VI SA/Wa 9/14
WyrokWSA w Warszawie2014-05-15
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Sławomir Kozik, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia utrzymująca w mocy negatywną ocenę z egzaminu adwokackiego narusza prawo, w szczególności przepisy dotyczące oceny pracy egzaminacyjnej i zasady postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie narusza prawa. Komisja prawidłowo oceniła pracę egzaminacyjną skarżącej, stosując kryteria określone w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze i uwzględniając opinie egzaminatorów. Uzasadnienie uchwały było merytoryczne i wyjaśniało przyczyny podjęcia rozstrzygnięcia, a postępowanie odwoławcze nie naruszyło zasady dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Skarżąca M. S. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego z części dotyczącej prawa cywilnego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała w mocy uchwałę Komisji I stopnia stwierdzającą negatywny wynik. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę
Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, uchwałą z [...] października 2013 r., nr [...], na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, 1188 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. S. (nazywanej dalej "Skarżącą") od uchwały Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 3 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2013 r. z siedzibą w K., w sprawie ustalenia egzaminu adwokackiego, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniach [...] - [...] marca 2013 r. Skarżąca przystąpiła do egzaminu adwokackiego. Komisja Egzaminacyjna Nr 3 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2013 r. z siedzibą w K., uchwałą Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r., stwierdziła, że Skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu wskazano, że egzaminowana uzyskała ocenę dostateczną z pierwszej części egzaminu stanowiącej zestaw pytań testowych, dostateczną z drugiej części egzaminu (prawo karne), niedostateczną z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne), dostateczną z czwartej części egzaminu (prawo gospodarcze) i dostateczną z piątej części egzaminu (prawo administracyjne).
W odwołaniu z [...] maja 2013 r. od Uchwały z [...] kwietnia 2013 r., Skarżąca wskazała, że oceny wystawione przez egzaminatorów nie uwzględniły skali ocen od oceny niedostatecznej do oceny celującej. Sporządzona przez nią apelacja, odpowiadała wymogom, o których mowa w art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Strona podała, że celem apelacji jest spowodowanie kontroli instancyjnej wydanego rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej instancji. Sąd odwoławczy będący sądem meriti nie jest związany treścią materialno-prawnych zarzutów apelacyjnych jednakowoż zobligowany jest zastosować właściwe przepisy prawa materialnego. Wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Błędy wskazane przez egzaminatorów nie niweczą profesjonalnego rozstrzygnięcia problemu przedstawionego w zadaniu z trzeciej części egzaminu adwokackiego. Doświadczenie życiowe pozwala stwierdzić, że wymienione błędy są usuwalne i mają szanse być sprostowane na sali sądowej. Wymogi formalne apelacji odpowiadały przepisom kodeksu postępowania cywilnego mimo, że sposób rozstrzygnięcia był błędny- wyrok został zaskarżony w całości - nie wydaje się, aby zarzut braku profesjonalizmu był słuszny. W zadaniu, kluczowym był zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i taki też zarzut został postawiony. Nieprawdziwe jest twierdzenie zawarte w uzasadnieniu oceny niedostatecznej, że "autor pracy zdaje się nie wiedzieć, iż można zaskarżyć wyrok sądu także w części.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia, analizując obowiązujący stan prawny z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję II stopnia, doszła do wniosku, że szczegółowe ustosunkowanie się Komisji II stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu Skarżącej, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną zasadności części egzaminu zakwestionowanych w odwołaniu. Treść odwołania w sposób bezsporny dowodzi zaskarżenia oceny z trzeciej części egzaminu. