VI SA/Wa 899/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. od postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2016 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: S. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W.) na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu lotniczego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie F. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: S. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. – dalej S.), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA) skargę na decyzję, którą utrzymano w mocy zawieszenie udzielonej ww. spółce koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu lotniczego. Zarządzeniem z 24 października 2016 r. (k. 72 akt) Sąd wezwał S. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 10.000 złotych. W otwartym terminie do uiszczenia wpisu S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 84 i następne). Podał, że w masie upadłości brak jest środków, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Podkreślił, że według spisu inwentarza w skład majątku upadłego wchodzą głównie ruchomości w postaci sprzętu elektronicznego wraz z przynależnymi do poszczególnego sprzętu programami komputerowymi, o łącznej wartości 8.290 złotych oraz ruchomości w postaci mebli o szacunkowej wartości 1.000 złotych. Ponadto w skład tego majątku wchodzą prawa majątkowe w postaci 500 udziałów w spółce prawa handlowego, działającej pod firmą L. z o.o, których wartość została określona na kwotę 1,00 złotych, z to z uwagi na fakt, że ww. spółka faktycznie nie prowadzi działalności i wymaga restrukturyzacji. Ponadto zgodnie z informacjami wynikającymi z KRS w imieniu tej spółki obecnie działa kurator. Poza ww. aktywami w skład majątku upadłego wchodzą również wierzytelności o wartości nominalnej rzędu 3 mln złotych, jednakże - w ocenie S., dane wynikające z ksiąg upadłego co do stanu należności, budzą uzasadnione wątpliwości, albowiem istnieją istotne rozbieżności pomiędzy stanem ujawnionym w tych księgach, a danymi zawartymi w spisie podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec upadłego, przedstawianych we wniosku o ogłoszenie upadłości. S. wskazał, że ponadto wierzytelności w kwocie ponad 400 tys. złotych na dzień ogłoszenia upadłości były już przedawnione. Wobec czego szanse na ich ściągnięcie od dłużników są praktycznie zerowe. S. przy tym podniósł, że stan formalny każdej z wierzytelności, ocena możliwości uzyskania zaspokojenia podlega obecnie analizie przez obsługę księgową i prawną masy upadłości oraz jest weryfikowany w toku prowadzonych działań. Reasumując S. wskazał, że w konsekwencji jedynym realnym majątkiem, jaki znajduje się w masie upadłości, są aktywa o łącznej wartości 9.291 złotych oraz środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie w łącznej wysokości 56.758,05 złotych. Zaznaczył przy tym, że stan środków będzie się systematycznie zmniejszał, a to z uwagi na konieczność ponoszenia dalszych bieżących kosztów postępowania upadłościowego. Podkreślił także, że co prawda, aktualnie suma środków zgromadzonych w masie pozwala obecnie na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie, tym niemniej środki te są realnymi funduszami, które muszą wystarczyć na przeprowadzenie całego postępowania upadłościowego. S. poinformował, że koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego określono na poziomie 168 tysięcy złotych, co wynika z preliminarza wydatków sporządzonego na podstawie art. 306 ustawy Prawo upadłościowe. Mając powyższe na względzie S. stwierdził, że uiszczenie w niniejszej sprawie wpisu sądowego niewątpliwie spowoduje znaczne uszczuplenie i tak już niskich zasobów finansowych masy upadłości, a w dalszej przyszłości spowoduje brak środków pieniężnych na bieżące wydatki masy upadłości. Jego zdaniem odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, będzie oznaczać rzeczywiste ograniczenie możliwości zainicjowania postępowania. Uiszczenie żądanego wpisu będzie pozostawało w sprzeczności z postępowaniem upadłościowym, albowiem będzie wiązało się z takim obniżeniem stanu majątku upadłego, który w konsekwencji może doprowadzić do umorzenia całego postępowania. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 5 grudnia 2016 r. (k. 122 akt) odmówił S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Referendarz przyjął, że skoro z oświadczenia S. wynika, że dysponuje On środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów sądowych na aktualnym etapie postępowania - na rachunku bankowym i w kasie sięgają one kwoty 56.758,05 złotych, to w rozpoznawanym przypadku nie zachodzi przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z zachowaniem terminu S. sprzeciwił się wskazując, że uiszczenie żądanego wpisu sądowego niewątpliwie spowoduje poważne uszczuplenie środków masy upadłości. Podał, że posiadane obecnie środki są aktualnie jedynymi jakimi dysponuje i wyzbycie się ich może uniemożliwić przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Poinformował, że na moment składania wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponował kwotą rzędu 56 tys. złotych, która obecnie wynosi 51.279,59 złotych. Stan ten też systematycznie będzie się zmniejszał z uwagi na potrzebę pokrywania kosztów postępowania upadłościowego. Stwierdził, że wpis w niniejszym postępowaniu stanowi aż 1/5 środków zgromadzonych w masie upadłości. Zatem jego uiszczenie doprowadzi do radykalnego zmniejszenia tych środków, co może uniemożliwić pokrycie kosztów postępowania upadłościowego w przyszłości. W związku z