VI SA/Wa 893/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2012 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Urząd Patentowy RP (w skrócie: UP), działając na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (nazywanego też: "uprawniony, skarżący, T.") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją UP z dnia [...] lutego 2004 r., znak: [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] stycznia 2003 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz T. prawa ochronnego na znak towarowy słowno – graficzny "Trudniejsze wyrazy" nr [...]. O udzieleniu prawa ochronnego ogłoszono w WUP nr 6 z 2003 r. Wobec powyższej decyzji o udzieleniu prawa ochronnego w dniu [...] lipca 2003 r. S. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej też: "wnioskodawca, uczestnik postępowania") wniosła sprzeciw. Pismem z dnia [...] września 2003 r. UP zawiadomił uprawnionego o wniesieniu sprzeciwu, wyznaczając mu jednocześnie termin dwóch miesięcy od daty doręczenia zawiadomienia na zajęcie stanowiska wobec zarzutów podniesionych w sprzeciwie. Następnie z tego powodu, iż uprawniony nie zajął w wyznaczonym terminie stanowiska co do sprzeciwu, organ na podstawie art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., dalej: "p.w.p.") w dniu [...] lutego 2004 r. wydał decyzję, na mocy której uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. o udzieleniu prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy "Trudniejsze wyrazy" nr [...] oraz jednocześnie umorzył postępowanie. Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu [...] lutego 2004 r. Od powyższej decyzji uprawniony złożył w dniu [...] lutego 2004 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym podniesiono m.in., że przedstawienie odpowiedzi na sprzeciw w terminie wyznaczonym przez UP nie było możliwe z uwagi na chorobę dyrektora wydawnictwa zakończoną pobytem w szpitalu. W uzupełnieniu powyższego wniosku, uprawniona złożyła w dniu [...] marca 2004 r. pismo z załączonym zaświadczeniem lekarskim, z którego wynikało, że J. R. (dyrektor T. Sp. z o.o.) został od lipca 2003 r. objęty leczeniem w gabinecie chirurgii ogólnej. Łącznie z powyższym pismem przedstawiono również zaświadczenie lekarskie, że w okresie od dnia 7 lutego 2004 r. do dnia 20 lutego 2004 r. J. R. był niezdolny do pracy. W dniu 24 lutego 2004 r. wpłynęło faksem, a w dniu 25 lutego 2004 r. wpłynęło do kancelarii ogólnej UP pismo uprawnionego zawierające odpowiedź na sprzeciw (nadane w urzędzie pocztowym w dniu 24 lutego 2004 r.). W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Urząd Patentowy, działając w oparciu o art. 132 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. i art. 247 ust. 1 p.w.p. oraz art. 243 ust. 4 p.w.p. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. Uprawniony odebrał tę decyzję w dniu [...] sierpnia 2004 r., a brak w aktach – kiedy pełnomocnik wnoszącego sprzeciw tę decyzję podjął. W dniu [...] października 2004 r. (data wpływu do UP, nie ustalono daty rzeczywistego złożenia) S. Sp. z o.o. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł przede wszystkim, że organ błędnie powołał art. 243 ust. 4 p.w.p. jako stosowany tylko w przypadku decyzji umarzających postępowanie, ale nie wskutek złożonego sprzeciwu. Zarzucił także, że nie został poinformowany o wniesieniu przez T. pism powołanych w decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. ani o toczącym się postępowaniu w II instancji, a nadto UP powinien był uzyskać jego zgodę przed uchyleniem decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. Na skutek tego wniosku UP w dniu [...] listopada 2008 r., działając na podstawie art.131 k.p.a. oraz 132 k.p.a. w związku z art. 252 oraz art. 245 ust. 1 p.w.p., uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. W konsekwencji w obrocie prawnym pozostała nadal decyzja UP z dnia [...] lutego 2004 r. uchylająca decyzję z [...] stycznia 2003 r. o udzieleniu prawa ochronnego i umarzająca postępowanie. Urząd Patentowy RP, po rozpoznaniu wniosku T. Sp. z o.o. z dnia [...] lutego 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przede wszystkim stwierdził, że nie znajduje zastosowania w przypadku wniesienia sprzeciwu i przywrócenia terminu do złożenia odpowiedzi na sprzeciw art. 243 p.w.p. Przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku, gdy strona uchybiła terminowi do dokonania czynności warunkującej bieg postępowania zmierzającego do merytorycznego załatwienia sprawy przez UP. Nie ma natomiast zastosowania w przypadku sprzeciwu, gdyż na skutek bierności strony UP prowadzi postępowanie, które zakańcza wydaniem decyzji o podwójnym skutku, istotnym – uchylającym decyzję o udzieleniu prawa ochronnego i wtórnym – umarzającym postępowanie. Organ w omawianej sytuacji uznał, że