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że egzaminatorzy oceniający pracę nie mogą brać pod uwagę jedynie takich aspektów, które bierze pod uwagę sąd drugiej instancji, ale również te wymogi, które wynikają z przepisów Prawa o adwokaturze a w szczególności art. 78e ust. 2. Sam właściwy wybór środka odwoławczego, zachowanie wymogów formalnych apelacji określonych w art. 368 § 1 i 2 k.p.c. nie jest wystarczające, aby uzyskać ocenę pozytywną z egzaminu adwokackiego. Przedmiotem oceny jest również sposób sformułowania zarzutów apelacyjnych, w tym właściwość zastosowanych przepisów prawa, sposób uzasadnienia zarzutów, logiczny wywód prawny oraz kwestia czy zarzuty i ich uzasadnienie trafiają w istotę wadliwości wyroku, a nadto czy apelacja należycie uwzględnia interes reprezentowanej strony.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia podniosła, że ponowna analiza pracy Skarżącej oraz uwag egzaminatorów prowadzi do konkluzji, że uwagi egzaminatorów zawarte w uzasadnieniu ocen cząstkowych należy podzielić w całości. Egzaminatorzy wskazali, że zakres zaskarżenia (wyrok zaskarżony w całości) określony jest nieprawidłowo. Skarżąca pominęła rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 1 wyroku, zasądzające na rzecz powódki od pozwanego kwotę 45.300 zł z odsetkami ustawowymi od 14 września 2011 r. do dnia zapłaty. Komisja jednak dodała w tym miejscu, że zaskarżenie wyroku w szerszym zakresie niż jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy nie wywołuje negatywnych konsekwencji dla strony poza możliwością obciążenia kosztami procesu w zakresie w jakim apelacja okaże się niezasadna. We wnioskach apelacyjnych Skarżąca słusznie, acz nieprecyzyjnie, zażądała zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie dochodzonej pozwem kwoty, jednakże zakres zaskarżenia nie pokrywa się z określoną przez Skarżącą wartością przedmiotu zaskarżenia, co stanowi błąd. Skarżąca niepotrzebnie zawarła wniosek ewentualny o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, co jednak nie może wpływać negatywnie na ocenę pracy. Komisja następnie wskazała, że wniosek o zasądzenie kosztów procesu jest poprawny, aczkolwiek Skarżąca wbrew poleceniu dla zdających nie zażądała kosztów zastępstwa adwokackiego za pierwszą instancję w podwójnej wysokości. Ponadto w apelacji brak zarzutu dotyczącego błędnie naliczonych odsetek. Skarżąca nie dostrzegła tego problemu ani w zakresie zasądzonej na rzecz powódki kwoty 45.300 zł, ani w zakresie oddalonej części powództwa. Słuszne są zatem, zdaniem Komisji, uwagi egzaminatorów, że w apelacji nie podniesiono również zarzutu naruszenia art. 481 § k.c., w zw. z art. 455 k.c. Zarzut ten należało uzasadnić nie tylko faktem wezwania do zapłaty, doręczonego pozwanemu 10 stycznia 2011 r. lecz również zakreślonym tam terminem 7-dniowym, co czyniło zasadnym żądanie odsetek od dnia 18 stycznia 2011 r. Skarżąca domagała się odsetek jak w pozwie, to jest od dnia 12 grudnia 2010 r. i nie uzasadniła swojego stanowiska.
Komisja dalej przytoczyła stanowisko egzaminatorów odnośnie kluczowego dla apelacji zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., który powinien zostać uzasadniony poprzez stosowną analizę materiału dowodowego. Jeden z egzaminatorów wskazał, że z uwagi na podstawę roszczenia powódki (art. 471 k.c.) i obowiązki wykonawcy wynikające z art. 651 k.c. kluczowe dla skuteczności apelacji było zakwestionowanie ustaleń faktycznych sądu I instancji odnośnie 4 faktów:
- zgłoszenia powódce przez pozwanego zastrzeżeń do projektu architektonicznego;
- zakupu wadliwych materiałów na konstrukcję dachu, której dokonał, wbrew ustaleniom sądu I instancji, pozwany;
- zgłoszenia przez pozwanego kierownikowi budowy o konieczności zastosowania w konstrukcji dachu wzmocnień wobec zbyt małych przekrojów drewna (w rzeczywistości ustalenie przez pozwanego potrzeby zastosowania płatwi wzmacniających nastąpiło nie w trakcie wykonywania konstrukcji dachu, ale jako metoda usunięcia wad);
- akceptacji przez kierownika budowy wadliwie wykonanej konstrukcji. Skarżąca odniosła zarzuty do ustaleń faktycznych dotyczących jednej spośród 4 ww. kwestii, tj. zakupu materiałów na konstrukcję dachu przez pozwanego.
