VI SA/Wa 9/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji postanawia: odrzucić skargę A. P. (dalej jako: "skarżący", "strona", "wnioskodawca") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej jako "WSA") skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zmiany decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2019 r. o odmowie wpisu na listę radców prawnych. W skardze strona zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty sądowej. Zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SPP/Wa 1/21, referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Orzeczenie to doręczono skarżącemu w dniu 20 maja 2021 r. wraz z pouczeniem o prawie, sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu. Na zarządzenie referendarza sądowego sprzeciw nie został wniesiony. Następnie, zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 7 lipca 2021 r. (k. 24), wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stosownie do § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 lipca 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 26). W terminie do uiszczenie wpisu od skargi strona, w piśmie nadanym w dniu 29 lipca 2021 r. w placówce wyznaczonego operatora, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Wnioskowi nadano dalszy bieg - sprawę zarejestrowano pod sygn. VI SPP/Wa 143/21. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Orzeczenie referendarza sądowego wraz z prawem, sposobem i terminem wniesienia sprzeciwu doręczono stronie w dniu 10 listopada 2021 r. Skarżący nie skorzystał z tego prawa, dlatego stało się prawomocne z dniem 18 listopada 2021 r. W konsekwencji, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI WSA z dnia 6 grudnia 2021 r. (k. 28), skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 7 lipca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych z jednoczesnym pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Wezwanie to zostało doręczone osobiście wnioskodawcy w dniu 15 grudnia 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 30). Zatem termin na dokonanie wpisu od skargi upływał stronie 22 grudnia 2021 r. Po sprawdzeniu w dokumentach księgowych WSA dotyczących opłat sądowych ustalono, że wpis sądowy w niniejszej sprawie do dnia 23 sierpnia 2021 r. nie został uiszczony (notatka służbowa - k. 27). Przy ponownym sprawdzeniu w dokumentach księgowych WSA w dniu 10 stycznia 2022 r. nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy (notatka służbowa - k. 31). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga. Ponadto w myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Inny rygor nieuiszczenia wpisu został przewidziany dla niektórych pism nazwanych w ustawie – p.p.s.a., tj. dla skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania. Jak stanowi bowiem art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W myśl art. 58 § 3 p.p.s.a sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Z powyższych przepisów wynika zasada odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego, zaś odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach określonych w ustawie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżący złożył dwukrotnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienia od kosztów sądowych. Pierwsze postępowanie incydentalne w tym zakresie zakończyło się prawomocnym zarządzeniem referendarza sądowego WSA z dnia 13 kwietnia 2021 r., który wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania. Natomiast drugie postępowanie zakończyło się wydaniem przez referendarza sądowego WSA w dniu 3 listopada 2021 r. w sprawie o sygn. akt VI SPP/Wa 143/21 postanowienia o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od koszów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Wobec niewniesienia sprzeciwu, postanowienie z dnia 3 listopada 2021 r. stało się prawomocne z dniem 18 listopada 2021 r. Wskazać również należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący po prawomocnym zakończeniu pierwszego postępowania w sprawie prawa pomocy został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego. Wezwanie to zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach procesowych zaniechania wezwania w wyznaczonym terminie i zostało doręczone skarżącemu 22 lipca 2021 r. (k. 26). Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął 29 lipca 2021 r. Wnioskodawca do tego dnia nie uiścił należnego wpisu, zaś złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Wniosek ten został rozpoznany odmownie, zaś strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia sprzeciwu na ww. postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2021 r. W konsekwencji postanowienie to stało się prawomocne. Ze skutku prawnego jakim jest prawomocność postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania stronie prawa pomocy, wynika obowiązek zapłaty przez skarżącego wymaganego wpisu od skargi oraz obowiązek Sądu do wezwania do jego uiszczenia (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 roku, sygn. II FZ 58/05; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też strona zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2021 r. została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia sędziego z dnia 7 lipca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakreślonym przez WSA terminie z pouczeniem o skutkach procesowych jego niewykonania. Należy przy tym zaznaczyć, że zarządzenie z dnia 6 grudnia 2021 r. stanowiło jedynie czynność materialno-techniczną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zarządzenie to miało charakter porządkowy i stanowiło informację o obowiązku uiszczenia wpisu i skutkach prawnych jego niewykonania w zakreślonym terminie. Zarządzenie z dnia 6 grudnia 2021 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 7 lipca 2021 r. nie miało charakteru zarządzenia merytorycznego, o którym mowa w art. 227 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1299/18 zarządzenie to nie dotyczy w istocie kosztów sądowych, bowiem nie wzywa do uiszczenia wpisu sądowego, ale jedynie przypomina o konieczności wykonania prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Omawiane zarządzenie stwierdza jedynie fakt, że zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu jest prawomocne, co implikuje konieczność jego wykonania, wskazując nowy termin na jego wykonanie i konsekwencje procesowe niedopełnienia tego obowiązku. Analiza akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazuje, że skarżący osobiście odebrał w dniu 15 grudnia 2021 r. wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 7 lipca 2021 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wymaganej kwocie 200 złotych, zatem ostatnim dniem na dokonanie przez stronę opisanej wyżej czynności był 22 grudnia 2021 r. Strona do tego dnia nie uiściła wymaganego wpisu od skargi, będąc zarazem pouczona o skutkach jej niewykonania. Na marginesie sąd również wskazuje, że skarżący nie należy do podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczania kosztów sądowych wymienionych w art. 239 p.p.s.a. W konsekwencji, mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd nie mógł nadać skardze dalszego biegu, tj. dokonać oceny legalności decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2020 r. Do dnia wydania niniejszego orzeczenia w Rejestrze Opłat Sądowych WSA nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. Skoro zatem należny wpis od skargi, mimo prawidłowego wezwania, nie został przez stronę uiszczony w wyznaczonym terminie, co jest okolicznością bezsporną, to w rozpoznawanej sprawie zaktualizował się skutek procesowy, o którym mowa w art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, wobec bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 58 § 3 p.p.s.a.