwości rower, a więc pojazd, na który nie jest wymagane posiadanie uprawnienia, nie można było żądać weryfikacji tych uprawnień w drodze kierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem, ponieważ nie można weryfikować uprawnienia, którego posiadanie nie jest wymagane ( k. 17 akt adm. ). Jest oczywiste, że skierowanie na badanie lekarskie w opisanej sytuacji nie oznacza weryfikacji uprawnienia do prowadzenia roweru. Jak już wyżej zostało powiedziane, skierowanie na badania lekarskie J. S., prowadzącego w stanie nietrzeźwym rower - pojazd w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym, wynikało z mocy prawa, a celowość tego skierowania wynikała z faktu legitymowania się przez kierującego rowerem uprawnieniem do kierowania pojazdem silnikowym, gdyby skarżący takiego uprawnienia nie posiadał, kierowanie go na badanie byłoby wówczas bezprzedmiotowe. Stanowiącego podstawę prawną skierowania na badania lekarskie przepisu art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. "b" nie należy rozumieć wyłącznie na drodze wykładni gramatycznej, lecz celowościowej i systemowej. Prawodawstwo regulujące kwestie związane z drogami publicznymi i zasadami poruszania się po nich i korzystania z nich, a więc zarówno ustawa Prawo o ruchu drogowym, jak też ustawa o drogach publicznych, eksponuje obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa na drogach publicznych i podporządkowuje tej zasadzie wprowadzane regulacje. Ustawa Prawo o ruchu drogowym, regulując zasady ruchu i kontroli tego ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, ma na celu stworzenie możliwie bezpiecznych dla wszystkich użytkowników dróg warunków korzystania z nich. Unormowania tego aktu nakładają zatem na użytkowników ruchu i inne osoby znajdujące się na drodze obowiązki określonych zachowań lub działań służących bezpieczeństwu ruchu drogowego i porządkowi na nich, których przestrzeganie gwarantować mają wskazane w ustawie organy. Każda osoba prowadząca na drodze publicznej w stanie nietrzeźwym pojazd, czy to taki na który wymagane jest uprawnienie, czy na inny dla prowadzenia którego uprawnienie nie jest potrzebne, stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego i w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone, że osoba prowadząca w stanie nietrzeźwym po drodze publicznej rower posiada równocześnie uprawnienie do kierowania pojazdem, na który wymagane jest uprawnienie, skierowanie jej na badanie lekarskie jest w pełni uzasadnione i służy celom ustawy. Nie może zatem mieć znaczenia, że w dacie kontroli drogowej J. S. naruszył przepisy dotyczące bezpieczeństwa w komunikacji poprzez prowadzenie w stanie nietrzeźwości roweru, a nie samochodu silnikowego, na który posiadał uprawnienie, bowiem zakaz takiego zachowania odnosić należy do osób prowadzących wszelkie pojazdy, a nie tylko te, na które wymagane jest uprawnienie. Nie może mieć również, w ocenie Sądu znaczenia fakt, iż J. S. został skazany wyrokiem sądu rejonowego na m.in. karę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych strefie ruchu lądowego na okres 1 roku z wyłączeniem kat. "B’ prawa jazdy, bowiem jak już wyżej podkreślono, cofnięcie prawa jazdy dokonało się w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 4lit."b" Prd. wobec niepoddania się badaniu lekarskiemu. Mając powyższe na uwadze należało uznać skargę wniesioną przez Prokuratora Rejonowego w M. za uzasadnioną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję. O niewykonalności uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.