Drugi z egzaminatorów wskazał, że poza wskazaniem art. 233 k.p.c. (bez wskazania który paragraf naruszono), to z naruszania tego przepisu w treści zarzutu autor nie wyprowadza żadnego wniosku. Jedynie w treści uzasadnienia wskazuje, że błędnie ustalono, że materiał zakupił pozwany a nie powódka oraz, że pozwany nie zgłosił pisemnych zastrzeżeń co do jakości drewna, ale jakie miało to konsekwencję dla rozstrzygnięcia autor nie wskazuje.
Jeden z egzaminatorów zarzut naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. uznał za bezzasadny. Podniósł nadto, że zarzuty naruszenia prawa materialnego są niepełne, zarzucono bowiem jedynie naruszenia art. 647 k.c., art. 651 k.c., Skarżąca odwołała się też do "przepisów ustawy Prawo budowlane", jednakże nie wskazała konkretnego naruszonego przepisu.
Drugi egzaminator zauważył, że w apelacji zarzucono naruszenie art. 651 k.c., ale z tego naruszenia nie zostały wyprowadzone wnioski w zakresie błędności rozstrzygnięcia. Zastrzeżenia także podniósł odnośnie wskazania przez Skarżącą na naruszenie art. 647 k.c., a zakwestionowanie ustaleń faktycznych (że przyczyną wadliwego wykonawstwa jest brak nadzoru kierownika budowy). Dodał ponadto, że bezzasadnie podniesiono zarzut naruszenia art. 278 § 1 k.p.c., polegający na pominięciu opinii biegłego, skoro taki dowód dopuszczono.
Komisja poza podzieleniem zastrzeżeń egzaminatorów w całości dodała, że zasadniczą przyczyną wadliwości wyroku zawartego w zadaniu egzaminacyjnym były wadliwe ustalenia faktyczne poczynione przez sąd. Ustalenia te należało zatem w apelacji kwestionować. Słusznie zauważyli egzaminatorzy, że skarżąca wychwyciła tylko niektóre wadliwie ustalone elementy stanu faktycznego. Zarzut zatem, sformułowany przez Skarżącą merytorycznie zasadny (choć niepełny) został, zdaniem Komisji, skonstruowany dość nieporadnie.
Komisja, utrzymując uchwałę I instancji uznała, że apelacja sporządzona przez Skarżącą w ramach trzeciej części została przy uwzględnieniu wszystkich pozytywnych jej aspektów oraz popełnionych w apelacji błędów (które przeważają) w skali ocen od 2-6 może być oceniona jedynie na ocenę niedostateczną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] grudnia 2013 r. Skarżąca wniosła o uchylenie uchwały Komisji Egzaminacyjnej z [...] października 2013 r., wraz z uchwałą ją poprzedzającą oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca, zaskarżonej uchwale zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na sprawdzeniu w toku postępowania odwoławczego zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego z pominięciem zawartych w hipotezie w/w przepisu kryteriów i skali ocen oraz niedokonanie merytorycznej oceny apelacji z zakresu prawa cywilnego sporządzonej w trakcie egzaminu adwokackiego.
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art.15 k.p.a. w zw. art.138 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięci przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia merytorycznie po raz drugi sprawy, w sytuacji gdy istota postępowania administracyjnego polega na ponownym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a to stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
- art. 8 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia do zarzutu odwołania, polegającego na tym, iż Komisja Egzaminacyjna nr 3 z siedzibą w K. nie wzięła pod uwagę skali ocen od oceny niedostatecznej do oceny celującej.