należy zastosować uregulowania Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołując więc art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 245 ust. 1 i art. 252 p.w.p. organ wskazał, że argumenty podniesione przez stronę w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu na wniesienie odpowiedzi na sprzeciw nie uzasadniają uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. Zdaniem UP zarówno przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej, jak i Kodeksu postępowania administracyjnego nie określają szczegółowo, jakimi kryteriami organ administracji powinien kierować się przy ustaleniu winy lub jej braku. Urząd Patentowy posiłkował się przy tym stanowiskiem wypracowanym w doktrynie i dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. W tej sytuacji, zdaniem Urzędu Patentowego RP, o braku winy w uchybieniu terminu nie świadczy pobyt w szpitalu czy choroba Prezesa Zarządu Spółki T. będącej uprawnionym do przedmiotowego prawa ochronnego. W ocenie UP osoba zarządzająca spółką powinna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami, jakie mogą powstać w przypadku braku pełnomocnika lub osoby zastępującej, która byłaby odpowiedzialna za sprawy spółki w razie dłuższej niedyspozycji Prezesa Zarządu. Przywołane zdarzenia mające na celu uprawdopodobnienie braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odpowiedzi na sprzeciw, stanowią w ocenie Urzędu okoliczności, którym przy zachowaniu należytej staranności mógł zaradzić. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. Sp. z o.o. z siedzibą w C. zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 58 k.p.a. w zw. z art. 247 p.w.p. w zw. z art. 39 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższy zarzut, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przedstawił Urzędowi zaświadczenie lekarskie potwierdzające, iż Prezes Zarządu od dnia 7 do dnia 20 lutego 2004 r. był niezdolny do pracy. W dniu 27 lutego 2004 r., czyli w ciągu 7 dni od momentu końca choroby, została przedstawiona odpowiedź na sprzeciw. Tym samym termin określony w art. 58 k.p.a. został dotrzymany. Polemizując ze stanowiskiem organu, skarżący przytoczył inne poglądy orzecznictwa i doktryny, z których wynika, że brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu (art. 168 § 1 k.p.c.) nie może być oceniany w oderwaniu od ustawowego wymagania odnośnie do treści wniosku (art. 169 § 2 k.p.c.) wymagającego tylko "uprawdopodobnienia", tj. przytoczenia twierdzeń i wskazania okoliczności uzasadniających, z których wynika przekonanie o prawdziwości tych twierdzeń strony. Uprawdopodobnienie oznacza również złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie do okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Dlatego też organ, pomijając te okoliczności dopuścił się także naruszenia ogólnych zasad wyrażonych w art. 7 i 8 k.p.a., które nakazują organom państwowym podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Skarżąca spółka podniosła też, że nieprawidłowo, bo trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został de facto rozpoznany wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na sprzeciw. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Uczestnik postępowania – S. Sp. z o.o. nie zajął stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: " p.p.s.a."). Badając skargę T. Sp. z o.o. z punktu widzenia powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodu wszystkich przyczyn w niej wskazanych. Z dokumentów zamieszczonych w aktach sprawy administracyjnej wynika, że po udzieleniu na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. prawa ochronnego na znak towarowy, został złożony przez S. Sp. z o.o. z siedzibą w R. sprzeciw w trybie art. 246 p.w.p. Odpis tego sprzeciwu organ wysłał uprawnionemu w dniu 16 września 2003 r., wyznaczając jednocześnie termin dwóch miesięcy na zajęcie stanowiska wobec zarzutów podniesionych w sprzeciwie (kopia zwrotnego poświadczenia odbioru z dnia 16 września 2003 r., k. – 15 akt adm. i zawiadomienie z dnia 12 września 2003 r., k. – 12 akt adm.). Następnie, ze względu na brak stanowiska uprawnionego w przedmiocie sprzeciwu, Urząd Patentowy RP na podstawie art. 247 ust. 2 p.w.p. w dniu [...] lutego 2004 r. wydał decyzję, w której uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. o udzieleniu prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy oraz jednocześnie umorzył postępowanie. W przedstawionych Sądowi przez Urząd Patentowy RP aktach administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie doręczenia uprawnionej korespondencji z adnotacją "sprzeciw od nr [...] do nr [...] " i datą 16 września 2003 r. (k. – 15 akt adm.). Z kolei zawiadomienie UP z dnia 12 września 2003 r. skierowane do skarżącej mówi o wniesieniu sprzeciwu