powyższym uiszczenie nawet części należnego wpisu (przy obecnym stanie środków masy upadłości) spowoduje ich uszczuplenie do takiego stopnia, że środki te mogą nie wystarczyć na uregulowanie kosztów powstałych w toku postępowania upadłościowego, co z kolei może wiązać się z umorzeniem prowadzonego postępowania zgodnie z art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe. S. podał, że upadła spółka posiada aktywa, które nie przedstawiają znaczącej wartości. Jedynym realnym majątkiem jaki znajduje się w masie upadłości są aktywa o łącznej wartości 9.291 złotych oraz środki zgromadzone na rachunku bankowymi i w kasie aktualnie w łącznej wysokości 51.279,59 złotych. Nadto przyznał że co prawda w skład majątku upadłej spółki wchodzą również wierzytelności wyspecyfikowane w spisie należności, niemniej jednak wskazał, że dane wynikające z ksiąg upadłej spółki - co do stanu należności, budzą uzasadnione wątpliwości, albowiem istnieją istotne rozbieżności pomiędzy stanem ujawnionym w tych księgach, a danymi zawartymi w spisie podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec spółki przedstawianych przez nią we wniosku o ogłoszenie upadłości. S. poinformował, że obecnie trwają czynności mające na celu zbycie ruchomości wchodzących w skład masy upadłości wraz z przynależnymi do tych ruchomości prawami majątkowymi. Niemniej jednak dotychczas nie udało się pozyskać zainteresowania na nabycie tych składników po ich wartościach rynkowych określonych przez biegłego rzeczoznawcę. Taki zaś stan rzeczy spowoduje, że w realiach sprzedaży wymuszonej jaka prowadzona jest w postępowaniu upadłościowym cena możliwa do osiągnięcia za ww. składniki będzie ostatecznie niższa od ich szacowanej wartości rynkowej. Zdaniem S. uiszczenie w niniejszej sprawie wpisu będzie stało w sprzeczności z celem postępowania upadłościowego, gdyż spowoduje takie obniżenie stanu majątku upadłej spółki, które może doprowadzić do umorzenia całego postępowania upadłościowego. Utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy, będzie oznaczać rzeczywiste ograniczenie możliwości zainicjowania postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Skoro instytucja prawa pomocy ma zagwarantować udział w postępowaniu podmiotom, którym stan majątkowy nie pozwala na obronę swoich praw, a środki zgromadzone w masie upadłości nie pozwalają na opłacenie wpisu bez uszczerbku dla prowadzonego postępowania upadłościowego, to w ocenie S. zostały spełnione przesłanki do przyznania żądanego przez niego prawa pomocy. W przypadku odmowy będzie musiał zrezygnować z wniesienia skargi, gdyż wyzbycie się zasadniczych środków będzie oznaczać realne ryzyko umorzenia postępowania upadłościowego, a tym samym uniemożliwi osiągnięcie celu tego postępowania. W świetle powyższego odmowa zwolnienia od kosztów sądowych w całości, może prowadzić do pozbawienia go prawa do sądu oraz uniemożliwić mu jako organowi powołanemu przez Sąd wykonywanie obowiązków na niego nałożonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadą jest, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10). WSA podziela stanowisko Starszego Referendarza Sądowego, że S., wobec którego obecnie toczy się niniejsze postępowanie, nie wykazał braku możliwości poniesienia jego kosztów. Istotnie wpis w niniejszej sprawie jest wysoki - wynosi 10.000 złotych, jednakże w masie upadłości upadłej spółki znajdują się obecnie wystarczające środki finansowe na jego uiszczenie, co sam S. przyznał. W masie tej znajdują się aktywa o łącznej wartości 9.291 złotych oraz środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie w aktualnej, łącznej kwocie 51.279,59 złotych. Wobec tego S. może uiścić należy wpis od skargi. To że stanowi on 1/5 posiadanych obecnie środków dla rozpoznania żądania zwolnienia od kosztów sądowych nie ma znaczenia. Przywołany na wstępie przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uzależnia zadość uczynienie żądaniu zwolnienia od kosztów wyłącznie od wykazania, że wnioskujący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. A contrario – wykazanie przez S., że posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów tego postępowania, uniemożliwia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zauważyć również należy, że akcentowane w sprzeciwie trudności w sprzedaży majątku likwidowanej spółki nie mogą mieć decydującego znaczenia dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i przy składaniu sprzeciwu, S. posiadał i posiada wystarczające środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych. Jednocześnie ani akta sprawy, ani sprzeciw wraz z załączonymi do niego dokumentami nie wskazują na żadne obiektywne trudności po stronie S. w zbywaniu majątku upadłej spółki, co mogłoby stanowić okoliczność wymagającą analizy przez Sąd. Na koniec zauważyć należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych koszty postępowania przed sądem administracyjnym są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez [...] na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. Obowiązek ich poniesienia przez syndyka jako stronę postępowania wynika z art. 199 p.p.s.a. i nie ma żadnej szczególnej regulacji wyłączającej zastosowanie tej normy. Skoro S. mógł, jak podaje w sprzeciwie, uiszczać inne koszty postępowania, w kwocie przekraczającej 5.000 złotych (na dzień złożenia wniosku dysponował bowiem kwotą 56.758,05 złotych, a w chwili zgłoszenia sprzeciwu kwota ta wynosiła 51.279,59 złotych), to tym samym jest w stanie wygenerować środki na uregulowanie wpisu w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.