- art. 6, art. 7, art. 77 k.p.a., polegające na nienależytym przeprowadzeniu postępowania dowodowego poprzez nieprawidłową analizę pracy z trzeciej części egzaminu adwokackiego poprzez pominięcie przy ocenie, iż w apelacji została dostrzeżona przyczyna wadliwości wyroku zawartego w zadaniu egzaminacyjnym w postaci wadliwych ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd.
- 107 § 3 k.p.a., polegające na braku niezbędnych wymogów uzasadnienia zaskarżonej uchwały, w tym brak uzasadnienia faktycznego oraz brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej uchwały.
Skarżąca podniosła, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie wyciągnęła wniosków z pozytywnych stron pracy egzaminacyjnej Skarżącej, które Komisja sama wymieniła np. podniesienie zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c., wniosek apelacji o zmianę wyroku, wniosek apelacji o zasądzenie kosztów. Za niesłuszny uznała zarzut, jakoby w pracy nie dostrzeżono problemu związanego z odsetkami skoro wniosek apelacji dotyczył między innymi odsetek. Wszelkie niedostatki sporządzonej pracy wynikały z ograniczonego czasu, jak i ze złożoności problemu postawionego w zadaniu egzaminacyjnym. W treści skargi, Skarżąca sformułowała ponadto zarzut naruszenia art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze, jako że egzamin adwokacki ma być sprawdzianem nie tylko przygotowania prawniczego, ale także tego, czy zdający będzie wykonywał zawód z sposób należyty i samodzielny.
Skarżąca wskazała również, że wyrok sądu I instancji został w apelacji zaskarżony w szerszym zakresie niż było to usprawiedliwione okolicznościami sprawy, na co także Komisja Egzaminacyjna II stopnia zwróciła uwagę, podkreślając także, że zaskarżenie takie nie wywołuje negatywnych konsekwencji dla strony. Niestety finalnie Komisja nie doszła do wniosku, iż decyzja powyższa stanowi uwzględnienie interesu strony.
Skarżąca wskazała, że uwagi egzaminatorów zawarte w uzasadnieniu ocen cząstkowych niesłusznie zostały uznane w całości. Wydaje się, iż uzasadnienie uchwały z [...] października 2013 r. polegało jedynie na zreferowaniu uzasadnienia ocen cząstkowych Komisji Egzaminacyjnej nr 3 z siedzibą w K., natomiast brak jest oceny pracy pisemnej zgodnie z treścią art. 78e ust. 2.
Zdaniem Skarżącej, brak całościowej oceny w zakresie nie tylko zarzutów postawionych w odwołaniu, ale także opinii zawartej w uzasadnieniu ocen cząstkowych powoduje, że rozstrzygnięcie będące przedmiotem zaskarżonej uchwały stanowi naruszenie zasady dwukrotnego rozpoznania co do istoty sprawy.
Skarżąca, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2006 r., sygn. akt V CZ 48/06 dodała, że skarżący nie ma obowiązku powołania w apelacji przepisów, które doznały naruszenia. Wystarczy, że zarzut swój sformułuje w sposób jednoznacznie określający stanowisko w kwestii budzącej jego wątpliwości. Zarzuty powinny być natomiast wyartykułowane w sposób umożliwiający dokonanie takiej kwalifikacji sądowi.
W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko, wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.
Z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4, omawianego przepisu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.
W niniejszej sprawie egzaminatorzy oceniający pracę Skarżącej z prawa cywilnego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne, w wyniku czego średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych była oceną niedostateczną.
Z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze ponadto wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują dwaj egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.
Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu radcowskiego.