wobec decyzji udzielającej prawa ochronnego na znak towarowy nr [...] i jako załącznik powołuje jedynie kopię tego sprzeciwu. Z dokumentów tych nie wynika jednoznacznie, że kwestionowana przez skarżącego przesyłka zawierała istotnie wszystkie sprzeciwy wskazane na kopercie, w tym sprzeciw złożony w kontrolowanym postępowaniu, zwłaszcza że na kopercie nie wymieniono po kolei przesyłanych pism, a tylko określono początkowy i końcowy numer przesyłanych pism. Należy w tym miejscu podkreślić, że jest to okoliczność bardzo istotna, gdyż wiąże się ona z ewentualnością odebrania stronie udzielonego prawa ochronnego w trybie art. 247 ust. 2 p.w.p., tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Niewątpliwie, z brzmienia art. 246 i 247 p.w.p. wynika, że od decyzji udzielającej prawo z rejestracji, każdy może złożyć umotywowany sprzeciw, który zostaje następnie przesłany do uprawnionego z tego prawa celem wypowiedzenia się. Przy czym należy zaznaczyć, że uprawniony może, ale nie musi się wypowiedzieć w tej sprawie. Sposób podjętych przez uprawnionego działań determinuje dalszy tok postępowania przed organem. I tak w przypadku braku stanowiska, co do złożonego sprzeciwu, lub też uznania go za zasadny, organ wydaje decyzję uchylającą decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji i umarza jednocześnie postępowanie w tej sprawie. W przedmiotowej sprawie w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. skarżący złożył następujące wnioski; 1. w dniu 24 lutego 2004 r. (data nadania w urzędzie pocztowym, k – 19 akt adm.) - wniosek o odrzucenie sprzeciwu, zawarty w odpowiedzi na sprzeciw, 2. w dniu 27 lutego 2004 r. (doręczony osobiście, k. – 20 akt adm.) - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, 3.w dniu 6 marca 2004 r. - wniosek uzupełniający oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na sprzeciw. Z wyżej wymienionych wniosków został rozpoznany jedynie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, na skutek którego ostatecznie została wydana zaskarżona decyzja z dnia [...] lutego 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. Nie został rozpoznany natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na sprzeciw. Jednocześnie powołana podstawa prawna (art. 58 k.p.a.) i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2012 r. wskazują de facto, że w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozstrzygnięty także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpowiedzi na sprzeciw. W ocenie Sądu takie działanie Urzędu Patentowego RP narusza przepisy art. 246 i art. 247 p.w.p. w związku z art. 252 p.w.p. i art. 58 i nast. k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, iż w sytuacji, gdy strona świadoma, iż uchybiła terminowi, składa formalny wniosek o jego przywrócenie, organ nie może pozostawić go bez rozpoznania, wydając od razu decyzję merytoryczną. W konsekwencji zgodnie z art. 252 p.w.p., zastosowanie znajdują przepisy ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, według których o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej - art. 59 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2231/06, Lex 319367). Sam organ w zaskarżonej decyzji przesądził, że w zaistniałej sytuacji należy zastosować uregulowania Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie – art. 243 p.w.p., co także aprobuje skarżący. Przede wszystkim organ, w ramach wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie może rozstrzygać wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej powinien być rozpatrzony w oddzielnym trybie przewidzianym przez przepisy art. 58 i nast. k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. Nie sposób pominąć wątpliwości, jakie mogą się wiązać z oceną charakteru terminu do złożenia odpowiedzi na sprzeciw, w szczególności, gdy termin ten jest wyznaczany przez organ administracji. Jednakże kwestię tę Urząd Patentowy RP powinien ocenić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Dlatego też analiza tego problemu przez Sąd byłaby przedwczesna. Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien ustalić w sposób nie budzący wątpliwości datę upływu terminu do złożenia odpowiedzi na sprzeciw. W zależności od tych ustaleń, gdy okaże się, że odpowiedź na sprzeciw została wniesiona istotnie po upływie wyznaczonego terminu, UP przystąpi do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi na sprzeciw, w szczególności czy wniosek jest dopuszczalny, a jeśli tak czy został wniesiony w ustawowym terminie z art. 58 § 2 k.p.a. Dopiero po rozstrzygnięciu tej kwestii, UP ewentualnie dokona merytorycznej oceny wniosku, wydając odpowiednie orzeczenie. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności orzeczono w trybie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.