W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12, Naczelny Sąd Administracyjny analizując relację przepisów art. 365 ust. 2 oraz 364 ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, stanowiących odpowiednik art. 78e ust. 2 oraz 78d ust. 10 ustawy – Prawo o adwokaturze, skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".
Tytułem wyjaśnienie należy dodać, że Sąd nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, która ocenia pracę Skarżącej. Zadaniem Sądu jest kontrola prawidłowości prowadzonego postępowania i wydanego rozstrzygnięcia w świetle obowiązującego stanu prawnego, w tym czy ocena dokonana przez Komisję II stopnia nie ma cech dowolności, uwzględniając kryteria z art. 78e ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze wytyczające merytoryczne granice oceny.
Skarżąca podniosła naruszenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia tego właśnie przepisu poprzez pominięcie zawartych w hipotezie normy wynikającej z art. 78e ust. 2, kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej, a w konsekwencji niedokonanie merytorycznej oceny apelacji sporządzonej przez Skarżącą w ramach zadania egzaminacyjnego z części dotyczącej prawa cywilnego.
Analiza pracy egzaminacyjnej Skarżącej oraz uchwały Komisji Egzaminacyjną II stopnia nie pozwala zgodzić się z powyższym zarzutem. Zaskarżona uchwała zawiera merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej Skarżącej, bazującą na opiniach dwóch egzaminatorów, którzy wystawili oceny cząstkowe z egzaminu z prawa cywilnego. W uchwale zostały wskazane prawidłowe elementy pracy Skarżącej, jak również zostały wymienione błędy w niej zawarte, które w ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, przeważają. Zarówno egzaminatorzy jak i Komisja wskazali na wady kluczowego w zadaniu egzaminacyjnym zarzutu naruszenia przez sąd I instancji art. 233 § 1 k.p.c. w związku z błędami w ustaleniach faktycznych poczynionych przez sąd. Skarżąca zawarła w swojej pracy tylko niektóre wadliwe ustalenia faktyczne sądu. Komisja podkreśliła, że dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący powinien zatem wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im taką moc przyznając.
Błędem wskazanym w uchwale było zaskarżenie wyroku I instancji w całości choć, jak wskazała Komisja, nie mogło to wywołać negatywnych konsekwencji dla strony. Trudno jednak zgodzić się ze Skarżącą, że zaskarżenie wyroku w całości należy interpretować jako działanie uwzględniające interes strony, skoro de facto było to neutralne z punktu widzenia interesu strony.
W pracy Skarżącej został również wytknięty błąd dotyczący rozbieżności pomiędzy wartością przedmiotu zaskarżenia, a zakresem zaskarżenia.
Wskazano również na niepotrzebnie sformułowany wniosek ewentualny dotyczący uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, choć tutaj Komisja wskazała, że wniosek nie może wpływać negatywnie na ocenę pracy.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała ponadto, że Skarżąca nie dostrzegła problemu błędnie naliczonych odsetek ani w zakresie zasądzonej na rzecz powódki kwoty, ani w zakresie oddalonej części powództwa. W efekcie w apelacji nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Komisja wskazała, że Skarżąca domagała się odsetek jak w pozwie, czyli od 12 grudnia 2010r. i swojego stanowiska nie uzasadniła. Skarżąca natomiast w tej kwestii, w skardze podnosi, że zauważyła problem odsetek.
Wadami pracy Skarżącej, wskazanymi w zaskarżonej uchwale były również: bezzasadnie podniesiony zarzut naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. polegający na pominięciu opinii biegłego, gdy dowód ten dopuszczono, niepełne zarzuty naruszenia prawa materialnego ograniczone jedynie do art. 647 k.c. oraz art. 651 k.c.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy (...) biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Komisja następnie po dokonanej analizie pracy Skarżącej uznała, że może ona być oceniona jedynie na ocenę niedostateczną.
Przytoczone przez Komisję kryteria oceny zawarte w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, zawierają sformułowania nieostre, pozostawiając w związku z tym egzaminatorom jak i Komisji II stopnia pewien ograniczony luz decyzyjny. Sąd stwierdza, że zarówno Komisja Egzaminacyjna II stopnia jak i egzaminatorzy, dokładnie i merytorycznie uzasadnili swoją ocenę, co daje podstawy do uznania, iż praca Skarżącej nie spełnia kryteriów art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. Pozwala to stwierdzić zatem, że granice dopuszczalnego luzu decyzyjnego nie zostały w niniejszej sprawie przekroczone, a zaskarżona uchwała nie jest obarczona wadą dowolności. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze.
Trudno się też, w związku z powyższym zgodzić z tezą, iż Skarżąca wykazała się przygotowaniem prawniczym do wykonywania zawodu w sposób należyty i samodzielny, a negatywna ocena z egzaminu stanowi naruszenie art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze.
Niezasadny jest zarzut nieuwzględnienia przez egzaminatorów oraz Komisję Egzaminacyjną II stopnia, skali ocen, o której mowa w art. 78d ust. 10 Prawa o adwokaturze. Zarzut ten bazuje na przekonaniu, że praca Skarżącej z prawa cywilnego spełnia kryteria określone w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze. Tymczasem, w ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia w zaskarżonej uchwale wykazała, że kryteria te nie zostały wyczerpane w zaproponowanym przez Skarżącą rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego.
Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, zasady dwuinstancyjności. Akceptacja stanowiska egzaminatorów nie oznacza, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie rozpatrzyła ponownie w postępowaniu odwoławczym sprawy Skarżącej. Tym bardziej, że Komisja nie tylko przytoczyła opinie egzaminatorów, ale objęła je swoim komentarzem, w szczególności wskazując, które wytknięte przez egzaminatorów wady są mniej istotne z punkt widzenia interesu reprezentowanej strony lub oceny pracy Skarżącej.
Odnosząc się do argumentacji Skarżącej dotyczącej braku obowiązku powołania przez skarżącego w apelacji przepisów, które doznały naruszenia, Sąd zauważa, że zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu szczegółowo wymienionego w tym przepisie. Zasadniczym celem szkolenia przeprowadzonego podczas aplikacji jest przygotowanie profesjonalistów, którzy w przyszłości będą wykonywać zawód zaufania publicznego. Przywołany zatem przepis, uzasadnia wysokie wymagania stawiane zdającemu, co koresponduje zarówno z interesem adwokackiej korporacji zawodowej jak i z ochroną interesu publicznego rozumianym jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. W świetle powyższego za jak najbardziej uzasadnione i zgodne z prawem należy uznać stanowisko Komisji Egzaminacyjna II stopnia, że profesjonalny pełnomocnik może kwestionować orzeczenie poprzez dowolny, zwięźle ujęty zarzut, trafiając w istotę wadliwości wyroku oraz, że uzasadnienie apelacji powinno zawierać logiczny wywód przystający treścią do postawionych zarzutów, a sprowadzający się do wytknięcia wyrokowi sądu pierwszej instancji popełnionych błędów. Za jak najbardziej uzasadnione i zgodne z prawem należy uznać również stanowisko, że w profesjonalnej apelacji winna znaleźć się analiza prawna przepisów naruszonych przez sąd.
Sąd nie dopatrzył się zarzucanego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ dokonał analizy wszystkich pozytywnych jak i błędnych elementów prac Skarżącej z zakresu prawa cywilnego i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. Uzasadnienie uchwały wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego, mającego znaczenie w niniejszej sprawie przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela.
Sąd, po zbadaniu, czy Komisja Egzaminacyjna w niniejszej sprawie dopuściła się uchybień w procesie oceny pracy Skarżącej nie stwierdził naruszeń mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, uznając przy tym, że organ odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Zaskarżona uchwała została podjęta z uwzględnieniem obowiązującego prawa, po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło